Sáng 7/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng trình bày Tờ trình tóm tắt dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường.
Chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, tăng quyền chủ động và trách nhiệm của doanh nghiệp
Dự luật sửa đổi, bổ sung quy định của 10 luật gồm: Luật Trồng trọt, Luật Bảo vệ và kiểm dịch thực vật, Luật Chăn nuôi, Luật Thú y, Luật Thủy sản, Luật Địa chất và khoáng sản, Luật Tài nguyên nước, Luật Thủy lợi, Luật Khí tượng thủy văn và Luật Đê điều. Dự luật chỉ tập trung luật hóa các nội dung của Nghị quyết số 66.19/2026/NQ-CP, không phát sinh chính sách mới, ngoại trừ việc luật hóa một nội dung của Nghị quyết số 66.4/2025/NQ-CP.
Một trong những nội dung đáng chú ý là dự án luật sửa đổi 8 luật để cắt giảm 40 thủ tục hành chính, đơn giản hóa 12 thủ tục hành chính và cắt giảm 40 điều kiện kinh doanh. Đồng thời, sửa đổi 4 luật để phân quyền 24 thủ tục hành chính từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh thực hiện.
Theo dự thảo, nhiều quy định được sửa đổi theo hướng chuyển từ cơ chế tiền kiểm sang hậu kiểm, tăng quyền chủ động và trách nhiệm của doanh nghiệp. Đối với lĩnh vực trồng trọt, tổ chức, cá nhân được tự công bố lưu hành giống cây trồng và chịu trách nhiệm về tính chính xác của thông tin đã công bố. Trong lĩnh vực chăn nuôi, sản phẩm thức ăn chăn nuôi cũng được thực hiện theo cơ chế tự công bố, tự thay đổi thông tin trên Cổng thông tin điện tử của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Dự thảo cũng đề xuất kéo dài hoặc bãi bỏ thời hạn của nhiều loại giấy phép nhằm giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Theo đó, quyết định công nhận phân bón lưu hành tại Việt Nam và giấy chứng nhận đăng ký thuốc bảo vệ thực vật có thời hạn 10 năm và được gia hạn. Đáng chú ý, giấy chứng nhận đủ điều kiện buôn bán thuốc bảo vệ thực vật sẽ không còn quy định thời hạn, thay vì phải gia hạn định kỳ như trước.
Ngoài việc cắt giảm thủ tục, dự luật còn mở rộng phân quyền cho địa phương trong nhiều lĩnh vực. Chủ tịch UBND cấp tỉnh được giao thêm thẩm quyền giải quyết nhiều thủ tục về chăn nuôi, thú y, kiểm dịch, khoáng sản, đóng cửa mỏ, công nhận kết quả thăm dò khoáng sản... Qua đó, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, giảm sự phụ thuộc vào cơ quan trung ương và nâng cao tính chủ động của địa phương.
Đối với lĩnh vực địa chất và khoáng sản, dự luật sửa đổi nhiều quy định liên quan đến thăm dò, khai thác, gia hạn, điều chỉnh giấy phép, đóng cửa mỏ và chuyển nhượng quyền khai thác theo hướng tăng thẩm quyền cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh. Chính phủ cũng kiến nghị Quốc hội bổ sung sửa đổi khoản 1a Điều 55 của Luật Địa chất và khoáng sản nhằm dẫn chiếu đầy đủ đến khoản 1a Điều 53, hoàn thiện cơ sở pháp lý để nhà thầu, nhà đầu tư, chủ đầu tư được trực tiếp cấp giấy phép khai thác khoáng sản theo cơ chế đặc thù. Theo Chính phủ, việc bổ sung này sẽ góp phần tháo gỡ vướng mắc trong cấp phép khai thác khoáng sản phục vụ các công trình, dự án trọng điểm, tránh kéo dài thời gian cấp phép và đẩy nhanh tiến độ thi công.
Chính phủ đề xuất Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2027, sớm hơn khoảng hai tháng so với yêu cầu của Nghị quyết số 206/2025/QH15.
Cần hậu kiểm theo mức độ rủi ro khi cắt giảm thủ tục hành chính
Thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết, cơ quan thẩm tra tán thành sự cần thiết ban hành luật, đánh giá hồ sơ dự án được chuẩn bị đầy đủ, bảo đảm quy định của pháp luật. Tuy nhiên, do Nghị quyết số 66.19/2026/NQ-CP mới được triển khai hơn hai tháng, việc luật hóa các nội dung vẫn tiềm ẩn nguy cơ thiếu tính khả thi và đồng bộ.Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đánh giá hồ sơ dự án luật đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến và thông qua theo trình tự, thủ tục rút gọn; đồng thời đề nghị Quốc hội tập trung cho ý kiến đối với nội dung sửa đổi Luật Địa chất và khoáng sản cùng các vấn đề đã nêu trong báo cáo thẩm tra.
Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải trình bày báo cáo thẩm tra.
Theo cơ quan thẩm tra, việc cắt giảm thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh cần dựa trên mức độ rủi ro của hàng hóa, dịch vụ, gắn với hạ tầng số, liên thông dữ liệu và cơ chế hậu kiểm hiệu quả; đồng thời rà soát việc phân cấp, phân quyền phù hợp với năng lực thực thi của địa phương.
Đối với từng luật, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đề nghị bổ sung nhiều cơ chế kiểm soát nhằm bảo đảm quản lý nhà nước không bị buông lỏng sau khi đơn giản hóa thủ tục. Cụ thể, với Luật Trồng trọt cần quy định rõ trách nhiệm lưu giữ hồ sơ, tăng cường hậu kiểm và truy xuất nguồn gốc; với Luật Bảo vệ và kiểm dịch thực vật cần bổ sung cơ chế rà soát định kỳ, chủ động đánh giá lại các hoạt chất thuốc bảo vệ thực vật đã được cấp phép lưu hành.
Thẩm tra Luật Chăn nuôi, cơ quan thẩm tra đề nghị bổ sung cơ chế phối hợp giữa các bộ, ngành và địa phương khi trao đổi nguồn gen vật nuôi quý hiếm với nước ngoài; đồng thời làm rõ các quy định chuyển tiếp đối với giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất thức ăn chăn nuôi để tránh phát sinh vướng mắc cho doanh nghiệp.
Đối với Luật Địa chất và khoáng sản, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết cơ quan thẩm tra cơ bản thống nhất việc luật hóa cơ chế đặc thù về khoáng sản, song đề nghị tiếp tục nghiên cứu phân quyền cấp phép thăm dò, khai thác khoáng sản nhóm I cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh và hoàn thiện cơ chế phối hợp đối với các khu vực khoáng sản liên tỉnh.
