Căng thẳng Mỹ - Iran: Hy vọng mong manh trên bàn đàm phán

Lực lượng Houthi tại Yemen ngày 10/9 tuyên bố tiếp tục mở rộng hoạt động dọc bờ biển Biển Đỏ, trong đó giành quyền kiểm soát thành phố cảng Mocha và tiến về các đảo chiến lược gần eo biển Bab el-Mandeb.

Mỹ và Iran liên tiếp tiến hành các cuộc tập kích nhằm vào tàu bè quanh eo biển Hormuz, đẩy giá dầu vượt 100 USD/thùng. Trong khi Tehran đưa ra hàng loạt điều kiện để chấm dứt xung đột và cảnh báo mở rộng vùng hạn chế hàng hải, Washington cho biết hiện chưa ưu tiên giải pháp ngoại giao.

Chỉ vài ngày trước lễ kỷ niệm 25 năm vụ khủng bố ngày 11/9/2001, chính quyền thành phố New York (Mỹ) đã công bố khoảng 170.000 trang tài liệu trước đây chưa được tiết lộ, cho thấy giới chức từng lo ngại về những mối đe dọa đến sức khỏe do chất lượng không khí sau khi Trung tâm Thương mại Thế giới (WTC) sụp đổ.

Gần đây, Iran tuyên bố sẽ thiết lập một “vùng hạn chế” mới quanh eo biển Hormuz. Thực tế, Tehran thời gian qua đã cho thấy khả năng gây gián đoạn đáng kể đối với hoạt động đi lại qua eo biển. Tuy nhiên, giới chuyên gia nhận định, Iran sẽ phải đối mặt với rất nhiều thách thức nếu thực sự muốn áp đặt quyền kiểm soát eo biển, đặc biệt với những tàu được quân đội Mỹ hộ tống.

Việc Israel tuyên bố kiểm soát tác chiến mạng lưới đường hầm tại Ali al-Taher, vốn được Hezbollah xây dựng trong khoảng hai thập kỷ, đang đẩy mặt trận Lebanon vào một giai đoạn nhạy cảm mới. Diễn biến này càng đáng chú ý trong bối cảnh Iran từng chuyển tới Mỹ cảnh báo về nguy cơ phức tạp hóa tình hình tại khu vực này.

Theo giới quan sát, cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp tới tại Mỹ đang trở thành một biến số đáng chú ý trong xung đột với Iran, khi chính quyền Tổng thống Donald Trump vừa muốn duy trì sức ép đối với Tehran, vừa phải tính tới tác động của giá năng lượng và tâm lý cử tri trong nước.

Trong khi Mỹ và Ấn Độ đẩy mạnh các nỗ lực ngoại giao nhằm tìm kiếm giải pháp cho xung đột Nga - Ukraine, Moskva và Kiev cũng phát đi những tín hiệu mới, làm dấy lên kỳ vọng về một “động lực mới” cho tiến trình hòa bình.

Mới đây, phát biểu của các tỷ phú công nghệ tại Hội nghị Bộ trưởng Đổi mới Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) được cho là đã phản ánh một sự dịch chuyển đáng chú ý. Theo đó, cuộc cạnh tranh trí tuệ nhân tạo (AI) không còn đơn thuần xoay quanh thuật toán.

Giao tranh Mỹ-Iran lan sang nhiều nước Trung Đông, trong khi Washington kiên quyết gia tăng sức ép kinh tế nhằm làm suy yếu nguồn lực của Tehran. Cùng lúc, các nỗ lực trung gian đưa hai bên trở lại bàn đàm phán chưa thể tạo đột phá do thiếu lòng tin và bất đồng về điều kiện thực hiện cam kết của các bên.

Dòng lũ dữ ở biên giới Nepal - Trung Quốc hôm 26/8 được tạo nên bởi băng và đá nền sụp xuống từ dãy Himalaya phản ánh thiên tai không dừng lại ở những đường biên giới. Khi rủi ro khí hậu ngày càng mang tính xuyên quốc gia, Nepal, Trung Quốc và Ấn Độ cũng đứng trước yêu cầu phải cân nhắc lại cách thức hợp tác và quản trị khu vực này.

Sau hơn sáu tháng kể từ ngày nổ ra xung đột giữa liên minh Mỹ - Israel và Iran, các nước vùng Vịnh được cho là đang thay đổi cách nhìn về chính khái niệm an ninh. Theo giới chuyên gia, họ đang cùng tìm kiếm câu trả lời cho việc nên hợp tác với ai, có thể kỳ vọng điều gì từ từng đối tác và các cơ chế hợp tác cần vận hành như thế nào khi một cuộc khủng hoảng thực sự xảy ra.

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho biết hoạt động xuất khẩu và nhập khẩu của nước này đã giảm gần 35% do các biện pháp trừng phạt của Mỹ và lệnh phong tỏa các cảng của Iran, trong bối cảnh đó, Tehran tuyên bố tiếp tục duy trì sức chống chịu trước sức ép từ Washington và theo đuổi các nỗ lực ngoại giao.

Ít ngày sau vụ sập sông băng gây ra trận lũ quét kinh hoàng cướp đi sinh mạng của 584 người, khu vực biên giới Nepal và Tây Tạng (Trung Quốc) vẫn đứng trước một mối nguy lớn khi đất đá đã vô tình tạo ra các hồ chứa tự nhiên khổng lồ. Việc các hồ này bắt đầu tràn bờ đang đe dọa trực tiếp đến tính mạng người dân cũng như nỗ lực cứu hộ của lực lượng chức năng.

Theo Aljazeera, đồng rial Iran đã giảm xuống mức thấp nhất từ trước tới nay trên thị trường tự do, vượt ngưỡng 2 triệu rial đổi 1 USD. Cột mốc mới cho thấy áp lực ngày càng lớn đối với nền kinh tế Iran, vốn đã chịu tác động kéo dài từ các lệnh trừng phạt, lạm phát cao và những gián đoạn do xung đột.

Ít nhất 160 người đã thiệt mạng và hàng trăm người khác mất tích sau trận lũ quét dữ dội cuốn trôi nhiều ngôi làng, phá hủy đường sá, cầu cống và các công trình năng lượng tại khu vực miền núi Nepal gần biên giới với Trung Quốc. 

Giá khí đốt tại châu Âu tăng mạnh, trong khi kho dự trữ thấp hơn đáng kể so với mức cần thiết trước mùa Đông, kéo theo nhiều hệ lụy đối với lạm phát, tăng trưởng và an ninh năng lượng.

Các cuộc đàm phán thương mại giữa Mỹ - Canada đổ vỡ vào phút chót, kéo theo việc Washington áp thuế 50% đối với hàng hóa Canada và Ottawa tuyên bố sẽ áp thuế trả đũa. Các động thái này đang đẩy hai nước vào vòng đối đầu thương mại mới.

Thương mại đường biển toàn cầu đang phải điều chỉnh hành trình khi hiện tượng El Niño mạnh lên, khiến kênh đào Panama hạn chế số tàu qua lại, trong khi xung đột tại Trung Đông tiếp tục gây khó cho eo biển Hormuz và Bab el-Mandeb.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết Washington sẽ áp đặt “các biện pháp trừng phạt khắc nghiệt nhất trong lịch sử” đối với Iran, đồng thời cho rằng việc gia tăng sức ép kinh tế có thể làm giảm khả năng Mỹ phải tiến hành một chiến dịch quân sự quy mô lớn mới.