Trên địa bàn ven biển phía Nam huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên trước đây – nay là tỉnh Đắk Lắk đã từng xảy ra nhiều đợt triều cường xâm thực. Triều cường xô đập, gây xói lở nền móng nhiều căn nhà ven biển trở nên chông chênh trước sóng gió, tiềm ẩn nguy cơ đe dọa an toàn tính mạng và tài sản của người dân địa phương. Trong đó có hàng chục căn nhà ở xã An Hòa – sau này là xã An Hòa Hải và hiện nay là xã Ô Loan, tỉnh Đắk Lắk phải được di dời, tái định cư để ổn định đời sống người dân.
Trước thực trạng đó, UBND tỉnh Phú Yên đã đầu tư dự án xây dựng bờ kè chống sạt lở triều cường ven biển 3 thôn Nhơn Hội, Hội Sơn, Phú Thường thuộc xã An Hòa lúc bấy giờ. Khi triển khai thực hiện dự án, UBND huyện Tuy An, UBND xã An Hòa cùng các đơn vị liên quan đã kiểm kê, rà soát, giải quyết bồi thường, hỗ trợ và giao đất tái định cư cho người dân thuộc diện di dời ra khỏi vùng ảnh hưởng triều cường, sạt lở ven biển.
Sau một thời gian được tái định cư, một số người dân quay trở lại tái chiếm đất triều cường, xây dựng nền móng trên thửa đất cũ, mặt tiền hướng ra phía biển có Hòn Yến – một quần thể thiên nhiên hoang sơ, độc đáo, được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di tích danh thắng cấp Quốc gia từ 4/2018.
Tiếp đó, trong 4 năm (2020-2023), Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP), Quỹ Môi trường toàn cầu (GEF SGP) đã tài trợ Hội Nông dân, Hội Liên hiệp phụ nữ tỉnh Phú Yên thực hiện hai dự án “Tăng cường năng lực cộng đồng trong bảo tồn quần thể rạn san hô Hòn Yến” và “Nghiên cứu, xây dựng phương án tài chính mới cho hoạt động bảo vệ hệ sinh thái san hô tại Hòn Yến” để góp phần chuyển đổi nhận thức, thúc đẩy các giải pháp bảo tồn rạn san hô nơi này gắn với khai thác hiệu quả nguồn lợi thủy sản, tạo sinh kế bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống cư dân địa phương.
Cũng từ đó, vùng biển hoang sơ ở thôn Nhơn Hội, xã Ô Loan đã trở thành điểm đến tham quan du lịch cuốn hút du khách tham quan, chiêm ngưỡng vẻ đẹp kỳ thú của thiên nhiên và trải nghiệm nhiều giá trị văn hóa bản địa. Gần đây nhất, dự án “Thúc đẩy quản lý, bảo tồn rạn san hô gắn với du lịch cộng đồng và phát huy giá trị văn hóa làng biển” có sự tài trợ của GEF SGP đã được UBND tỉnh Đắk Lắk phê duyệt tại quyết định số 801/QĐ-UBND ngày 20/3/2026.
Trước những chuyển động tích cực trong phát triển kinh tế du lịch ven biển xã Ô Loan, một số người tái chiếm đất triều cường ở thôn Nhơn Hội lén lút rao bán đất đã giải tỏa cho người từ các tỉnh, thành khác đến đây dự tính kinh doanh dịch vụ lưu trú homestay, phát sinh những vấn đề liên quan đến quản lý, sử dụng đất đã thu hồi, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
Trao đổi với phóng viên Báo CAND, ông Nguyễn Văn Danh, Phó Chủ tịch UBND xã Ô Loan cho biết, khi thực hiện dự án kè chống sạt lở bờ biển thôn Nhơn Hội, 90 hộ gia đình bị ảnh hưởng triều cường xâm thực phải di dời đã ổn định nơi ở mới tại khu tái định cư rộng 2,5ha. Tuy nhiên, khi giao đất tái định cư cho người dân, UBND xã An Hòa trước đây chưa tham mưu thực hiện triệt để việc thu hồi đất, giải phóng mặt bằng, cắm mốc giới thực địa từng thửa đất, dẫn đến tình trạng người dân được tái định cư rồi vẫn tái chiếm đất cũ.
Liên quan đến phản ánh của người dân về trường hợp thuê xe cơ giới đào múc, đóng cọc bê tông, san lấp đất trái phép trong khu vực tái chiếm đất triều cường ở thôn Nhơn Hội, tổ công tác liên ngành xã Ô Loan đã kiểm tra, lập biên bản đình chỉ thi công, yêu cầu giữ nguyên hiện trạng, đến nay không có trường hợp nào tái phát vi phạm.
Theo ông Nguyễn Văn Danh, toàn bộ diện tích đất khu vực bị ảnh hưởng triều cường xâm thực đã được thu hồi để thực hiện dự án kè chống sạt lở bờ biển thôn Nhơn Hội đều do nhà nước quản lý; UBND xã Ô Loan không có chủ trương giao đất, cho thuê đất để xây dựng cơ sở lưu trú hoặc phát triển du lịch trong hành lang an toàn triều cường. Những trường hợp tái chiếm đất triều cường đã được thu hồi rồi chuyển nhượng bằng giấy viết tay đều vi phạm pháp luật về đất đai và không có giá trị pháp lý. UBND xã Ô Loan đã chỉ đạo Phòng Kinh tế kiểm tra, xác minh dấu hiệu đầu cơ, thu gom đất tái chiếm khu vực đã thu hồi nhưng chưa phát hiện trường hợp nào có đủ cơ sở để xử lý vi phạm theo quy định pháp luật về đất đai.
Không riêng thôn Nhơn Hội, mà khi chúng tôi tiếp cận khu vực bị triều cường, sạt lở ven biển thôn Phú Thường, mới phát hiện thêm tình trạng người dân tái chiếm đất cũng đã diễn ra ở nơi này. Dù đã được bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi di dời nhà ở, nhưng một số người trở lại khu đất nhà nước đã thu hồi để xây dựng nền móng bằng bê tông cốt thép, đá chẻ, rào lưới kẽm. Để có được nền móng kiên cố bao quanh những thửa đất tái chiếm với chiều cao trên dưới 2m, cần phải có nhiều thợ thi công dài ngày, thế nhưng tất cả đều được xây lắp hoàn tất mới là chuyện lạ lùng, khó hiểu (!?)
Trong vai người cần mở homestay ven biển Phú Thường, chúng tôi đã dò hỏi, nhờ người liên hệ chủ nhân những thửa đất tái chiếm khu vực triều cường, người “môi giới” cho biết đất này không có giấy tờ nhưng giá chuyển nhượng tính bằng tiền tỷ.
Ngay sau đó, phóng viên chuyển đến ông Nguyễn Hùng Dũng, Chủ tịch UBND xã Ô Loan một vài hình ảnh, tọa độ vị trí hiện trường. Đến sáng nay 13/10 tiếp tục liên hệ điện thoại hỏi thêm tình trạng tái chiếm đất triều cường ở thôn Phú Thường, nhưng ngoài tin nhắn của ông Dũng cho biết “đang chủ trì họp chút”, đến 16h chiều cùng ngày phóng viên vẫn chưa nhận được thông tin phản hồi.
Nhiều người dân ở địa phương cho rằng, đã đến lúc UBND xã Ô Loan cần có một cuộc kiểm tra toàn diện dấu hiệu tái chiếm đất triều cường sau khi được bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Qua đó rà soát, lập biên bản vi phạm hành chính từng trường hợp cụ thể, cắm mốc ranh giới, biển báo đất công để tránh tình trạng người dân chiếm dụng, xây lắp, sang nhượng trái phép… dẫn đến khó khăn, phức tạp trong quản lý sử dụng đất công, nếu không có biện pháp quyết liệt phòng ngừa từ sớm, ngăn chặn từ xa.
