Trước thực trạng này, chính quyền địa phương yêu cầu các doanh nghiệp khẩn trương khắc phục, đồng thời khẳng định sẽ kiến nghị tạm dừng hoạt động đối với những trang trại vi phạm kéo dài, không bảo đảm an toàn môi trường.
Nhiều vi phạm bị phát hiện, xử phạt
Xã Thanh Quân hiện có 6 trang trại chăn nuôi lợn tập trung quy mô lớn đang hoạt động, với tổng công suất thiết kế khoảng 102.700 con. Tính đến tháng 8/2026, tổng đàn lợn thực tế tại các trang trại khoảng 75.754 con. Ngoài ra, trên địa bàn còn có Cụm chăn nuôi gia công Đồng Sán gồm 4 hộ, tổng công suất 2.400 con lợn thịt, hiện tạm dừng hoạt động để cải tạo, nâng cấp hệ thống xử lý chất thải.
Những năm qua, hoạt động chăn nuôi tập trung đã góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, tạo việc làm, tăng thu ngân sách và thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội địa phương. Tuy nhiên, quy mô chăn nuôi lớn cũng đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác quản lý môi trường, kiểm soát dịch bệnh và bảo đảm sức khỏe cộng đồng.
Thực tế, tình trạng ô nhiễm môi trường từ hoạt động chăn nuôi đã nhiều lần khiến người dân bức xúc. Đơn cử, những ngày cuối tháng 10/2025, người dân thôn Lâm Chính dựng lán, túc trực ngày đêm trước cổng trang trại chăn nuôi lợn của Công ty cổ phần Đầu tư Quốc tế Asean để phản đối tình trạng ô nhiễm, đặc biệt sau vụ cháy khiến hàng nghìn con lợn sữa chết, chưa được xử lý triệt để, gây mùi hôi thối nồng nặc.
Trước đó, những ngày đầu tháng 3/2025, người dân sinh sống cạnh suối Lèn Cò Nóong, thuộc xã Thanh Xuân trước đây, cũng phản ánh tình trạng ô nhiễm nghi do trang trại chăn nuôi lợn đầu nguồn của Công ty TNHH Phát triển chăn nuôi Như Xuân xả thải ra môi trường. Các cơ quan chức năng sau đó đã kiểm tra, xử lý những vi phạm liên quan. Tuy nhiên, thực tế cho thấy một số trang trại nuôi lợn dù đã bị xử phạt nhưng vẫn chưa khắc phục triệt để những vi phạm, tiềm ẩn nguy cơ tái diễn ô nhiễm.
Từ đầu năm đến nay, UBND xã Thanh Quân phối hợp với cơ quan chuyên môn của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thanh Hóa tăng cường kiểm tra, giám sát công tác bảo vệ môi trường tại các trang trại. Kết quả kiểm tra cho thấy, vi phạm tập trung vào việc thu gom, xử lý và xả nước thải; vận hành công trình xử lý chất thải; thực hiện các nội dung trong giấy phép môi trường; kiểm soát mùi hôi và quản lý chất thải rắn.
Đáng chú ý, tại Công ty TNHH Phát triển chăn nuôi Như Xuân, cơ quan chức năng phát hiện doanh nghiệp thay đổi so với nội dung giấy phép môi trường được cấp nhưng không báo cáo cơ quan có thẩm quyền; chưa vận hành thử nghiệm công trình xử lý chất thải theo quy định. Kết quả phân tích mẫu nước thải tại khe đá đang chảy vào suối phía Tây trang trại cho thấy chỉ tiêu Coliform vượt quy chuẩn 2,2 lần, với lưu lượng 4,3m³/ngày đêm. Mẫu nước tại bể chứa sau hệ thống xử lý xả ra môi trường có chỉ tiêu Tổng N vượt 1,03 lần. Đoàn kiểm tra cũng ghi nhận vị trí rò rỉ nước thải ra môi trường. Việc xử lý xác lợn chết tại trang trại này cũng chưa đúng quy trình được cấp phép. Thay vì sử dụng hầm hủy xác, doanh nghiệp đốt xác bằng lò gas nhưng không có công trình xử lý khí thải, mùi. Hoạt động của lò đốt phát sinh mùi hôi, mùi khét; khu vực phía sau các quạt hút chuồng nuôi cũng có mùi hôi đặc trưng. Kết quả kiểm tra ghi nhận chỉ tiêu NH3 vượt quy chuẩn kỹ thuật môi trường 1,5 lần. Một số vị trí phía sau dãy chuồng chưa được lắp đặt đầy đủ lưới chắn mùi, đường ống và béc phun sương.
Tại Công ty cổ phần Phát triển Nông nghiệp sạch Thanh Xuân, mẫu nước thải rò rỉ ra môi trường có chỉ tiêu Tổng N vượt quy chuẩn 1,36 lần, Coliform vượt 7 lần. Doanh nghiệp còn đốt trái quy định khoảng 800kg chất thải rắn thông thường, gồm bao bì, quần áo bảo hộ, túi nilon và vỏ bao bì. Hệ thống phun sương giảm thiểu mùi tại trang trại không hoạt động thường xuyên. Kết quả quan trắc không khí xung quanh, tại vị trí cách trang trại 500m về phía Bắc, ghi nhận chỉ tiêu NH3 vượt quy chuẩn kỹ thuật 1,26 lần. Đoàn kiểm tra cũng phát hiện doanh nghiệp chưa thu gom nước rỉ từ khu vực hủy xác lợn và chưa sử dụng bồn lọc áp lực để xử lý nước thải ở công đoạn cuối.
Tại Công ty TNHH Công nghệ xanh G8, nước thải từ công trình xử lý bị rò rỉ ra cống thoát nước mưa của trang trại. Kết quả phân tích mẫu ngày 31/7/2026 cho thấy các chỉ tiêu BOD, COD, Tổng N và Coliform lần lượt vượt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước thải chăn nuôi 5,92 lần, 3,53 lần, 3,36 lần và 2,8 lần. Lưu lượng nước thải rò rỉ được ghi nhận là 4,3m³/ngày. Đoàn kiểm tra còn phát hiện đường ống xả nước thải sinh hoạt chưa bảo đảm đúng vị trí theo giấy phép môi trường và một số vị trí lưới bao quây ngăn mùi phía sau các dãy chuồng chưa kín.
Đối với Công ty cổ phần Đầu tư Quốc tế Asean, cơ quan chức năng phát hiện khoảng 500kg chất thải rắn thông thường bị đốt ngoài trời trái quy định. Công tác kiểm soát mùi chưa triệt để, tại khu vực gần hố thu phân và hầm hủy xác lợn chết vẫn phát sinh mùi hôi rõ rệt.
Tại Công ty TNHH Thương mại Song Dương, mực nước trong các hồ sinh học ở mức cao, bờ hồ được gia cố bằng đất, tiềm ẩn nguy cơ thẩm thấu, nứt vỡ hoặc tràn nước thải ra môi trường khi xảy ra mưa lớn, sự cố. Doanh nghiệp chưa hoàn thành đăng ký hợp quy để sử dụng nước tưới cho cây trồng. Trong khi đó, Công ty TNHH Đầu tư trang trại Bãi Kê cơ bản đã hoàn thành các biện pháp khắc phục tại thời điểm kiểm tra, nhưng vẫn cần tiếp tục sửa chữa lưới chắn mùi, xử lý các béc phun bị tắc và tăng cường giảm thiểu mùi hôi tại khu vực ép tách phân.
Không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng
Trước những vi phạm được phát hiện, UBND xã Thanh Quân đã ban hành Quyết định xử phạt vi phạm hành chính 4 lượt đối với 3 cơ sở, gồm Công ty TNHH Phát triển chăn nuôi Như Xuân, Công ty cổ phần Phát triển Nông nghiệp sạch Thanh Xuân và Cụm chăn nuôi gia công Đồng Sán, với tổng số tiền hơn 218 triệu đồng.
Trên cơ sở đợt kiểm tra từ ngày 31/7 đến ngày 12/8/2026 và kết quả phân tích mẫu, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thanh Hóa đã ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với 4 trong số 6 trang trại, tổng số tiền 445 triệu đồng. Trong đó, Công ty TNHH Phát triển chăn nuôi Như Xuân bị phạt 271 triệu đồng; Công ty TNHH Công nghệ xanh G8 bị phạt 90 triệu đồng; Công ty cổ phần Phát triển Nông nghiệp sạch Thanh Xuân bị phạt 77 triệu đồng và Công ty cổ phần Đầu tư Quốc tế Asean bị phạt 7 triệu đồng.
Tại buổi làm việc với đại diện các trang trại chăn nuôi lợn trên địa bàn, ông Lê Tiến Đạt, Chủ tịch UBND xã Thanh Quân khẳng định, chính quyền địa phương luôn đồng hành, hỗ trợ và tạo điều kiện để doanh nghiệp đầu tư, sản xuất, kinh doanh ổn định. Tuy nhiên, hoạt động sản xuất phải tuân thủ pháp luật, bảo đảm môi trường sống và sức khỏe của người dân. Theo ông Đạt, các doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy xử lý khi xảy ra sự cố sang chủ động phòng ngừa ô nhiễm. Trước mắt, các trang trại phải rà soát toàn bộ hồ sơ, thủ tục pháp lý về môi trường; đầu tư đầy đủ, vận hành thường xuyên và hiệu quả các công trình thu gom, xử lý nước thải, chất thải, kiểm soát mùi hôi. Hệ thống thu gom, lưu chứa và xử lý chất thải phải được kiểm tra, bảo dưỡng định kỳ, tuyệt đối không để nước thải chưa qua xử lý hoặc xử lý không đạt yêu cầu xả ra môi trường.
Chủ tịch UBND xã Thanh Quân nhấn mạnh, chính quyền và người dân ủng hộ doanh nghiệp hoạt động, phát triển trên địa bàn, nhưng yêu cầu tiên quyết là phải bảo đảm môi trường sống an toàn. Đối với những trang trại vi phạm, tái phạm nhiều lần nhưng không khắc phục triệt để, địa phương sẽ kiến nghị tỉnh cho tạm dừng hoạt động để xử lý ô nhiễm; chỉ xem xét cho chăn nuôi trở lại khi các điều kiện an toàn được bảo đảm. Địa phương cũng tính toán phương án lắp đặt hệ thống cảnh báo tự động tại các trang trại nhằm kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm. Cùng với đó, yêu cầu đặt ra là phải kiểm soát chặt chẽ toàn bộ quy trình xử lý chất thải, từ nước thải, chất thải rắn đến xác vật nuôi chết, hạn chế tối đa nguy cơ phát sinh ô nhiễm.
