Dừng hoạt động khẩn cấp 9 mỏ cát
Mới đây, các tổ công tác liên ngành đặc biệt của tỉnh Nghệ An đã đồng loạt ra quân "đánh chặn" tại các địa bàn trọng điểm. Trực tiếp dẫn đầu Tổ công tác số 1 là đồng chí Võ Trọng Hải, Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An đã tiến hành kiểm tra thực tế đột xuất tại 9 đơn vị và bến tập kết cát dọc sông Lam thuộc địa bàn thuộc các xã: Xuân Lâm, Đại Đồng, Thuần Trung, Đô Lương và Bạch Ngọc.
Theo báo cáo từ Sở Công Thương, tại các khu vực nói trên hiện 9 mỏ đang hoạt động. Khi những người đứng đầu chính quyền tỉnh trực tiếp bước xuống từng triền bãi, chứng kiến quy trình đếm - đo - kiểm sản lượng, những khoảng trống quản lý nguy hiểm mới lộ diện rõ nét.
Tại hầu hết các điểm bến bãi tập kết, mặc dù doanh nghiệp đã trang bị trạm cân và camera giám sát, nhưng tất cả chỉ mang tính chất hình thức và đối phó. "Mắt thần" camera thay vì bao quát toàn bộ quy trình phương tiện thủy, bộ ra vào bến mỏ thì lại được lắp đặt rất thấp, chủ yếu chỉ "soi cận cảnh" vào bàn cân. Góc quay hẹp khiến cơ quan chức năng hoàn toàn "mù" thông tin về lưu lượng xe tải, tàu thuyền chở cát cập bến hoặc xuất bãi. Đáng nghi vấn hơn, việc kết nối và truyền dữ liệu thời gian thực từ trạm cân về hệ thống quản lý của cơ quan thuế và Nhà nước vẫn chưa đáp ứng chuẩn mực quy định.
Trước những sai phạm có tính hệ thống này, ngay tại thực địa, Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải đã kiên quyết tạm dừng hoạt động ngay lập tức để thực hiện công tác kiểm tra đối với 9 mỏ khai thác của các đơn vị gồm: Công ty CP khai thác cát sạn và Vận tải Thanh Chương; Công ty TNHH MTV Thanh Hưng; Công ty TNHH Vật liệu xây dựng và Thương mại Sơn Hà; Công ty TNHH Đầu tư xây dựng Tuấn Thiện; Công ty CP Lưu Cát Thành và Công ty TNHH Thương mại tổng hợp Bảo Ngân.
Tại hiện trường, Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Võ Trọng Hải chỉ đạo hết sức dứt khoát: Chỉ khi nào các doanh nghiệp hoàn thành việc khắc phục triệt để, lắp đặt hệ thống giám sát đúng tiêu chuẩn và được cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, xác nhận đạt yêu cầu thì mới được phép mở cửa hoạt động trở lại.
Chuẩn hóa "mắt thần" công nghệ và đặt trách nhiệm người đứng đầu
Nhìn nhận một cách thẳng thắn, việc thất thoát tài nguyên và thất thu ngân sách trong khai thác khoáng sản từ trước đến nay không chỉ đến từ sự tính toán có ý đồ của doanh nghiệp, mà còn do sự buông lỏng, thờ ơ của chính quyền cơ sở. Do đó, chiến dịch lần này của Nghệ An không dừng lại ở việc "bắt bệnh", mà tiến tới xây dựng một hệ thống "kháng thể" quản trị mang tính căn cơ.
Về mặt công nghệ, Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải giao Sở Công Thương khẩn trương ban hành biểu mẫu kỹ thuật thống nhất toàn tỉnh. Mỗi mỏ, bến cát bắt buộc phải trang bị tối thiểu 3 camera đạt chuẩn: 1 camera quay tổng thể xe vào, 1 camera quay tổng thể xe ra, và 1 camera giám sát trực diện trạm cân.
Dữ liệu từ hệ thống "mắt thần" này cùng với số liệu trạm cân phải được truyền kết nối trực tiếp, tự động về cơ quan Thuế và Công an tỉnh. Doanh nghiệp viễn thông Mobifone cũng được huy động tham gia hỗ trợ kỹ thuật để đảm bảo đường truyền luôn thông suốt.
Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An giao trách nhiệm cho lực lượng Công an xã trực tiếp kiểm tra, theo dõi hệ thống kết nối dữ liệu của các mỏ bến trên địa bàn. Nội dung giám sát khoáng sản bắt buộc phải đưa vào giao ban hàng tuần của lực lượng Công an với lãnh đạo địa phương. Cùng với đó, Cấp ủy, chính quyền cấp xã phải chịu trách nhiệm chính trị và pháp lý trực tiếp trước UBND tỉnh nếu để xảy ra tình trạng "cát tặc", khai thác trái phép, mở đường né cân hoặc tiêu thụ khoáng sản không rõ nguồn gốc trên địa bàn mình quản lý.
Đối với doanh nghiệp, bắt buộc phải xuất hóa đơn đầy đủ 100% đối với sản lượng tiêu thụ, niêm yết giá công khai tại vị trí dễ quan sát. Nếu cố tình gian lận hoặc tái phạm, tỉnh sẽ kiên quyết thu hồi giấy phép và đình chỉ hoạt động vĩnh viễn.
Đợt ra quân tổng kiểm tra và quyết định tạm dừng 9 bến bãi cát trên sông Lam của UBND tỉnh Nghệ An là một bước đi đột phá, thể hiện tư duy quản trị hiện đại: Lấy công nghệ làm công cụ kiểm soát, lấy trách nhiệm người đứng đầu làm điểm tựa kỷ cương, và lấy sự minh bạch làm nền tảng phát triển. Mệnh lệnh siết chặt quản lý khoáng sản tại Nghệ An không chỉ tạo dựng niềm tin mạnh mẽ trong nhân dân, mà còn đặt ra một tấm gương điển hình về tính chiến đấu, tinh thần trách nhiệm cho công tác quản lý tài nguyên thiên nhiên trên phạm vi cả nước.
