Chiều 4/11, tại phiên thảo luận của Quốc hội về dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an đã tiếp thu, giải trình ý kiến của các đại biểu Quốc hội, tập trung làm rõ một số vấn đề liên quan đến thời hiệu xử phạt, mức phạt tiền tối đa, xử lý vi phạm trên môi trường điện tử, các biện pháp cưỡng chế và thẩm quyền áp dụng biện pháp xử lý hành chính...
Thay mặt cơ quan chủ trì soạn thảo, Bộ trưởng Lương Tam Quang trân trọng cảm ơn các ý kiến tham gia của đại biểu Quốc hội tại tổ và tại hội trường. Bộ trưởng khẳng định, cơ quan soạn thảo sẽ nghiên cứu, tiếp thu tối đa để chỉnh lý, hoàn thiện dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), bảo đảm chất lượng, khả thi trước khi báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến và trình Quốc hội thông qua tại Kỳ họp thứ Hai.
Rà soát thời hiệu xử phạt, mức phạt tiền tối đa
Về thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết, cơ quan soạn thảo sẽ rà soát, đề xuất chỉ quy định thời hiệu xử phạt 3 năm đối với một số lĩnh vực như quản lý bảo hiểm hưu trí bổ sung và cung cấp dịch vụ chứng khoán, bảo vệ môi trường, dầu khí và hoạt động bán sản phẩm. Việc quy định thời hiệu dài hơn nhằm phù hợp với tính chất phức tạp, đòi hỏi nhiều thời gian để xác minh, phân tích, kiểm định, giám định đối với một số hành vi vi phạm trong các lĩnh vực này.
Đồng thời, cơ quan soạn thảo sẽ đề xuất điều chỉnh thời hiệu xử phạt trong lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông đường bộ để phù hợp với thực tế xử lý các hành vi vi phạm trong lĩnh vực này.
Liên quan đến những ý kiến đại biểu Quốc hội quan tâm về vi phạm trật tự, an toàn giao thông, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết, Thủ tướng Chính phủ đã có chỉ đạo và Bộ Công an xây dựng Đề án Trung tâm dữ liệu quản lý, giám sát, xử lý vi phạm và điều hành giao thông trên phạm vi toàn quốc.
“Thứ Bảy vừa qua, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ đã chủ trì cuộc họp với các bộ, ngành và tất cả các tỉnh, thành phố để triển khai đề án. Khi đề án được triển khai, việc xử lý vi phạm sẽ được thực hiện trên cơ sở dữ liệu. Qua đó, cơ quan chức năng có thể xác định chính xác hành vi vi phạm do vô ý hay cố ý, vi phạm lần đầu hay vi phạm nhiều lần. Trên cơ sở này, Bộ Công an sẽ tham mưu Chính phủ có những quy định phù hợp, theo hướng có thể nhắc nhở đối với trường hợp vi phạm lần đầu, cảnh cáo ở lần tiếp theo và áp dụng mức xử phạt cao nhất đối với trường hợp vi phạm nhiều lần”, Bộ trưởng Lương Tam Quang nhấn mạnh và cho rằng, cách tiếp cận này vừa bảo đảm tính nhân văn, tính răn đe, vừa bảo đảm sự nghiêm minh của pháp luật.
Về mức phạt tiền tối đa, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết, cơ quan soạn thảo sẽ rà soát, đề xuất quy định mức phạt tiền tối đa trong từng lĩnh vực cụ thể tại dự thảo luật, bảo đảm phù hợp với tính chất, mức độ, quy mô và hậu quả của một số hành vi vi phạm trong các lĩnh vực.
Trong đó, chỉ quy định mức phạt tiền tối đa 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân và 3 tỷ đồng đối với tổ chức trong một số lĩnh vực như quản lý bảo hiểm hưu trí bổ sung và cung cấp dịch vụ chứng khoán, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, định danh và xác thực điện tử, bảo vệ môi trường, an toàn thực phẩm. Đây là những lĩnh vực có tính chất phức tạp, hành vi vi phạm có thể gây hậu quả nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường sống, sức khỏe và sự an toàn của người dân.
“Tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, Cơ quan soạn thảo đề xuất bỏ quy định mức phạt tiền cao hơn nhưng không quá hai lần mức phạt chung đối với địa bàn thuộc các thành phố, nhằm bảo đảm cùng một hành vi vi phạm được áp dụng thống nhất một khung hình phạt trên phạm vi cả nước, phù hợp với Luật Phát triển đô thị.
Nghiên cứu bổ sung hình thức lao động công ích thay thế phạt tiền
Liên quan đến ý kiến đại biểu Quốc hội về các hình thức xử phạt ngoài phạt tiền, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục nghiên cứu, báo cáo Chính phủ để quy định bổ sung trong nghị định, nghị quyết hoặc báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội về hình thức lao động công ích thay thế mức phạt tiền.
Đối với hình thức này, các nội dung cụ thể như loại hình lao động công ích, thời gian thực hiện và cách thức áp dụng sẽ được nghiên cứu, quy định phù hợp trong nghị định của Chính phủ, nghị quyết hoặc báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét.
Bộ trưởng nhấn mạnh, mức phạt tiền tối đa được quy định trong dự thảo luật là mức tối đa đối với hành vi vi phạm; Chính phủ sẽ quy định các mức phạt cụ thể căn cứ vào tính chất, mức độ của hành vi. Cơ quan soạn thảo sẽ nghiên cứu, quy định các mức xử phạt phù hợp, bảo đảm tính nhân văn, tính răn đe và sự nghiêm khắc trong xử lý vi phạm hành chính.
Hoàn thiện quy định xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử
Về xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết, dự thảo luật hiện quy định mang tính nguyên tắc các nội dung về xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử.
Trong đó, dự thảo đề cập đến cơ sở dữ liệu quốc gia về xử lý vi phạm hành chính, cơ sở dữ liệu vi phạm hành chính, hệ thống xử lý vi phạm hành chính của các bộ, ngành, địa phương; việc kết nối đồng bộ, chia sẻ thông tin về xử lý vi phạm hành chính; các điều kiện, yêu cầu cần đáp ứng khi xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử; giá trị pháp lý của thông tin, hình ảnh, dữ liệu điện tử được thu thập hợp pháp trên môi trường điện tử.
Tại các điều có liên quan đến trình tự, thủ tục xử lý vi phạm hành chính, dự thảo luật cũng đã quy định việc thực hiện trên môi trường điện tử. “Trong quá trình xây dựng nghị định quy định chi tiết, chúng tôi sẽ phối hợp với các bộ, ngành và cơ quan liên quan, đề xuất Chính phủ quy định cụ thể các nội dung nêu trên, tạo cơ sở pháp lý hoàn chỉnh phục vụ công tác xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử”, Bộ trưởng Lương Tam Quang khẳng định.
Về các chức danh có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính và chức danh có thẩm quyền tạm giữ người theo thủ tục hành chính, dự thảo luật không quy định cụ thể tên từng chức danh nhằm bảo đảm nguyên tắc luật chỉ quy định những vấn đề có tính ổn định lâu dài, tránh phải sửa đổi luật khi có thay đổi về tổ chức bộ máy. Tuy nhiên, dự thảo luật sẽ giới hạn rõ phạm vi người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính, người có thẩm quyền tạm giữ người theo thủ tục hành chính là thủ trưởng các cơ quan, đơn vị, lực lượng cụ thể; đồng thời giao Chính phủ quy định chi tiết để bảo đảm tính linh hoạt, tránh phải sửa luật khi có thay đổi về tổ chức bộ máy.
Điều chỉnh quy định về các biện pháp cưỡng chế, ngăn chặn
Đối với các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt, trong đó có biện pháp tạm hoãn xuất cảnh, cơ quan soạn thảo đề xuất chỉnh lý theo hướng không coi tạm hoãn xuất cảnh là biện pháp cưỡng chế mà là biện pháp bảo đảm thi hành quyết định cưỡng chế.
Biện pháp này được áp dụng trong trường hợp người đang bị cưỡng chế hoặc người đại diện cho tổ chức đang bị cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt có dấu hiệu cần thiết phải ngăn chặn việc bỏ trốn, nhằm thống nhất với quy định về biện pháp tạm hoãn xuất cảnh tại Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam.
Đối với các biện pháp ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước; tạm dừng đăng kiểm, đăng ký, giấy phép điều khiển phương tiện; ngừng cung cấp dịch vụ Internet, dịch vụ viễn thông và hạ tầng số, cơ quan soạn thảo đề xuất chỉnh lý theo hướng không coi đây là các biện pháp cưỡng chế mà chuyển thành các biện pháp ngăn chặn để bảo đảm xử lý vi phạm hành chính.
Đồng thời, dự thảo sẽ bổ sung các quy định chặt chẽ về điều kiện, thẩm quyền, nguyên tắc, trình tự, thủ tục và phạm vi áp dụng các biện pháp này, nhằm bảo đảm quyền con người, quyền công dân. Chính phủ sẽ quy định cụ thể, bảo đảm phù hợp với thực tiễn từng lĩnh vực và tính chất, mức độ của hành vi vi phạm.
Chuyển thẩm quyền áp dụng một số biện pháp xử lý hành chính về cấp xã
Về việc chuyển thẩm quyền áp dụng các biện pháp xử lý hành chính đưa đi cai nghiện bắt buộc, đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc từ Tòa án sang Chủ tịch UBND cấp xã, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết, đề xuất này được thực hiện trên cơ sở rà soát, đánh giá kỹ lưỡng của Chính phủ và có văn bản thống nhất của Tòa án nhân dân tối cao. Ngày 18/10, Văn phòng Trung ương đã thông báo ý kiến của cấp có thẩm quyền về việc đồng ý chủ trương chuyển thẩm quyền áp dụng các biện pháp xử lý hành chính đưa đi cai nghiện bắt buộc, đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc từ Tòa án nhân dân khu vực sang Chủ tịch UBND cấp xã. Cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định tại dự thảo luật, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ.
“Hồ sơ trình Chủ tịch UBND cấp xã quyết định đã được các cơ quan chuyên môn tham mưu, thẩm định và thực hiện theo quy định của pháp luật”, Bộ trưởng Lương Tam Quang chia sẻ.
Đối với các biện pháp thay thế xử lý vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên, gồm biện pháp quản lý tại gia đình và biện pháp giáo dục dựa vào cộng đồng, cơ quan soạn thảo sẽ rà soát, đề xuất bổ sung một số trường hợp. Cụ thể, bổ sung trường hợp người thuộc đối tượng bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, đặc khu được xem xét áp dụng biện pháp quản lý tại gia đình; trường hợp người thuộc đối tượng bị áp dụng biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng được xem xét áp dụng biện pháp giáo dục dựa vào cộng đồng.
Việc bổ sung các quy định này nhằm bảo đảm lợi ích tốt nhất cho người chưa thành niên, thống nhất với nguyên tắc ưu tiên áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng đối với người chưa thành niên phạm tội được quy định tại Luật Tư pháp người chưa thành niên.
Bộ trưởng Lương Tam Quang khẳng định, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát kỹ lưỡng, nghiên cứu tiếp thu các ý kiến của đại biểu Quốc hội để chỉnh lý, hoàn thiện dự án luật, bảo đảm đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, thông qua.
