Chiều 4/11, thảo luận tại Hội trường về dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), các đại biểu Quốc hội đã đóng góp nhiều ý kiến nhằm tiếp tục hoàn thiện các quy định của dự thảo luật, bảo đảm tính khả thi, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước và nâng cao hiệu quả phòng ngừa, xử lý vi phạm hành chính.
Đề xuất bổ sung hình thức lao động phục vụ cộng đồng
Góp ý vào dự thảo luật, đại biểu Lê Thị Song An (đoàn Tây Ninh) cho rằng, bên cạnh các hình thức xử phạt truyền thống như cảnh cáo hoặc phạt tiền, cần nghiên cứu bổ sung những hình thức xử lý mang tính giáo dục, phục hồi và hướng đến lợi ích cộng đồng nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa vi phạm pháp luật.
Đại biểu dẫn chứng, theo thông tin báo chí phản ánh, Công an xã Phú Giáo, TP Hồ Chí Minh đã tổ chức cho gần 20 thanh thiếu niên từ 13 đến 16 tuổi có biểu hiện chuẩn bị đánh nhau tham gia dọn dẹp vệ sinh, chăm sóc các phần mộ tại nghĩa trang liệt sĩ.
Sau khi được tuyên truyền, giáo dục, hoạt động này nhận được sự đồng tình, ủng hộ, thể hiện cách tiếp cận mang tính nhân văn và giáo dục truyền thống yêu nước, giúp thanh thiếu niên nhận thức về trách nhiệm của bản thân đối với cộng đồng, đồng thời góp phần phòng ngừa những hành vi vi phạm pháp luật.
Từ thực tiễn trên, đại biểu cho rằng, lao động phục vụ cộng đồng nếu được tổ chức phù hợp có thể mang lại hiệu quả giáo dục trực tiếp. Do đó, đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu bổ sung hình thức xử phạt lao động phục vụ cộng đồng vào khoản 1 Điều 22, đồng thời xây dựng các quy định hướng dẫn cụ thể về đối tượng, điều kiện, phạm vi, thời gian và cơ quan có trách nhiệm tổ chức thực hiện, bảo đảm việc áp dụng thống nhất, có kiểm soát, phù hợp với từng nhóm đối tượng và tính chất, mức độ vi phạm.
Một nội dung khác được đại biểu Lê Thị Song An quan tâm là quy định về những trường hợp không ra quyết định xử phạt nhưng vẫn áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả tại Điều 54.
Đại biểu cơ bản thống nhất với quy định này, đồng thời đề nghị tiếp tục hoàn thiện để việc áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả có căn cứ pháp lý rõ ràng và bảo đảm tính khả thi khi tổ chức thực hiện.
Theo đại biểu, đối với các biện pháp như buộc khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường hoặc buộc khôi phục tình trạng ban đầu, nếu quyết định chỉ quy định chung chung mà không xác định rõ phạm vi, nội dung công việc, yêu cầu kỹ thuật và thời hạn thực hiện thì sẽ khó xác định người có nghĩa vụ đã thực hiện đầy đủ hay chưa.
Vì vậy, đại biểu đề nghị quy định rõ hơn trình tự, thủ tục xác minh hiện trạng, xác định hậu quả, căn cứ pháp lý áp dụng biện pháp khắc phục; làm rõ trách nhiệm của cơ quan trong việc thu thập chứng cứ, chứng minh hành vi vi phạm, cũng như quyền giải trình của cá nhân, tổ chức trong trường hợp không ra quyết định xử phạt nhưng vẫn áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả.
Đặc biệt, cần quy định rõ các nội dung bắt buộc trong quyết định áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả. Đây sẽ là cơ sở để kiểm tra, đôn đốc, cưỡng chế thi hành khi cá nhân, tổ chức không tự nguyện chấp hành.
Đại biểu cũng đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu bổ sung cơ chế gia hạn thời hạn ra quyết định xử phạt đối với một số vụ việc có tính chất chuyên môn, kỹ thuật phức tạp, như các lĩnh vực bảo vệ môi trường, khoáng sản, an toàn thực phẩm.
Theo đại biểu, những lĩnh vực này đòi hỏi quy trình chuyên môn, kỹ thuật phức tạp như giám định, trưng cầu giám định, lấy ý kiến của các cơ quan chuyên môn. Nếu chỉ áp dụng thời hạn 7 ngày làm việc hoặc 1 tháng, 2 tháng như dự thảo luật thì có thể gây khó khăn cho công tác xác minh, thu thập chứng cứ, xác định đầy đủ căn cứ pháp lý để xử phạt.
Do đó, đại biểu đề nghị cho phép gia hạn thời hạn ra quyết định xử phạt đối với những vụ việc có tính chất chuyên môn, kỹ thuật phức tạp. Việc gia hạn cần được thực hiện bằng văn bản, nêu rõ lý do, nội dung cần xác minh, thời gian gia hạn và có sự chấp thuận của thủ trưởng trực tiếp có thẩm quyền; đồng thời quy định giới hạn thời gian gia hạn để tránh kéo dài thời gian xử lý tùy tiện.
Điều chỉnh mức phạt tiền, bảo đảm tính răn đe
Góp ý về mức phạt tiền tại Điều 24 và Điều 25 của dự thảo luật, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi đồng tình với việc điều chỉnh mức phạt tối đa từ 1 tỷ đồng lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân và từ 2 tỷ đồng lên 3 tỷ đồng đối với tổ chức.
Theo đại biểu, việc điều chỉnh mức phạt là cần thiết để bảo đảm tính răn đe, tương ứng với lợi ích bất hợp pháp mà người vi phạm thu được, nhất là đối với các hành vi gây ô nhiễm môi trường, vi phạm an toàn thực phẩm, phòng cháy, chữa cháy và những lĩnh vực có nguy cơ gây thiệt hại lớn cho cộng đồng.
Đại biểu cho rằng, khi quy định khung tiền phạt đối với từng lĩnh vực, Chính phủ cần đánh giá tác động trên cơ sở ít nhất ba yếu tố: mức độ nguy hiểm của hành vi, lợi ích bất hợp pháp thu được và khả năng thực tế của việc thi hành quyết định xử phạt.
Đặc biệt, cần ưu tiên áp dụng đồng bộ các biện pháp khắc phục hậu quả như buộc khôi phục tình trạng ban đầu, buộc xử lý ô nhiễm, phá dỡ công trình vi phạm, buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp.
Bởi trong nhiều trường hợp, điều xã hội cần không chỉ là thu được tiền phạt mà quan trọng hơn là khắc phục được hậu quả và chấm dứt hành vi vi phạm.
Theo dự thảo, Điều 25, mức phạt tiền tối đa trong các lĩnh vực quản lý nhà nước đối với cá nhân được quy định như sau:
a) Phạt tiền đến 30.000.000 đồng: lĩnh vực hôn nhân và gia đình; bình đẳng giới; bạo lực gia đình; lưu trữ; tín ngưỡng, tôn giáo; thi đua, khen thưởng; hành chính tư pháp; dân số; khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh; hội, quỹ xã hội, quỹ từ thiện;
b) Phạt tiền đến 40.000.000 đồng: lĩnh vực cản trở hoạt động tố tụng; thi hành án dân sự; phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã; giao dịch điện tử; bưu chính;
c) Phạt tiền đến 50.000.000 đồng: lĩnh vực bổ trợ tư pháp; y tế dự phòng; phòng, chống HIV/AIDS; văn hóa; thể thao; du lịch; khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo; chuyển giao công nghệ; trí tuệ nhân tạo; bảo vệ, chăm sóc trẻ em; bảo trợ, cứu trợ xã hội; phòng, chống thiên tai; quản lý và bảo tồn nguồn gen (trừ nguồn gen giống vật nuôi); trồng trọt (trừ phân bón); thú y; phí, lệ phí; quản lý tài sản công; dự trữ quốc gia; hóa chất; đo đạc và bản đồ; đăng ký doanh nghiệp; kiểm toán nhà nước; đối ngoại;
d) Phạt tiền đến 60.000.000 đồng: lĩnh vực thống kê
đ) Phạt tiền đến 75.000.000 đồng: lĩnh vực cơ yếu; quản lý và bảo vệ biên giới quốc gia; quốc phòng, an ninh quốc gia; lao động; việc làm; an toàn, vệ sinh lao động; giáo dục; giáo dục nghề nghiệp; đường bộ; trật tự, an toàn giao thông đường bộ; giao thông đường sắt; bảo hiểm y tế; bảo hiểm xã hội; bảo hiểm thất nghiệp; an ninh trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội;
e) Phạt tiền đến 100.000.000 đồng: lĩnh vực đê điều; mỹ phẩm; dược, thiết bị y tế; chăn nuôi; phân bón; quảng cáo; đặt cược và trò chơi có thưởng; quản lý lao động ngoài nước; giao thông hàng hải; giao thông đường thủy nội địa; hoạt động hàng không dân dụng; quản lý và bảo vệ công trình giao thông; công nghệ thông tin; viễn thông; tần số vô tuyến điện; an ninh mạng; dữ liệu; công nghiệp công nghệ số; xuất bản; in; thương mại; hóa đơn; chứng từ điện tử; thủ tục thuế; kinh doanh xổ số; thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; quản lý vật liệu nổ; điện lực; kho bạc nhà nước; chuyển đổi số; bảo vệ và kiểm dịch thực vật; khí tượng thủy văn; sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả;
g) Phạt tiền đến 150.000.000 đồng: lĩnh vực quản lý giá; khai thác, sản xuất, kinh doanh vật liệu xây dựng; quản lý công trình hạ tầng kỹ thuật; quản lý, phát triển nhà; đấu thầu; hải quan; khám bệnh, chữa bệnh;
h) Phạt tiền đến 200.000.000 đồng: lĩnh vực sản xuất, buôn bán hàng cấm, hàng giả; bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; kinh doanh bảo hiểm; đầu tư; phòng cháy, chữa cháy; cứu nạn, cứu hộ;
i) Phạt tiền đến 250.000.000 đồng: lĩnh vực tài nguyên nước; thủy lợi; sở hữu trí tuệ; báo chí; kiến trúc;
k) Phạt tiền đến 500.000.000 đồng: lĩnh vực xây dựng; lâm nghiệp; đất đai; kinh doanh bất động sản; kế toán;
l) Phạt tiền đến 1.000.000.000 đồng: lĩnh vực quản lý các vùng biển, đảo và thềm lục địa của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; quản lý hạt nhân và chất phóng xạ, năng lượng nguyên tử; tiền tệ, kim loại quý, đá quý, ngân hàng, tín dụng; dầu khí và hoạt động khoáng sản; thủy sản; tài sản mã hóa; quản lý tổng hợp tài nguyên, không gian biển, bảo vệ môi trường biển và hải đảo;
m) Phạt tiền đến 1.500.000.000 đồng: lĩnh vực quản lý quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung và cung cấp dịch vụ xếp hạng tín nhiệm; tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, đo lường; định danh và xác thực điện tử; bảo vệ môi trường; an toàn thực phẩm.
