Thông báo cách chức Bí thư Trùng Khánh Bạc Hy Lai được đưa ra chỉ 1 ngày sau khi Trung Quốc bế mạc kỳ họp thứ 5, Đại hội Đại biểu Nhân dân toàn quốc khóa 11 (Quốc hội khóa 11) tại Đại lễ đường Nhân dân Bắc Kinh sáng 14/3.
Điều đáng nói là tại buổi họp báo ngay sau khi bế mạc kỳ họp thứ 5, Quốc hội khóa 11, Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo có đề cập tới “sự kiện Vương Lập Quân” vào Tổng Lãnh sự quán Mỹ 1 ngày. Trong đó nhấn mạnh tới việc Thành ủy và chính quyền Trùng Khánh phải nghiêm túc kiểm điểm và cần rút kinh nghiệm sâu sắc “sự kiện Vương Lập Quân” bởi vấn đề này không những thu hút sự quan tâm cao độ của dư luận Trung Quốc, mà cả quốc tế. Do đó, Trung ương Đảng đã thành lập tổ điều tra để làm rõ vấn đề này và sẽ thông báo cho dư luận ngay sau khi có kết luận chính thức.
Tân Hoa xã đưa tin, sáng 15/3, tại hội nghị cán bộ lãnh đạo của thành phố Trùng Khánh, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Ban Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tổ chức Trung ương Lý Nguyên Triều đã thông báo quyết định của Trung ương Đảng. Theo đó, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Trương Đức Giang được cử đảm trách chức Bí thư Thành ủy Trùng Khánh, thay thế người tiền nhiệm Bạc Hy Lai. Theo quyết định này, ông Bạc Hy Lai không những mất chức Bí thư, mà cả chức danh Ủy viên thường vụ Thành ủy Trùng Khánh cũng “đi luôn”.
Cũng theo quyết định được công bố hôm 15/3, nguyên Giám đốc công an Vương Lập Quân bị cách chức Phó Chủ tịch thành phố Trùng Khánh. Phó Tỉnh trưởng tỉnh Thanh Hải, kiêm Giám đốc công an tỉnh Hà Đình, 50 tuổi, được bổ nhiệm làm Phó Chủ tịch thành phố Trùng Khánh. Trước khi được bổ nhiệm làm Phó Chủ tịch thành phố Trùng Khánh, ông Hà Đình từng là Cục trưởng Cục Hình sự, Bộ Công an; Giám đốc công an tỉnh Cam Túc. Đến tháng 3/2009, ông Hà Đình được bổ nhiệm làm Phó Tỉnh trưởng tỉnh Thanh Hải, kiêm Giám đốc công an tỉnh.
Ngay sau khi Tân Hoa xã thông báo quyết định kể trên, giới truyền thông nước ngoài đã có nhiều tin, bài đề cập tới vụ mất chức của ông Bạc Hy Lai, người từng lãnh đạo thành phố trực thuộc trung ương có dân số đông nhất trong số 4 thành phố trực thuộc trung ương (Bắc Kinh, Thượng Hải, Thiên Tân và Trùng Khánh) với số dân khoảng 31,4 triệu người, cùng diện tích 82.300km².
Trước khi làm Bí thư Thành ủy Trùng Khánh, ông Bạc Hy Lai (sinh tháng 7/1949 trong gia đình có bố là Phó Thủ tướng Bạc Nhất Ba, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị tại tỉnh Sơn Tây) từng là Thị trưởng thành phố Đại Liên (từ năm 1993), rồi Tỉnh trưởng tỉnh Liêu Ninh (2001-2004) sau khi tốt nghiệp khoa Lịch sử quan hệ quốc tế tại Bắc Kinh năm 1977. Cách đây không lâu (9/3), ông Bạc Hy Lai từng bác bỏ giả định cho rằng, sẽ phải rời khỏi Bộ Chính trị. Đây là thông tin do hãng RIA Novosti đăng tải sau khi có tin đồn ông Bạc Hy Lai sẽ trở thành Ủy viên thường vụ Bộ Chính trị tại Đại hội 18 Đảng Cộng sản Trung Quốc được tổ chức tại Bắc Kinh trong mùa thu này. Khi còn là Bộ trưởng Thương mại (từ tháng 2/2004), ông Bạc Hy Lai từng được coi là người cầm lái ngành thương mại Trung Quốc.
Cho dù “sự kiện Vương Lập Quân” được giới truyền thông nhắc tới khoảng 1 tháng trước, nhưng mãi gần đây ông Bạc Hy Lai mới chính thức lên tiếng về việc này. Nhưng cũng rất ngắn gọn khi trả lời chất vấn giới truyền thông bên lề kỳ họp thứ 5, Quốc hội khóa 11: Bị bất ngờ và không tưởng tượng nổi ông Vương Lập Quân sẽ chạy trốn và cảm thấy mình đã đặt niềm tin nhầm người.
Cách đây 15 năm (1997-2012), Trùng Khánh trở thành thành phố trực thuộc trung ương và là trung tâm phát triển ở khu vực miền Tây Trung Quốc nên sự xuất hiện của tân Giám đốc Công an Vương Lập Quân (từ tháng 6/2008) lập tức trở thành tâm điểm chú ý của các băng nhóm xã hội đen hoạt động theo kiểu mafia, cũng như những quan chức từng nhúng chàm ở Trùng Khánh. Ông Vương Lập Quân từng nổi tiếng với biệt danh “hổ vuốt sắt vùng Đông Bắc” bởi những quyết tâm không khoan nhượng chống tội phạm của Phó Giám đốc Công an thành phố Thiết Pháp; Phó Giám đốc, Giám đốc Công an thành phố Thiết Linh, tỉnh Liêu Ninh.
Tháng 11/2004, ông Vương Lập Quân được bổ nhiệm làm Phó Thị trưởng thành phố Cẩm Châu kiêm Giám đốc Công an. Sau khi trở thành Giám đốc Công an Trùng Khánh, chiến dịch chống tội phạm của ông Vương Lập Quân đã phá vỡ hơn 500 băng nhóm, bắt giữ khoảng 5.700 người. Ngoài ra, chiến dịch này cũng giúp phanh phui 77 quan chức bảo kê cho các băng đảng tội phạm hoạt động. Được coi là khắc tinh của xã hội đen trong cuộc chiến chống tội phạm ở thành phố này nên ông Vương Lập Quân không những nổi tiếng ở Trùng Khánh, mà nhiều địa phương khác.
Giới truyền thông đưa tin, ông Vương Lập Quân không những có quan hệ gần gũi với ông Bạc Hy Lai, mà còn là người hùng trong chiến dịch truy quét quan tham và tội phạm ở Trùng Khánh. Nhưng cách đây hơn 1 tháng (9/2), trước những tin đồn khác nhau xung quanh việc cách chức Phó Chủ tịch thành phố kiêm Giám đốc công an Trùng Khánh Vương Lập Quân, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc thông báo: ngày 6/2, ông Vương Lập Quân đã vào Tổng Lãnh sự quán Mỹ tại thành phố Thành Đô, tỉnh Tứ Xuyên và hiện cơ quan chức năng đang tiến hành điều tra vụ việc này.
Được biết, ông Vương Lập Quân đã ở lại Tổng Lãnh sự quán Mỹ 1 ngày và ngày 8/2, Thứ trưởng Bộ Công an Khâu Tiến đã tháp tùng Giám đốc công an Trùng Khánh trên chuyến bay từ Thành Đô tới Bắc Kinh. Tuy xác nhận về sự xuất hiện của ông Vương Lập Quân, nhưng cả Đại sứ quán Mỹ tại Bắc Kinh và người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Victoria Nuland đều không bình luận và cho biết nội dung của chuyến viếng thăm đột xuất và đặc biệt này. Sự kiện trên xảy ra sau khi ông Vương Lập Quân mất chức Giám đốc công an Trùng Khánh hôm 2/2
