Theo thông báo, đến 10/6, mỗi thành viên trong Ban giám đốc IMF có thể đề cử một ứng cử viên và nếu có nhiều hơn 3 người sẽ phải bỏ phiếu để xác định danh sách 3 ứng cử viên cuối cùng. Sau đó, Ban giám đốc IMF sẽ gặp nhau tại Washington để xác định lại bản danh sách này trước khi thảo luận và lựa chọn tân Tổng Giám đốc IMF.
Cuộc chiến không khoan nhượng
Tuyên bố hôm 24/5 của đại diện cho nền kinh tế mới nổi hàng đầu thế giới (BRICS: Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc, Nam Phi) được coi là phát đại bác khai hỏa cho cuộc chạy đua vào vị trí của ông Dominique Strauss-Kahn. BRICS không những phản đối việc đưa người đến từ châu Âu kế nhiệm ông Dominique Strauss-Kahn, mà còn nhấn mạnh tới thực trạng nền kinh tế toàn cầu hiện đòi hỏi phải xóa bỏ thỏa thuận ngầm giữa Mỹ và châu Âu bởi điều này đã lỗi thời.
| Kể từ khi IMF được thành lập năm 1946 đến nay, Pháp có tới 4 trong tổng số 10 Tổng Giám đốc và tất cả họ đều là người châu Âu. Được biết, các nước phát triển hiện đang kiểm soát 57% quyền bỏ phiếu trong IMF, so với 43% cho các quốc gia đang phát triển. |
Kể từ khi thành lập IMF và Ngân hàng thế giới (WB) đến nay đã hình thành một luật bất thành văn, theo đó người đứng đầu IMF đến từ châu Âu, còn Mỹ điều hành WB. BRICS khẳng định, việc bầu chọn tân Tổng Giám đốc IMF không nên theo tiêu chí quốc tịch, mà phải theo năng lực thực tế, cũng như uy tín trong giới chuyên môn bởi điều này đã và đang làm suy yếu tính hợp pháp của định chế tài chính đa phương lớn nhất thế giới. BRICS cho rằng, việc bầu chọn nên được quyết định sau khi Ban giám đốc IMF tham vấn tất cả các thành viên nhằm chứng tỏ tính hợp pháp và đáng tin cậy của cơ quan này. BRICS cũng nêu rõ, cuộc khủng hoảng tài chính gần đây ở các nước phát triển đã cho thấy tính cấp thiết phải cải cách các tổ chức tài chính quốc tế để phản ánh vai trò ngày càng to lớn của các nước đang phát triển đối với kinh tế thế giới.
Trung Quốc cho rằng, việc lựa chọn lãnh đạo IMF là một phần trong cải cách cơ cấu tổ chức tài chính quốc tế này, cũng như phản ánh đúng thực chất của nền kinh tế toàn cầu. Thống đốc Ngân hàng Trung ương Trung Quốc Chu Tiểu Xuyên nhấn mạnh, vai trò lãnh đạo IMF nên phản ánh sự vươn lên của những nền kinh tế mới nổi và chủ nhân mới của IMF nên là công dân của những nước mới trỗi dậy.
Ngày 24/5, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Mexico Agustin Carstens tuyên bố, tân Tổng Giám đốc IMF không cần một người châu Âu để giải quyết khủng hoảng nợ ở châu Âu và cũng không ai biết khủng hoảng tiếp theo sẽ xảy ra ở khu vực nào. Bộ trưởng Tài chính Australia Wayne Swan cũng kêu gọi IMF không nên lựa chọn tân Tổng Giám đốc IMF dựa trên cơ sở quốc tịch, mà cần cân nhắc tới các nước đang phát triển, nhất là châu Á bởi tầm quan trọng toàn cầu của khu vực này ngày càng gia tăng.
Bộ trưởng Tài chính Nam Phi Pravin Gordhan cho rằng, để duy trì lòng tin, sự tin cậy và tính hợp pháp của các bên liên quan, cần phải có là một quá trình lựa chọn công khai, minh bạch với kết quả là người có năng lực nhất được bổ nhiệm làm Tổng Giám đốc IMF. Tổng thư ký Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế (OECD), ông Moguel Angel Guria kêu gọi quá trình chọn lựa phải được diễn ra minh bạch và nếu đó là sự minh bạch và dựa trên năng lực, chúng ta sẽ có một ứng cử viên tốt, một Tổng Giám đốc tốt cho IMF.
Với tuyên bố của BRICS và một số nước khác, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Trung Quốc Chu Tiểu Xuyên, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kế hoạch Ấn Độ Montek Singh Ahluwalia, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Mexico Agustin Carstens, Bộ trưởng Tài chính Nam Phi Trevor Manuel, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Kazakhstan Grigori Marchenko, Bộ trưởng Tài chính Bỉ Didier Reynders, Bộ trưởng Tài chính Singapore Tharman Shanmugaratnam… đều là những ứng cử viên sáng giá trong cuộc chạy đua này.
Tổng thư ký ASEAN Surin Pitsuwan đã kêu gọi các nước châu Á phối hợp đề cử một ứng cử viên cho chức Tổng Giám đốc IMF - đây là lúc châu Á đưa ra một ứng cử viên và không nhất thiết phải là người châu Á (có thể là người đến từ các nước thuộc Thế giới thứ ba) nhưng không phải từ Liên minh châu Âu và chắc chắn không phải đến từ Bắc Mỹ. Ông Surin Pitsuwan nhấn mạnh, nếu chúng ta không hành động vào thời điểm này thì cơ hội sẽ bị trôi đi. Không quan trọng việc thắng hay thua, nhưng ít ra chúng ta cũng thể hiện được tiếng nói của mình để những lần tiếp theo, vị trí này không còn là độc quyền của các nước châu Âu.
Tuy nhiên, cũng có người nói rằng, châu Á chưa thể đoàn kết và thống nhất trong việc chọn ra một ứng cử viên và người này phải tính đến tình trạng hiện nay là IMF phải xử lý cuộc khủng hoảng nợ công ở châu Âu. Và cục diện này cần một người có kinh nghiệm và lúc này chỉ có người châu Âu mới hội đủ điều kiện đó.
Chẳng ai chịu về nhì
Giới kinh tế nhận định, tân Tổng Giám đốc IMF không những đóng vai trò quyết định trong việc giải quyết vấn đề nợ công, mà còn góp phần tái tạo sự ổn định vĩ mô của đồng euro. IMF đóng vai trò quan trọng trong việc giúp đỡ châu Âu giải quyết khủng hoảng - đã giúp nhiều nước trong khu vực như Hy Lạp, Ireland và Bồ Đào Nha bằng các khoản cứu trợ hàng tỷ euro.
Ngày 27/5, Chủ tịch Nhóm các bộ trưởng tài chính khu vực đồng euro Jean-Claude Juncker cảnh báo, IMF có thể phong tỏa gói giải ngân thứ 5 trị giá 12 tỷ euro trong gói cứu trợ chung 110 tỷ euro của tổ chức này và Liên minh châu Âu (EU) dành cho Hy Lạp. Đây được coi là động thái nhằm gia tăng sức ép buộc Hy Lạp đẩy nhanh các nỗ lực giảm thâm hụt ngân sách nhà nước, đặc biệt là chương trình tư nhân hóa các tài sản quốc gia.
Hầu hết các nước châu Âu đều muốn, người kế nhiệm ông Dominique Strauss-Kahn phải là nhân vật đến từ châu Âu. Được coi là ứng cử viên sáng giá nhất trong việc thay thế ông Dominique Strauss-Kahn nên ngày 25/5, Bộ trưởng Tài chính Pháp Christine Lagarde chính thức tuyên bố ứng cử vào chiếc ghế Tổng Giám đốc IMF.
Bà Christine Lagarde cho biết, Tổng thống Nicolas Sarkozy và Thủ tướng Franois Fillon đều ủng hộ và nếu được lựa chọn sẽ làm trọn vẹn một nhiệm kỳ 5 năm, chứ không chỉ trong 18 tháng còn lại của người tiền nhiệm. Bà Christine Lagarde cũng nhấn mạnh, nếu đứng đầu IMF sẽ tiếp tục khắc phục khủng hoảng nợ trong các nước thuộc khu vực đồng tiền chung châu Âu.
Bà Christine Lagarde nhanh chóng nhận được sự tán thành của 27 nước thành viên EU và nếu được bầu đứng đầu IMF, Bộ trưởng Tài chính Pháp sẽ không phải mất thời gian để làm quen với cách điều hành hệ thống, cũng như tiết kiệm được thời gian học việc. Bộ trưởng Tài chính Pháp có nhiều kinh nghiệm làm việc tại Mỹ, giỏi tiếng Anh và có uy tín thực sự trong giới tài chính quốc tế. Dư luận khá ấn tượng trước tuyên bố tranh cử của bà Christine Lagarde: Nếu được bầu, tôi sẽ đem hết kinh nghiệm của một luật sư, một giám đốc kinh doanh, một bộ trưởng và một phụ nữ để phục vụ tại IMF. Nếu được bổ nhiệm, bà Christine Lagarde sẽ là người phụ nữ đầu tiên lãnh đạo IMF.
Cho đến nay Bộ trưởng Tài chính Mỹ Timothy Geithner vẫn chưa chính thức tuyên bố ủng hộ ai cho dù có hơi nghiêng về bà Christine Lagarde bởi Bộ trưởng Tài chính Pháp là người có năng lực, có kiến thức tài chính - kinh tế và một loạt kỹ năng cần thiết khác cho chức vụ này. Giới chuyên môn cho rằng, bà Christine Lagarde gần như nắm chắc phần thắng bởi EU kiểm soát 35,6% trong tổng số quyền bỏ phiếu tại IMF, tỷ lệ này của Mỹ là 16,8% và Nhật là 6,25%.
Giới chuyên môn coi đây là cuộc đua giữa châu Âu với các nước đang phát triển, đặc biệt là các nước mới nổi như BRICS. Nhiều người cho rằng, tiếng nói của Mỹ ảnh hưởng không nhỏ nếu như không muốn nói quyết định tới việc bầu chọn người thay thế ông Dominique Strauss-Kahn. Nhiều người thậm chí còn khẳng định, Mỹ là người sẽ đưa ra tiếng nói cuối cùng trong vấn đề này bởi Washington sở hữu 16,7% số phiếu trong IMF.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Timothy Geithner cho biết, Washington đang làm việc với các nền kinh tế mới nổi và châu Âu để bảo đảm cơ cấu của IMF phản ánh cân bằng quyền lực trong thế giới ngày nay. Giới bình luận cho rằng, Mỹ có thể sẽ đưa ra giải pháp dung hoà nếu các nhóm quyền lợi bất thành trong việc lựa chọn tân Tổng Giám đốc IMF - ứng cử viên không đến từ châu Âu và BRICS. Nhiều người cho rằng, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Mexico Agustin Carstens sẽ là người đắc lợi khi các nhóm quyền lợi không tìm được tiếng nói chung trong vấn đề này.
Ứng cử viên cuối cùng cho chức Tổng Giám đốc IMF cần có thành tích xuất sắc trong việc hoạch định chính sách kinh tế cấp cao, có lý lịch làm việc tốt và khả năng quản lý một tổ chức toàn cầu cũng như kỹ năng ngoại giao. Sự ra đi của ông Dominique Strauss-Kahn đã tạo khoảng trống quyền lực đối với IMF bởi ông từng được tín nhiệm rộng rãi và đóng vai trò quan trọng trong các chính sách đối phó với khủng hoảng. Do đó, người thay thế phải biết cách đàm phán giữa trung tâm quyền lực, phân hoà các nhóm khác biệt về lợi ích.
Nhiều người nói rằng, tân Tổng Giám đốc IMF sẽ phải tập trung cải cách vào 2 tồn đọng được coi là lỗi hệ thống của tổ chức này. Đó là sự phân bố quyền đại diện trong Giám đốc IMF và tính chính đáng của IMF đang bị xói mòn bởi không thiếp lập được một hệ thống phòng ngừa và giải quyết có hiệu quả các cuộc khủng hoảng.
Ông Shakour Shaalan, người cao tuổi nhất trong Ban giám đốc IMF nhấn mạnh, ứng cử viên chức Tổng Giám đốc IMF cần có tầm nhìn chiến lược đối với công việc mang tính đa dạng cao. Người này cũng cần đề cao hợp tác đa phương, chứng tỏ được tính khách quan và công bằng. Mặc dù tân Tổng Giám đốc IMF có thể được lựa chọn trên cơ sở bằng đa số phiếu bầu nhưng mục tiêu của Ban giám đốc IMF là lựa chọn trên cơ sở đồng thuận và hoàn tất quá trình lựa chọn vào ngày 30/6
