Nhiều bất ổn
Theo số liệu khảo sát từ VARS IRE trên gần 30 nghìn cá nhân làm nghề môi giới bất động sản, thị trường đang tồn tại một "vùng xám" lớn về nhân sự. Hiện có tới 89% môi giới chưa sở hữu chứng chỉ hành nghề hợp lệ, trong đó, 51,8% môi giới chưa từng được đào tạo bài bản và 12,8% môi giới đã để chứng chỉ hết hiệu lực. Bên cạnh đó, tình trạng thiếu hướng dẫn tổ chức thi sát hạch tại nhiều địa phương khiến hơn 6.000 học viên đã hoàn thành đào tạo nhưng vẫn chưa thể lấy chứng chỉ. Điều này gây khó khăn lớn cho các doanh nghiệp trong việc tuyển dụng nhân sự đạt chuẩn, ảnh hưởng trực tiếp đến đà phục hồi của thị trường.
Trong khi đó, Bộ Xây dựng cũng đã nhiều lần nói về những hạn chế trong lĩnh vực môi giới bất động sản hiện nay. Trước hết là môi giới không đủ điều kiện hành nghề. Đang tồn tại khoảng cách quá lớn giữa số người hành nghề thực tế và số môi giới có chứng chỉ hợp pháp khiến nhiều sản phẩm chưa hoàn thiện pháp lý vẫn được đưa vào giao dịch, tạo rủi ro dây chuyền cho cả thị trường.
Một vấn đề lớn nữa được Bộ Xây dựng nhắc đến là tình trạng môi giới thiếu kiến thức, cố ý hoặc vô ý cung cấp thông tin sai lệch. Cụ thể, do thiếu đào tạo hoặc phối hợp với doanh nghiệp, môi giới có thể đưa ra thông tin không chính xác, khiến người mua chịu rủi ro, dẫn đến nhiều khiếu nại. Cuối cùng là môi giới cấu kết với nhà đầu cơ để gom hàng, đẩy giá, tạo bong bóng và làm mất cân bằng cung cầu.
“Nguyên nhân cốt lõi vẫn đến từ chất lượng đào tạo thấp và thiếu tính chuyên nghiệp, khiến rủi ro lan rộng đến toàn thị trường. Những sai phạm trên không chỉ ảnh hưởng tới chất lượng giao dịch mà còn để lại hệ quả nặng nề như người mua nhà gánh rủi ro pháp lý, dễ rơi vào tranh chấp kéo dài, khách hàng mất niềm tin vào thị trường, hạn chế nhu cầu thật và kìm hãm thanh khoản, thị trường bị nhiễu loạn giá, thiếu minh bạch, làm giảm hiệu quả quản lý Nhà nước, doanh nghiệp chân chính gặp bất lợi, khó cạnh tranh với các đơn vị làm ăn chộp giật”, bà Hoàng Thu Hằng, Phó Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng) cho biết.
Xung quanh các bấp cập trong lĩnh vực môi giới bất động sản, thời gian qua, hàng loạt cảnh báo đã được đưa ra. Cách đây chưa lâu, thực hiện chỉ đạo của Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam, VARS IRE đã phải đưa ra cảnh báo tình trạng xuất hiện nhiều cơ sở đào tạo hành nghề môi giới bất động sản “chui”. Đồng thời, đơn vị này đã có văn bản gửi Bộ Xây dựng, UBND và Sở Xây dựng các địa phương kiến nghị tăng cường công tác quản lý, kiểm tra.
Ngay sau đó, Hiệp hội Bất động sản Việt Nam cũng đã phải ra văn bản yêu cầu các sàn giao dịch, công ty môi giới và đội ngũ môi giới cá nhân trên cả nước, siết chặt kỷ luật hành nghề, chấm dứt tình trạng cam kết “suất mua”, “suất nội bộ”, thu tiền chênh lệch… vốn gây méo mó thị trường. Bộ Xây dựng cũng phải có văn bản đề nghị các địa phương siết chặt hoạt động môi giới, ngăn đầu cơ, "thổi" giá bất động sản.
Đào thải những cá nhân hoạt động chộp giật
TS Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (VARS) thừa nhận, nghề môi giới hiện thiếu sự đồng đều, thống nhất và quy chuẩn. Do đó, VARS đang phối hợp Bộ Xây dựng đề xuất hoàn thiện khung pháp lý cho sàn giao dịch và dịch vụ môi giới. Hiện, Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến sửa đổi các quy định về xử phạt vi phạm. Theo ông Đính, các mức phạt sau khi sửa đổi các quy định xử phạt sẽ đủ sức răn đe, có trường hợp lên đến hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng và những vi phạm nghiêm trọng có thể chuyển hồ sơ sang xử lý hình sự.
Theo đánh giá của VARS, thị trường bất động sản Việt Nam đã và đang phát triển mạnh mẽ, với sự tham gia ngày càng lớn của lực lượng môi giới. Môi giới bất động sản không chỉ là cầu nối giao dịch, mà còn là lực lượng góp phần thúc đẩy thanh khoản, nâng cao tính minh bạch và hỗ trợ vận hành thị trường. Từ thực tiễn đó rất cần chuẩn mực nghề nghiệp để thị trường phát triển bền vững.
"Hiện đã có các quy định pháp luật về điều kiện hành nghề, nhưng vẫn thiếu một hệ thống tiêu chuẩn đủ rõ ràng để định nghĩa một môi giới chuyên nghiệp, đánh giá năng lực hành nghề một cách khách quan, tạo cơ sở để thị trường nhận diện và tin tưởng", Phó Chủ tịch VARS Trần Đức Diễn cho biết. Ông Diễn cho biết thêm, VARS đang xây dựng dự thảo Bộ tiêu chuẩn hành nghề môi giới với mục tiêu hình thành một bộ khung tiêu chuẩn nghề nghiệp thống nhất cho lực lượng môi giới trong cả nước. Trong đó quy định rõ về năng lực chuyên môn, đạo đức nghề nghiệp, quy trình hành nghề và trách nhiệm của nhà môi giới đối với khách hàng và thị trường...
Nói về bộ tiêu chuẩn hành nghề này, Chủ tịch VARS Nguyễn Văn Đính cho hay, bộ tiêu chuẩn xây dựng không phải để "quản lý người làm nghề", mà để chuẩn hóa và nâng tầm nghề môi giới bất động sản. Bộ tiêu chuẩn hành nghề mới sẽ đóng vai trò như một cơ chế sàng lọc tự nhiên, giữ lại những cá nhân chuyên nghiệp và đào thải triệt để những cá nhân hoạt động chộp giật. Hệ thống tiêu chuẩn này là nền tảng vững chắc để xây dựng một cộng đồng môi giới trách nhiệm, uy tín và tuân thủ pháp luật.
Nhiều nạn nhân bị cò đất “lùa gà” chiếm đoạt tiền tỷ 
Nhà ở xã hội: Chớ tin lời “cò đất” 
