Việc điều chỉnh tổng thể quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng nhằm hình thành trục không gian xanh trung tâm gắn với văn hóa sáng tạo dọc sông Hồng, là trục phát triển kinh tế - xã hội và biểu trưng cho Hà Nội “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo”, hướng tới một “Thủ đô văn minh - hiện đại - bền vững” với trí tuệ thời đại và tầm vóc toàn cầu. Đáng chú ý, việc điều chỉnh được gắn với 6 giá trị cốt lõi để từng bước hiện thực hóa mục tiêu trên là: “An toàn phòng chống lũ - Sinh thái - Hạ tầng - Chuyển đổi chức năng - Phát triển kinh tế - Văn hóa văn minh”.
Hiện thực hóa chủ trương, nghị quyết của Đảng, Nhà nước
Việc Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng TL 1/5000 để thực hiện Dự án đầu tư Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng được thực hiện trên cơ sở các chủ trương, nghị quyết quan trọng của Trung ương, Bộ Chính trị, Quốc hội và chỉ đạo của Chính phủ. Cụ thể: Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17/3/2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới; Nghị quyết số 30-NQ/TW ngày 23/11/2022 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh vùng đồng bằng sông Hồng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Nghị quyết số 258/2025/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù để thực hiện các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô…
Trên cơ sở đó, thành phố Hà Nội đã tập trung nghiên cứu, hoàn thiện các thủ tục, báo cáo cấp có thẩm quyền và từng bước triển khai Dự án đầu tư xây dựng Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng. Trong đó, Ban Chấp hành Đảng bộ Thành phố đã họp Hội nghị chuyên đề để thống nhất và ban hành Nghị quyết số 04-NQ/TU ngày 13/12/2025; thống nhất chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng và việc triển khai ngay tiểu dự án thành phần.
HĐND TP ban hành Nghị quyết số 1498/NQ-HĐND ngày 14/12/2025 về việc thống nhất chủ trương đầu tư xây dựng Dự án đầu tư Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng. UBND Thành phố có Quyết định số 6281/QĐ-UBND ngày 17/12/2025 phê duyệt kết quả lựa chọn nhà đầu tư thực hiện Dự án và đã tổ chức khởi công dự án thành phần ngày 19/12/2025.
Cùng với đó, UBND TP đã xin ý kiến các Bộ, ngành liên quan và tổ chức họp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cơ bản thống nhất phương án báo cáo Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, nội dung Dự án đầu tư xây dựng Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng.
Không gian hai bên sông Hồng trở thành trục xương sống về cảnh quan
Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm xác định quan điểm xây dựng và phát triển Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”, lấy con người làm trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực của phát triển; đặt văn hóa ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển kinh tế - xã hội; phát triển nhanh, bền vững, thông minh, hiện đại, bao trùm, gắn với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Quy hoạch tổng thể định hình cấu trúc không gian gồm 9 cực phát triển, 9 trung tâm lớn và 9 trục động lực; trong đó các trục động lực và hệ thống vành đai, hướng tâm đóng vai trò “xương sống” kỹ thuật, kết nối các cực tăng trưởng với khu vực trung tâm và mạng lưới liên kết Vùng Thủ đô.
Trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, Trục đại lộ cảnh quan Sông Hồng được xác định là một trong 9 động lực phát triển của Thủ đô. Đây là trục chiến lược, trục không gian xanh trung tâm, đồng thời là trục kinh tế, thương mại, dịch vụ và đô thị gắn với văn hóa sáng tạo, khoa học công nghệ dọc hai bên sông Hồng.
Phát triển không gian hai bên sông Hồng trở thành trục xương sống về cảnh quan, văn hóa, lịch sử, môi trường của Thủ đô, với các chức năng chính là công trình công cộng, các công viên cây xanh, văn hóa, dịch vụ du lịch, giải trí biểu tượng của Thủ đô, phục vụ các hoạt động lễ hội, du lịch. Kết nối liên thông không gian hai bên sông với đô thị trung tâm phía Bắc và Nam sông Hồng thành một cấu trúc hoàn chỉnh, thống nhất. Tạo lập hình ảnh một đô thị mới, hiện đại, văn minh và sinh thái hai bên sông, đồng bộ về cơ sở hạ tầng đô thị, kết hợp bảo tồn, phát huy bản sắc truyền thống.
Khai thác không gian hai bên sông trên cơ sở tôn trọng tối đa địa hình tự nhiên, giảm thiểu tác động tiêu cực và đảm bảo không gian thoát lũ, tuyệt đối an toàn theo Quy hoạch phòng chống lũ và quy hoạch đê điều được duyệt.
Tạo lập các công viên văn hóa kết hợp sinh thái, công viên chuyên đề, công viên vui chơi giải trí, các không gian cộng đồng. Hình thành những công trình văn hóa và vui chơi giải trí mang tính biểu tượng, tạo điểm nhấn trọng tâm trên trục sông. Xây dựng các công viên, đường dạo cảnh quan hai bên sông nhằm tạo những không gian xanh rộng lớn, có tầm nhìn đẹp, phục vụ nhu cầu vui chơi giải trí, thư giãn, thể dục thể thao, lễ hội, tổ chức sự kiện,… thuận tiện cho tiếp cận sử dụng phương tiện xe đạp, đi bộ, chạy bộ.
Phát triển hệ thống giao thông và đầu mối hạ tầng kỹ thuật theo hướng hiện đại, an toàn, đảm bảo tính hệ thống, liên hoàn trong kết nối hạ tầng. Hệ thống hạ tầng kỹ thuật kết nối với hệ thống đường trục và hệ thống mạng lưới đường ven sông; kết nối giao thông đường bộ và đường thủy, đường sắt đô thị, tạo điều kiện và động lực phát triển cho khu vực và Thành phố.
Đảm bảo an toàn tuyệt đối cho hệ thống đê điều
Do nhu cầu phòng chống lũ, hai bên tả ngạn và hữu ngạn sông Hồng dần được hình thành các tuyến đê dọc theo hai bờ sông; tuy nhiên các tuyến đê cũng đã tạo nên sự ngăn cách sông Hồng với không gian phát triển của thành phố. Hệ thống hạ tầng giao thông, hạ tầng kỹ thuật khu vực ngoài đê dọc hai bên sông còn thiếu, chưa đồng bộ; cảnh quan đô thị chưa được đầu tư, khai thác tương xứng với vị trí là trục trung tâm của đô thị; tình trạng lấn chiếm, sử dụng trái phép đất ven sông, mất vệ sinh môi trường xảy ra thường xuyên.
Do đó, việc điều chỉnh tổng thể quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng nhằm: Hình thành trục không gian xanh trung tâm gắn với văn hóa sáng tạo dọc sông Hồng, là trục phát triển kinh tế - xã hội và biểu trưng cho Hà Nội “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo”, hướng tới một “Thủ đô văn minh - hiện đại - bền vững” với trí tuệ thời đại và tầm vóc toàn cầu. Xác định 6 giá trị cốt lõi để từng bước hiện thực hóa mục tiêu trên là: “An toàn phòng chống lũ - Sinh thái - Hạ tầng - Chuyển đổi chức năng - Phát triển kinh tế - Văn hóa văn minh”.
Phối cảnh dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng.
Phạm vi nghiên cứu trải dài 40 km theo hướng Tây Bắc - Đông Nam, đi qua giữa đô thị trung tâm; từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở. Thuộc địa giới hành chính của 16 xã, phường của thành phố Hà Nội, gồm 09 xã và 07 phường với quy mô nghiên cứu khoảng 11.418 ha.
Hiện trạng khu vực quy hoạch: Mặt nước: khoảng 3.626 ha, chiếm tỷ lệ 30% tổng diện tích khu vực nghiên cứu, trong đó mặt nước sông khoảng 3.378 ha;
Đất sản xuất nông nghiệp: khoảng 5.741 ha, chiếm tỷ lệ khoảng 50% tổng diện tích khu vực nghiên cứu.
Đất ở dân cư: quy mô khoảng 1.102 ha, chiếm tỷ lệ khoảng 10% tổng diện tích khu vực nghiên cứu. Tổng dân số khoảng 279.525 người. Phân bố không đồng đều, gồm cả dân cư đô thị và ngoại thành.
Các chức năng khác: khoảng 949 ha, chiếm tỷ lệ khoảng 8% tổng diện tích khu vực nghiên cứu.
Phạm vi quy hoạch có 123 công trình di tích, trong đó có 01 di tích xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt; 26 di tích cấp quốc gia; 35 di tích cấp thành phố; 61 di tích chưa xếp hạng và 14 địa điểm lưu niệm sự kiện cách mạng, kháng chiến.
Trục cảnh quan ven sông Hồng được xác định là không gian chiến lược về cảnh quan, giao thông và phát triển đô thị. Trong đó, quan điểm định hướng tổ chức không gian thay đổi tư duy phát triển: Dự án là bước đột phá nhằm chuyển đổi từ đô thị “quay lưng ra sông” sang “quay mặt vào sông”, tạo diện mạo đô thị hiện đại, văn minh.
Giải pháp “Thích ứng lũ” hiện đại: Dự án tập trung vào việc đảm bảo an toàn tuyệt đối cho hệ thống đê điều và duy trì khả năng thoát lũ của sông Hồng. Nguyên tắc cốt lõi là không thu hẹp không gian thoát lũ và không đề xuất giải pháp xây đê mới nằm trong đê cũ. Các công trình cảnh quan sử dụng module kiến trúc có thể tháo dỡ, đê lũ sinh thái dạng bậc thang và vườn mưa giữ phù sa, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho hệ thống đê điều. Phương án hướng tuyến đường bộ được lựa chọn bám sát hệ thống đê hiện hữu để tận dụng hạ tầng sẵn có và đảm bảo an toàn phòng chống lũ theo các tiêu chuẩn nghiêm ngặt.
Không gian hai bên sông Hồng được xác định là trục không gian đặc trưng hành lang xanh: cây xanh mặt nước, văn hóa lịch sử, cảnh quan chủ đạo của đô thị trung tâm, với các chức năng chính là công trình công cộng, các công viên cây xanh, văn hóa, dịch vụ du lịch, giải trí biểu tượng của Thủ đô, phục vụ các hoạt động lễ hội, du lịch, tạo nên “kỳ tích sông Hồng”, góp phần phát triển du lịch, kinh tế, văn hóa, xã hội Thủ đô. Hình thành các vùng không gian thoát lũ đặc biệt, đặc trưng, tích hợp các giải pháp thích ứng biến đổi khí hậu, thiên tai, đảm bảo an toàn hệ thống thoát lũ, tiêu thoát nước tự nhiên, phù hợp với đặc điểm cảnh quan bãi sông. Ưu tiên 3 định hướng: An toàn - Sinh thái - Giao thông. Đảm bảo môi trường sống an toàn cho người dân; môi trường sống xanh, sạch, đẹp, văn minh cho người dân; hệ thống giao thông, kết cấu hạ tầng đô thị phục vụ người dân dễ dàng tiếp cận, thuận tiện sử dụng phục vụ đời sống, sinh hoạt.
Phát triển hệ thống giao thông và đầu mối hạ tầng kỹ thuật theo hướng hiện đại, an toàn, đảm bảo tính hệ thống, liên hoàn trong kết nối hạ tầng. Hệ thống hạ tầng kỹ thuật kết nối với hệ thống đường trục và hệ thống mạng lưới đường ven sông; cầu nối kết đô thị hai bên sông, kết nối giao thông đường bộ và đường thủy, đường sắt đô thị, tạo điều kiện và động lực phát triển cho khu vực và Thành phố, đảm bảo thích ứng sinh thái và phù hợp với định hướng an toàn phòng chống lũ.
Xây dựng trục không gian xanh: Cây xanh mặt nước, văn hóa lịch sử, cảnh quan chủ đạo của đô thị trung tâm, với các chức năng chính là công trình công cộng, các công viên cây xanh, văn hóa, dịch vụ du lịch, giải trí biểu tượng của Thủ đô, phục vụ các hoạt động lễ hội, du lịch.
Người dân có thêm khả năng tiếp cận các công viên, đường dạo, không gian cộng đồng, thể dục thể thao, văn hóa, lễ hội và cảnh quan ven sông theo các khu vực được quy hoạch phù hợp.
Hệ thống giao thông ven sông, cầu vượt sông, đường bộ, đường thủy được định hướng kết nối thành hệ thống liên hoàn, qua đó mở rộng khả năng đi lại và liên kết giữa hai bờ sông, giữa khu vực ven sông với các khu vực phát triển khác. Các khu định cư, khu đô thị đa mục tiêu được định hướng đầu tư hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội đồng bộ để phục vụ tái định cư và tổ chức lại không gian dân cư.
