Báo chí năm 2020 - một năm nhìn lại

Năm 2020, tình hình thế giới và khu vực biến động mạnh, với những tác động chưa từng có, khó lường từ đại dịch COVID-19. Việt Nam còn phải liên tục hứng chịu các trận bão lũ dồn dập đã gây thiệt hại nặng nề cho các tỉnh miền Trung - Tây Nguyên, tạo ra thách thức lớn, tác động sâu sắc đến kinh tế - xã hội của đất nước. Báo chí đã phản ánh toàn diện, trung thực, kịp thời những diễn biến quan trọng trong đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội của đất nước.

Báo chí cũng nêu bật các chủ trương, chính sách, biện pháp đúng đắn, quyết liệt của Đảng và Chính phủ để hoàn thành mục tiêu “kép”, vừa chống dịch, vừa phát triển kinh tế; phản ánh những thành tựu của nhiệm kỳ XII của Đảng, thành công của Đại hội đảng bộ các cấp nhiệm kỳ 2020 - 2025 tiến tới Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng. Việt Nam đảm nhiệm tốt vai trò Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc và đảm nhiệm thành công vai trò Chủ tịch ASEAN. 

Đảm nhiệm Năm Chủ tịch AIPA 2020 và tổ chức Đại hội đồng AIPA 41 là điểm nhấn quan trọng trong công tác đối ngoại của Quốc hội Việt Nam. Kết thúc năm 2020, kinh tế Việt Nam được ghi nhận đạt mức tăng trưởng 2,91%, chính thức vượt quy mô kinh tế của Malaysia và Singapore để trở thành nền kinh tế đứng thứ 4 ở Đông Nam Á và đứng thứ 36 trên thế giới.

Ê-kip phóng viên Kênh VTC14 - Đài Truyền hình Kỹ thuật số VTC tác nghiệp trong Bệnh viện Bạch Mai.
Ê-kip phóng viên Kênh VTC14 - Đài Truyền hình Kỹ thuật số VTC tác nghiệp trong Bệnh viện Bạch Mai.

Báo chí đã chủ động, tích cực, dũng cảm tham gia đấu tranh phòng, chống tham nhũng, phê phán nhũng biểu hiệu suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”. Những ngòi bút có dũng khí góp phần phát hiện và làm rõ những tiêu cực, sai phạm, khuyết điểm của những cán bộ, đảng viên, góp phần vào công tác xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền liêm chính, kiến tạo. Trong đại dịch COVID-19 và trong thiên tai, bão lũ, hình ảnh các nhà báo lặn lội vào những nơi khó khăn, nguy hiểm đã để lại ấn tượng và cảm phục sâu sắc

Báo chí đã trở thành một kênh thông tin quan trọng phản ánh phong phú, toàn diện, có tính phản biện xã hội cao đối với các vấn đề nóng thuộc mọi lĩnh vực đời sống để Đảng và Chính phủ ra những quyết sách kịp thời, nhằm đáp ứng những nguyện vọng của nhân dân.

Năm 2020, thấy rõ sự chuyển biến rõ nét của các cơ quan báo chí trong việc chủ động tham gia đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, phản bác các quan điểm sai trái của các thế lực thù địch với nhiều hình thức thông tin phong phú. 

Một số cơ quan báo chí đã mở chuyên mục, tăng cường và nâng cao chất lượng thông tin về nội dung này, như: Báo Nhân dân, QĐND, CAND, Tạp chí Cộng sản, Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt nam, Thông tấn xã Việt Nam… Số lượng, chất lượng các chuyên mục, chương trình, tin bài đã tăng lên đáng kể, nâng cao hiệu quả tuyên truyền, được cán bộ, đảng viên và nhân dân đón nhận, tạo được hiệu ứng tích cực trong xã hội.

Báo chí cũng thông tin rộng rãi về hoạt động bảo vệ chủ quyền biển, đảo, cổ vũ ý chí quyết tâm và lập trường nhất quán của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân đối với nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc; thực hiện tốt công tác tuyên truyền, xây dựng văn hóa, con người Việt Nam, nâng cao đời sống tinh thần cho toàn dân, nhất là đồng bào các dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn.

Bên cạnh các chương trình, tin tức thực hiện bằng tiếng Việt, một số cơ quan báo, đài còn thực hiện các chương trình, ấn phẩm bằng các tiếng dân tộc thiểu số để giúp người dân các vùng đồng bào dân tộc, vùng sâu vùng xa nắm vững quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, chống lại luận điệu sai trái của các thế lực thù địch. 

Các cơ quan báo chí cũng thực hiện sản xuất tin, bài trực tiếp bằng các ngoại ngữ, như: Anh, Pháp, Nga, Trung, Nhật… hoặc phụ đề ngoại ngữ để giúp thông tin lan tỏa trong cộng đồng người Việt ở nước ngoài cũng như cộng đồng quốc tế.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đã làm được, báo chí cũng phải đối diện với nhiều thách thức, còn tồn tại hạn chế. Đó là việc còn đăng tải thông tin thiếu nhạy cảm về chính trị; thông tin không đúng tôn chỉ, mục đích được quy định trong giấy phép; tin, bài thiên lệch quá nhiều vào mặt trái; tình trạng giật tít câu khách, câu “view”, gây hiểu nhầm, trái với nội dung bài viết, thiếu tính giáo dục, chưa phù hợp với lợi ích của đất nước... vẫn xảy ra, mặc dù đã được các cơ quan chỉ đạo, quản lý báo chí nhắc nhở, định hướng thường xuyên, liên tục.

Đặc biệt, năm 2020 cũng là năm có số nhà báo bị bắt, bị khởi tố tương đối nhiều vì vi phạm đạo đức nghề nghiệp. Vì áp lực kiếm tiền, nên đã có một số phóng viên và cơ quan báo chí đánh mất đạo đức nghề nghiệp, không công bằng thông tin, chỉ nhăm nhăm vào mặt trái, nhìn vào sai sót, chưa hoàn thiện để dọa nạt xin tiền, tống tiền, đề nghị đăng quảng cáo, nhân danh nghề báo để trục lợi. 

Cho đến khi, doanh nghiệp, địa phương không thể chịu đựng được, bắt buộc họ phải nhờ cơ quan chức năng vào cuộc. Nhiều vụ nhà báo tống tiền doanh nghiệp đã được cơ quan công an bắt quả tang, sau đó tòa án đưa ra xét xử công khai, nghiêm minh.

Không ngẫu nhiên mà thời gian gần đây, giới báo chí nước nhà không khỏi phiền lòng khi xã hội ngày càng có cái nhìn khắt khe, soi mói hơn về nhà báo. Ðã xuất hiện những cụm từ không hay về nghề báo, như: “Báo ít, chí nhiều”, “nhà báo đánh hội đồng”, “truyền thông bẩn”, “bảo trợ truyền thông đen”; thậm chí, nhiều cơ quan, doanh nghiệp không sợ thanh tra, chỉ sợ một bộ phận nhà báo “mắt cú, lòng đen, bút chém, túi đầy”… nhằm ám chỉ, cảnh tỉnh, phê phán một bộ phận người cầm bút đã, đang rời xa những phẩm chất, giá trị tốt đẹp của người làm báo cách mạng, bán rẻ lương tâm, chà đạp chuẩn mực đạo đức báo chí để lợi dụng nghề nghiệp kiếm chác lợi lộc, vinh thân, phì gia. Điều này không chỉ để lại những hệ lụy cay đắng cho bản thân họ, cơ quan họ mà còn ảnh hưởng lớn đến uy tín của những người làm báo chân chính.

Năm 2020, là năm mà các cơ quan chủ quản, các tòa soạn hơn lúc nào hết phải tự rà soát và soi lại mình để sớm lấy lại uy tín, danh dự cho các cơ quan báo chí, cũng như những người cầm bút chân chính, hạn chế, ngăn chặn vấn đề vi phạm pháp luật và đạo đức nghề nghiệp của một bộ phận người làm báo.

Như vậy, mục tiêu quy hoạch báo chí đến năm 2025 phải sớm hoàn thành sẽ có tác dụng ngăn chặn từ đầu, giải tán, chấm dứt hoạt động của những cơ quan báo chí không có đủ điều kiện để hoạt động nghề báo một cách đàng hoàng; xử lý nghiêm minh những trường hợp nhà báo vi phạm luật pháp và đạo đức nghề nghiệp.

Việc cấp phép của cơ quan chức năng đối với các cơ quan báo chí cần siết chặt; kiên quyết, nhanh chóng dẹp bỏ các trang thông tin điện tử núp bóng báo chí dung túng cho các "nhà báo rởm" lợi dụng danh nghĩa nghề nghiệp để tống tiền các doanh nghiệp, ngành, địa phương, làm ảnh hưởng đến uy tín, danh dự của đội ngũ nhà báo, nền báo chí nước nhà.

Chú trọng tốt khâu tuyển dụng, sử dụng, đào tạo bồi dưỡng, cấp thẻ hành nghề cho đội ngũ nhà báo một cách bài bản, chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu mô hình "nhà báo đa năng", chắc chắn sẽ có một đội ngũ nhà báo chất lượng cao; có chế độ đãi ngộ xứng đáng để các nhà báo không phải lăn tăn, lo lắng, lẫn lộn giữa chuyện hành nghề với chuyện lợi dụng nghề để kiếm ăn.

Nhà báo, phóng viên, của các cơ quan báo chí phải nghiêm túc thiện đúng Luật Báo chí, chấp hành nghiêm 10 quy định về đạo đức nghề nghiệp của người làm báo và quy tắc sử dụng mạng xã hội của người làm báo Việt Nam; đảm bảo báo chí thông tin trung thực về tình hình đất nước và thế giới phù hợp với lợi ích của đất nước và của nhân dân.

Đẩy mạnh công tác cung cấp thông tin cho báo chí, nhằm kịp thời nắm bắt và xử lý thông tin, hỗ trợ công tác phát ngôn, định hướng dư luận xã hội. Hoàn thiện cơ sở dữ liệu phóng viên, nhà báo, cộng tác viên, từ đó kết nối đường dây nóng với các bộ, ngành, địa phương để quản lý chặt chẽ hoạt động của phóng viên, kịp thời xử lý thông tin xấu độc. Đây sẽ là đầu mối thông tin quan trọng để tiếp nhận và xử lý thông tin liên quan đến hoạt động sai phạm nhũng nhiễu của nhà báo, phóng viên các cơ quan báo chí trên địa bàn.

Tăng cường công tác thanh tra văn phòng đại diện các cơ quan báo chí, kiên quyết xử lý các vi phạm liên quan đến đạo đức nghề làm báo; trong đó có vi phạm về tôn chỉ mục đích nếu phát hiện.

Năm 2020 đã chính thức khép lại và đã để lại nhiều niềm vui và cả những trăn trở với những người làm báo. Nhưng đọng lại vẫn là những thành quả, những câu chuyện đẹp mà báo chí đã phản ánh, góp phần lan tỏa trong cộng đồng. Những nhà báo luôn trau dồi nghiệp vụ, đạo đức nghề nghiệp, tri thức văn hóa, bản lĩnh chính trị, tư tưởng vững vàng thì ngòi bút sẽ góp phần tôn lên vẻ đẹp đời sống văn hóa con người Việt Nam. Họ vẫn sẽ và luôn xứng đáng với sứ mệnh cao cả của người “phò chính, trừ tà” như Chủ tịch Hồ Chí Minh hằng căn dặn.

Minh Triết

Các tin khác

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Trong tháng 3/2026 vừa qua, số lượng các bản ghi âm bị từ chối phát hành qua nền tảng Tunecore của Công ty Believe đột nhiên tăng vọt. Và, tất cả những bản phát hành bị từ chối ấy đều có một điểm chung: đó là những bản nhạc được tạo ra bởi AI.

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã thành công tốt đẹp vào ngày 17/4, song báo chí trong và ngoài nước vẫn tiếp tục có nhiều bài viết đặc sắc, khẳng định quan hệ truyền thống gắn bó mật thiết giữa hai Đảng và nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc cũng như tầm nhìn, định hướng trong việc nâng tầm kết nối chiến lược giai đoạn phát triển mới.

Mệnh lệnh của niềm tin

Mệnh lệnh của niềm tin

Hôm nay, cũng như mọi ngày, tôi dậy rất sớm, ngồi bên ly cà phê và lướt nhanh trên màn hình smartphone. Có lẽ, giờ này nhiều người cũng giống tôi tìm sự khởi đầu cho ngày mới bằng việc nhật tin tức sau một đêm - nguồn năng lượng mới từ sự trong trẻo tinh khôi của thiên nhiên và sự hào hứng của tinh thần.

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Tin vui cho giới làm phim Việt là tính đến trưa 10/4, theo thống kê của Box Office Vietnam (BOVN - trang web độc lập chuyên tổng hợp, phân tích và thống kê dữ liệu doanh thu phòng vé, số lượng vé và suất chiếu trên toàn lãnh thổ Việt Nam), phim "Hẹn em ngày nhật thực" của đạo diễn Lê Thiện Viễn đã thu về hơn 81 tỉ đồng sau khi bắt đầu công chiếu từ cuối tháng 3 và vẫn đang giữ vững vị trí đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé Việt (tính theo ngày).

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Chuyện ồn ào trên mạng xã hội liên quan đến nữ ca sĩ Thiện Nhân và gia đình của cô chắc chắn là một chuyện không vui chút nào, đặc biệt là khi soi chiếu bằng các giá trị văn hóa Á Đông vốn coi trọng nền tảng tình cảm gia đình, quyến thuộc hơn là tài sản.

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

Gần đây trong tiếng Việt có từ mới “GATO” nhanh chóng trở nên phổ biến. Viết tắt của “ghen ăn tức ở”, dịch sang tiếng Tây, tương đương từ “đố kỵ” - một trạng thái cảm xúc tiêu cực, khó chịu, ghen ghét, cay cú trước thành công, danh tiếng người khác.

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Trong bối cảnh văn hóa đọc Việt Nam đang chứng kiến những chuyển động chưa từng có, một hiện tượng nổi bật là sự trỗi dậy mạnh mẽ của sách ngoại văn, đặc biệt là qua các hiệu sách độc lập (indie) có giám tuyển. Không chỉ phản ánh nhu cầu cập nhật tri thức toàn cầu của lớp độc giả trẻ, hiện tượng này còn đặt ra những câu hỏi mang tính chiến lược về con đường đưa văn chương Việt Nam ra thế giới.

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh ban hành văn bản chấn chỉnh hoạt động biểu diễn, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chấm dứt tình trạng hát nhép trên sân khấu. Việc này đã nhận được sự đồng thuận cao, không chỉ từ phía những nhà quản lý văn hóa mà cả với những người trực tiếp hoạt động biểu diễn, doanh nghiệp tổ chức biểu diễn.

AI - Tìm đâu ra người thật?

AI - Tìm đâu ra người thật?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang thay đổi cách sách đi từ tay tác giả đến bạn đọc từ khâu sáng tác và biên tập đến in ấn và marketing. Không phải ai cũng hoan nghênh sự thay đổi này, và quả thực là ngoài một số lợi ích nhất định, việc sử dụng AI tràn lan cũng đem lại nhiều vấn đề làm đau đầu các nhà xuất bản, đơn cử như việc con người để cho AI thay thế tác giả và biên dịch viên.

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Trong đám tang nhà thơ Đàm Khánh Phương tại nhà tang lễ Đức Giang hôm ấy, ngoài nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - có mặt và sau đó đọc điếu văn - tôi thấy không nhiều các nhà văn, nhà thơ khác đến đưa tiễn. Phương ít bạn, hay là khi khỏe mạnh, Phương đã có những điều làm bạn bè khó cảm thông?  

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Năm 2001, đạo diễn Steven Spielberg ra mắt bộ phim “A.I. - Artificial Intelligence”, kể về cậu bé robot David được lập trình để yêu thương vô điều kiện. Khi người mẹ nuôi bỏ rơi cậu giữa rừng, David bắt đầu hành trình 2000 năm đi tìm một ngày được sống bên bà. Khi những sinh vật tiến hóa đánh thức cậu giữa tàn tích băng giá, điều David xin không phải tri thức hay quyền năng, mà chỉ là một ngày được yêu thương.

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Động viên đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tạo luôn là một trong những chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước ta trong quá trình xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Văn hóa soi đường quy hoạch

Văn hóa soi đường quy hoạch

Gần đây, có hai sự việc nhận được khá nhiều sự quan tâm của dư luận, và vẻ bề ngoài, hai sự việc ấy không hoàn toàn liên quan tới nhau nhưng sâu trong bản chất, chúng lại có một điểm chung.

Sống để kết nối yêu thương

Sống để kết nối yêu thương

Sống là để kết nối những yêu thương, bởi cuộc sống có biết bao nhiêu điều đáng yêu mà chúng ta không thể kể tên hết được. Đó là một cảm nhận của người viết có được mỗi khi quan sát và lắng nghe từng thanh âm của cuộc đời. Dẫu biết hằng ngày vẫn xuất hiện cái ác, cái xấu nhưng còn có biết bao người tốt, bao hành động cao cả.

“Cái chết” của sách bìa mềm

“Cái chết” của sách bìa mềm

Cuộc cách mạng văn học hiện đại có sự đóng góp không hề nhỏ của sách bìa mềm. Những quyển sách bìa mềm được bày bán khắp mọi nơi với giá cả phải chăng đã đưa văn học đến với tất cả mọi thành phần trong xã hội.

Quyết liệt phát triển văn hóa

Quyết liệt phát triển văn hóa

Diễn biến mới nhất của việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, do Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành ngày 7/1/2026, đó là Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam đã có cuộc họp đầu tiên, trong tuần qua, với nhiều nội dung quan trọng.