ASEAN thúc đẩy chuyển đổi kinh tế số

Tại Hội nghị Hội đồng kinh tế ASEAN (AECC) lần thứ 22 được tổ chức tại Jakarta, Indonesia vào đầu tháng 5/2023, Bộ trưởng Điều phối kinh tế Indonesia Airlangga Hartarto cho biết các nước ASEAN đã nhất trí đẩy nhanh tiến độ khởi động tiến trình đàm phán Hiệp định khung về kinh tế số ASEAN (DEFA) vào quý III/2023.

Tháng 6/2022, Viện nghiên cứu vấn đề quốc tế Singapore (SIIA) công bố báo cáo đặc biệt với tiêu đề “Miêu tả tương lai số của ASEAN: Thách thức chính sách mới xuất hiện”. Báo cáo này tập trung vào các chủ đề nóng trong quá trình phát triển nền kinh tế số của ASEAN, quan tâm nhiều đến những thách thức mới mà khu vực này phải đối mặt trong thời đại số và thảo luận về xu hướng chuyển đổi số của các quốc gia Đông Nam Á trong tương lai.

Bùng nổ

Thương mại điện tử và dịch vụ phân phối đang phát triển nhanh chóng. Do các biện pháp phòng dịch kéo dài, hạn chế đi lại và khách hàng ít, nên hầu hết các cửa hàng bán lẻ buộc phải đóng cửa dài ngày, người dân ASEAN tìm đến thương mại điện tử để đáp ứng hầu hết nhu cầu tiêu dùng hàng ngày. Chính phủ và các nền tảng thương mại điện tử lớn cũng đưa ra các biện pháp hỗ trợ tương ứng để khuyến khích các doanh nghiệp nhỏ bán sản phẩm trực tuyến.

ASEAN thúc đẩy chuyển đổi kinh tế số -0
Các thành viên bày tỏ sự đoàn kết tại Hội nghị Bộ trưởng kỹ thuật số ASEAN lần thứ 3.

Ngoài sự bùng nổ của thương mại điện tử, thanh toán số ở Đông Nam Á cũng đã mở rộng đáng kể kể từ khi đại dịch COVID-19 bùng phát. Theo báo cáo của ngân hàng HSBC, tính đến năm 2030, khối lượng thanh toán số trong ASEAN sẽ tăng gấp 3 lần, lên đến 1.500 tỷ USD. Để hỗ trợ sự tăng trưởng thần tốc của thanh toán số, ASEAN cần có cơ sở hạ tầng cần thiết. Chẳng hạn như Singapore với Pay Now hay Thái Lan với Prompt Pay.

Khu vực châu Á - Thái Bình Dương sẽ trở thành trung tâm dữ liệu lớn nhất thế giới trong 10 năm tới. Nhiều dịch vụ sẽ được chuyển sang thế giới ảo và tạo ra số lượng dữ liệu theo cấp số nhân, đồng thời việc ngày càng phụ thuộc vào trung tâm dữ liệu sẽ trở thành bộ phận cấu thành quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế số. Tuy nhiên, sự phát triển không đồng đều giữa các quốc gia trong khối cũng sẽ ảnh hưởng đến tính bền vững của thị trường và xã hội tiêu dùng, tác động đến sự phát triển của kinh tế số.

Rủi ro

Rủi ro chính sách và kinh doanh là những vấn đề được chỉ ra trong quá trình số hóa của nền kinh tế ASEAN. Thứ nhất, đó là luồng dữ liệu xuyên biên giới bị hạn chế.  Các chính phủ ASEAN đều nhận thức được tầm quan trọng của quản trị dữ liệu số, nhưng mỗi quốc gia thành viên lại có các biện pháp khác nhau. Nỗ lực áp dụng Khung quản lý dữ liệu xuyên biên giới ASEAN vẫn đang ở giai đoạn sơ khai, chỉ có một số ít quốc gia đã xây dựng hệ thống thúc đẩy luồng dữ liệu xuyên biên giới nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tăng trưởng kinh tế.

Một thách thức khác là thiếu động lực bảo đảm tiêu chuẩn dữ liệu trong giới doanh nghiệp. Hệ thống Quy tắc bảo mật xuyên biên giới của APEC (CBPR) được chính phủ ủng hộ, dùng để chứng minh các công ty tuân thủ các biện pháp bảo vệ quyền riêng tư dữ liệu được quốc tế công nhận. Tuy nhiên, tỷ lệ áp dụng chứng nhận này là rất thấp. Trong nội bộ ASEAN, một số nước đã đưa ra các hạn chế nghiêm ngặt đối với việc bản địa hóa dữ liệu cá nhân, điều này có tác động tiêu cực đến các doanh nghiệp có hoạt động số xuyên biên giới.

Thứ 2, đó là cơ sở hạ tầng của ASEAN phát triển chưa hoàn thiện. Trên khắp Đông Nam Á, các cơ sở hạ tầng then chốt như chưa kết nối cáp quang và mạng băng thông rộng vẫn tụt hậu. Các khu vực nông thôn và kém phát triển của quốc gia Đông Nam Á đối mặt với các vấn đề kết nối Internet kém, tỷ lệ phổ cập Internet và điện thoại di động thấp. Tuy một số thành viên ASEAN đang đầu tư mạnh vào công nghệ 5G và thậm chí 6G, nhưng hầu hết các nước vẫn sử dụng mạng 3G với chất lượng kết nối chưa cao.

Cuối cùng là rủi ro địa chính trị và chuỗi cung ứng. Câu chuyện Huawei và cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung đã dẫn đến cuộc tranh luận giữa chính phủ các nước về việc có nên cho phép sử dụng cơ sở hạ tầng 5G của Huawei hay không, buộc ASEAN phải lựa chọn giữa 2 cường quốc là Trung Quốc và Mỹ.

Chính sách thúc đẩy

Tháng 1/2021, ASEAN đã nhấn mạnh tầm quan trọng của số hóa thông qua Kế hoạch tổng thể kỹ thuật số ASEAN 2025 (ADM) được công bố tại Hội nghị Bộ trưởng kỹ thuật số ASEAN lần thứ nhất. ADM thiết tưởng ASEAN là cộng đồng số và tập đoàn kinh tế hàng đầu, đồng thời được hỗ trợ bởi các dịch vụ số an ninh và mang tính cách mạng, hệ thống kỹ thuật và sinh thái.

Kế hoạch tổng thể nhấn mạnh 5 lĩnh vực trọng điểm: Cơ sở hạ tầng bền vững, đổi mới kỹ thuật số, vận chuyển liền mạch, quản lý ưu việt và nhân sự lưu động. Trước khi kế hoạch này được thông qua, ASEAN đã thực hiện các biện pháp khác để sửa đổi các quy tắc thương mại xuyên biên giới và tăng cường kết nối số. Thỏa thuận quan trọng trong lĩnh vực thương mại điện tử là Thỏa thuận thương mại điện tử ASEAN được ký kết năm 2019 và có hiệu lực vào năm 2021. Thỏa thuận này nhằm thúc đẩy giao dịch thương mại điện tử xuyên biên giới và nâng cao tính minh bạch của các quy định về thương mại điện tử ASEAN. Ngoài ra, Hội nghị Bộ trưởng kỹ thuật số ASEAN vào tháng 1/2021 đã phê chuẩn Khung quản lý dữ liệu số ASEAN (DMF) và Điều khoản hợp đồng mẫu cho các luồng dữ liệu xuyên biên giới ASEAN (MCCs).

Kế hoạch tổng thể kỹ thuật số  ASEAN và Thỏa thuận thương mại điện tử năm 2025 là bước tích cực đầu tiên hướng tới đoàn kết các quốc gia Đông Nam Á trong các vấn đề quan trọng. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần có sự phối hợp, những vấn đề này nằm ngoài khả năng của ASEAN, DMF và MCCs của ASEAN là “pháp luật mềm”, không thể bắt buộc các quốc gia thành viên tuân thủ trong mọi trường hợp, trong đó có vấn đề chủ yếu nhất vẫn là sự lạc hậu của cơ sở hạ tầng vận tải cùng với chính sách thiếu nhất quán về dữ liệu số xuyên biên giới giữa các nước ASEAN.

Ngọc Lan (Tổng hợp)

Các tin khác

Triết lý "không đường lùi" ở Kashima Gakuen

Triết lý "không đường lùi" ở Kashima Gakuen

Bước chân vào kỳ tuyển sinh hàng năm tại trường THPT Kashima Gakuen, tỉnh Ibaraki đồng nghĩa với việc đặt cược tương lai vào cánh cửa duy nhất: trượt kỳ thi là ở nhà một năm. Không phương án dự phòng, không có chỗ cho sự thỏa hiệp. Suốt một phần tư thế kỷ, HLV Masato Suzuki và ban giám hiệu đã biến áp lực ấy thành sức mạnh, hình thành khả năng tự lập cho học sinh, từ đó trở thành bệ phóng cho hàng chục tuyển thủ bóng đá Nhật Bản đang tung hoành tại các sân cỏ châu Âu. Đây là câu chuyện tiêu biểu cho khái niệm "thể thao học đường Nhật Bản".

Nguy cơ mã độc từ phim ngắn AI

Nguy cơ mã độc từ phim ngắn AI

Phim ngắn AI (trí tuệ nhân tạo) đang “làm mưa, làm gió” trên thị trường đã thu hút một lượng lớn khán giả say mê theo dõi. Những thước phim do AI tạo ra đẹp mắt, kịch bản hư cấu, giật gân, lôi cuốn, tạo hiệu ứng thị giác mạnh và khơi gợi sự tò mò cho người xem. Đánh vào tâm lý này, mã độc được cài cắm vào nội dung dưới vỏ bọc xem quảng cáo, bấm link lạ, cơ hội trúng thưởng, nhận thẻ xem phim VIP… khiến người xem có nguy cơ tiền mất, dữ liệu cá nhân bị lộ và tài khoản bị chiếm đoạt.

Thách thức lớn của thể thao Việt Nam trước thềm SEA Games 34

Thách thức lớn của thể thao Việt Nam trước thềm SEA Games 34

Quyết định từ Ban Tổ chức SEA Games 34 tại Malaysia về việc chốt 43 môn với 473 nội dung tranh huy chương đang tạo ra xáo trộn lớn với thể thao khu vực. Việc hàng loạt môn chủ lực như vật, đua thuyền, kickboxing, jujitsu và futsal nữ bị gạch tên khiến Đoàn Thể thao Việt Nam (TTVN) đứng trước nguy cơ mất hơn 20 HCV từ trước giờ xuất phát. Động thái này không chỉ đặt ra bài toán tái cơ cấu lực lượng khốc liệt mà còn buộc các nhà quản lý thể thao nước nhà phải tính toán lại chiến lược đầu tư cho chu kỳ mới.

Trung Quốc thiếu hụt hóa dầu, tăng áp lực giá

Trung Quốc thiếu hụt hóa dầu, tăng áp lực giá

Lượng hóa dầu dư thừa từng giúp Trung Quốc giảm tác động từ cú sốc nguồn cung nay đang gần cạn, kéo theo sức ép tăng giá đối với nhựa, cao su, sơn và nhiều sản phẩm khác. Tuy nhiên, tình trạng dư thừa công suất khiến giới phân tích cho rằng áp lực này chỉ mang tính tạm thời.

Phim tầm trung - “miền đất hứa” của điện ảnh Việt

Phim tầm trung - “miền đất hứa” của điện ảnh Việt

Giữa những bom tấn phòng vé và phim nghệ thuật là “vùng trung gian” còn khá mờ nhạt nhưng có thể là “miền đất hứa” nhiều kỳ vọng của điện ảnh Việt. Không chỉ mang đến những bộ phim gần gũi, phù hợp với nhiều đối tượng khán giả, “vùng trung gian” còn ít được chú ý này đóng vai trò quan trọng đối với việc thúc đẩy tính đa dạng và sáng tạo của điện ảnh Việt Nam.

Khi người trẻ muốn kể đúng câu chuyện lịch sử

Khi người trẻ muốn kể đúng câu chuyện lịch sử

Từ phim ảnh, bảo tàng đến các hoạt động trải nghiệm lịch sử, quân tư trang góp phần tạo nên hình hài cụ thể của một giai đoạn lịch sử. Tuy nhiên, theo một số nhóm sưu tầm, từ những năm 1980-2000, nhiều kỷ vật chiến tranh của Việt Nam được người nước ngoài mua lại, khiến việc tìm kiếm hiện vật gốc không hề dễ dàng. Với mong muốn tái hiện lịch sử, cộng đồng phục dựng quân phục đang dần hình thành, đặt ra vấn đề về sự kết nối với các thiết chế văn hóa chính thống để phát triển bền vững.

Trào lưu độ xe điện, hiểm họa khôn lường

Trào lưu độ xe điện, hiểm họa khôn lường

Xe điện vốn thông dụng và thuận lợi trong tầng lớp học sinh, sinh viên thời gian gần đây trở thành trào lưu chế, độ cho những cuộc tranh hùng từ mạng xã hội ra xa lộ. Những quái xế tuổi teen với các vụ “bão đêm” trở thành “quả bom nổ chậm” hãi hùng ngoài đường phố…

Lập hàng trăm công ty “ma” mua bán trái phép hóa đơn

Lập hàng trăm công ty “ma” mua bán trái phép hóa đơn

Nắm được phí phải trả khá cao khi mua hóa đơn giá trị gia tăng (VAT) để phù phép cho hoạt động kinh doanh vật tư trôi nổi nên Lê Văn Hiền, sinh năm 1984, ngụ phường Tân Sơn Nhì, TP Hồ Chí Minh đã biến mình thành kẻ đi bán hóa đơn để thu lợi. Với mối quan hệ từ nhiều năm lăn lộn ngoài thương trường, Hiền nhanh chóng móc nối với nhiều đối tượng nhờ đứng tên thành lập, thuê và mua nhiều công ty để xuất bán khống hàng trăm ngàn hóa đơn với tổng lượng tiền được ghi lên đến gần 20 ngàn tỷ đồng, thu lợi bất chính số tiền lớn. Mặc dù che đậy rất kỹ, nhưng tất cả hoạt động phạm tội của đối tượng đã bị cơ quan Công an phát hiện và xử lý trước pháp luật.

Bước ngoặt từ những cái lắc đầu

Bước ngoặt từ những cái lắc đầu

Phải đến sát thời điểm trái bóng lăn trong trận mở màn của đội tuyển Việt Nam vào ngày 26/9/2026, câu chuyện bản quyền truyền hình FIFA ASEAN Cup 2026 mới chính thức ngã ngũ sau những cuộc đấu trí nghẹt thở. Mức giá chào bán ban đầu lên tới 3 triệu USD đã vấp phải cái lắc đầu kiên quyết từ các nhà đài trong nước, buộc đối tác phân phối phải nhượng bộ hạ giá. Không còn cảnh mua bằng mọi giá hay nhờ cậy dòng tiền giải cứu, thị trường truyền hình Việt Nam đang xác lập một bước ngoặt tư duy: liên minh chia sẻ chi phí để hướng tới sự bền vững.

Phim ngắn AI bủa vây, cuốn người xem vào vòng xoáy không hồi kết

Phim ngắn AI bủa vây, cuốn người xem vào vòng xoáy không hồi kết

Một tập phim ngắn AI chỉ dài vài phút, nhưng tình tiết liên tục bị bỏ lửng có thể giữ người xem từ tối đến gần sáng. Từ đoạn xem miễn phí trên mạng xã hội, họ được dẫn sang ứng dụng và trả tiền để biết kết cục. Khi phim được sản xuất hàng loạt và xuất hiện dày đặc trên dòng đề xuất, trách nhiệm bảo vệ khán giả phải được đặt ra với cả người làm phim, đơn vị phát hành và nền tảng phân phối.

Bên trong du thuyền 5 sao thành… làng vận động viên

Bên trong du thuyền 5 sao thành… làng vận động viên

Tại cảng Nagoya những ngày trung tuần tháng 9/2026, Asiad 20 phô diễn diện mạo chưa từng có: không xây làng VĐV triệu đô, không để lại những khối bê tông bỏ hoang. Bằng tư duy tối ưu chi phí và tính toán thực dụng điển hình, người Nhật biến siêu du thuyền cùng tổ hợp nhà gỗ lắp ghép ven biển thành nơi lưu trú cho hàng ngàn VĐV châu Á.

Người trẻ muốn đánh thức mùa trăng

Người trẻ muốn đánh thức mùa trăng

Từ những chiếc đèn lồng, con giống ngựa, voi từng hiện diện trong ký ức nhiều thế hệ, những người trẻ hôm nay đang tìm cách phục dựng, làm mới và đưa đồ chơi Trung thu truyền thống trở lại đời sống. Họ không chỉ giữ lại một món đồ chơi, mà đang tìm cách nối lại một mạch văn hóa giữa quá khứ và hiện tại.

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Gián đoạn vận chuyển LNG qua eo biển Hormuz đã đẩy giá khí đốt lên cao, khiến nhiều nền kinh tế chuyển một phần sản lượng điện từ khí sang than. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo nhu cầu than toàn cầu có thể tiếp tục tăng nếu nguồn cung khí chưa sớm phục hồi.

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Tranh cãi quanh những tác phẩm khai thác chất liệu lịch sử đặt ra câu hỏi về chủ thể quyền đối với tài sản trí tuệ. Khi dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa lần đầu gọi tên tài sản trí tuệ gốc, việc xác định rõ các lớp quyền và chủ thể sở hữu càng trở nên cấp thiết.

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Trong những năm qua, xu hướng dùng chất liệu truyền thống trong những sáng tạo đương đại đang trở nên phổ biến. Những vở ballet “Dó”, “Đông Hồ”, xiếc “Làng tôi” hay mới đây là “Những lớp phù sa” đang cho thấy nỗ lực của các nghệ sĩ tìm về những chất liệu văn hóa truyền thống để kể những câu chuyện hôm nay. Nhưng giữa việc “đưa văn hóa lên sân khấu” và sự “sáng tạo từ văn hóa” vẫn là một khoảng cách. Bởi nếu truyền thống chỉ dừng lại ở những chiếc nón, cái nơm, tấm chiếu, câu hát dân gian hay bộ trang phục đẹp mắt, văn hóa rất dễ trở thành một thứ đạo cụ trang trí.

Chuyển hóa địa bàn phức tạp về xuất, nhập cảnh trái phép ở Tây Ninh

Chuyển hóa địa bàn phức tạp về xuất, nhập cảnh trái phép ở Tây Ninh

Với mạng lưới giao thông thuận lợi di chuyển đến các trung tâm kinh tế lớn ở khu vực phía Nam, biên giới tỉnh Tây Ninh luôn là địa bàn mà các loại hình tội phạm thường nhắm đến để hoạt động, trong đó có vấn đề xuất, nhập cảnh trái phép. Nhằm đảm bảo an ninh trật tự trên toàn tuyến, đồng thời phát hiện, ngăn chặn sớm các đối tượng vi phạm, Phòng Quản lý xuất nhập cảnh đã phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ, Công an các xã, Bộ đội Biên phòng, triển khai cao điểm phòng, chống tội phạm…

Tái diễn chiêu lừa “buôn thần bán lộc”

Tái diễn chiêu lừa “buôn thần bán lộc”

Các thầy bà tự xưng là “người bề trên”, có khả năng biết trước kết quả xổ số, lô đề, đánh vào niềm tin tâm linh, ham trúng số, muốn làm giàu của nhiều người. Bằng chiêu thức gửi “lộc” chỉ vài chục ngàn đến vài trăm ngàn, khi tâm lý người tham gia không muốn đòi lại hoặc không dám đòi nên các nhóm đối tượng này mặc sức hưởng lợi từ hàng ngàn nạn nhân…