Tin từ tờ Rasmei Kampuchea Daily số ra ngày 25/5 cho biết, cuộc gặp giữa quan chức cấp cao ASEAN bắt đầu từ ngày 23/5 và kéo dài 5 ngày. Trong ngày làm việc thứ hai do Phó Tổng thư ký ASEAN Nong Sakol chủ trì tại trụ sở Bộ Ngoại giao và Hợp tác quốc tế Campuchia, các quan chức ASEAN đã thống nhất được những điểm chính trong việc xây dựng COC trên Biển Đông.
Ông Nong Sakol nói: “Cuộc họp được tổ chức nhằm tìm ra giải pháp thích hợp nhất cho các quốc gia thành viên ASEAN trong việc giải quyết những tranh chấp trên Biển Đông. Những điểm chính trong COC đã được các quốc gia thành viên ASEAN cùng xây dựng trước khi đưa ra đàm phán với Trung Quốc”. Đồng thời, Phó Tổng thư ký ASEAN cũng cho hay, phía Trung Quốc đã bày tỏ những tín hiệu tích cực trong việc đàm phán COC và muốn giải quyết các vấn đề tranh chấp chủ quyền bằng con đường hòa bình.
Ông Nong Sakol nhấn mạnh, COC được xây dựng trên nguyên tắc tôn trọng quyền lợi của các bên, duy trì và đảm bảo sự ổn định, an ninh của khu vực Biển Đông: “Các tranh chấp trên Biển Đông cần phải được giải quyết theo luật quốc tế và Luật Biển UNCLOS năm 1982”.
Trong khi đó, một số tờ báo khác dẫn lời Quốc vụ khanh Bộ Ngoại giao Campuchia Soeung Rathchavy cho hay, dự thảo COC sẽ được trình lên Ngoại trưởng các nước ASEAN để đưa ra quyết định cuối cùng trong hội nghị cấp Ngoại trưởng ASEAN vào tháng 7 tới. Nếu được thông qua, ASEAN sẽ tiến hành đàm phán với Trung Quốc. Theo Quốc vụ khanh Bộ Ngoại giao Campuchia, các quan chức cấp cao ASEAN đều nhấn mạnh cam kết chung của khối trong việc thực hiện Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC).
Tuyên bố về cách ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) đã được ký năm 2002 giữa ASEAN và Trung Quốc. Bản Thỏa thuận về hướng dẫn thực thi DOC được đưa ra năm ngoái tại hội nghị ASEAN ở Indonesia.
Hiện nay COC đang là mục tiêu hướng đến của các bên. Trung Quốc tỏ ý nước này muốn tham gia vào việc soạn thảo COC cùng ASEAN nhưng ngay từ đầu năm, Ngoại trưởng Philippines Albert del Rosario đã tuyên bố, các nước thành viên trong khối nên hoàn thiện bộ quy tắc này trước khi thảo luận với Trung Quốc. Tổng thống Philippines Bengino Aquino III hồi tháng 4 cũng nhấn mạnh: "Điều quan trọng là chúng ta cần duy trì vai trò trung tâm của ASEAN".
Trước thềm Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 20 được tổ chức tại Thủ đô Phnom Penh, Campuchia hồi tháng 4, Ngoại trưởng và các nhà ngoại giao cấp cao của các nước thành viên đã cùng thảo luận về đề xuất xây dựng COC nhằm ngăn chặn xung đột giữa các nước có tuyên bố chủ quyền chồng chéo trên Biển Đông là Việt Nam, Trung Quốc, Brunei, Philippines và Malaysia.
Cho đến nay, Trung Quốc vẫn không muốn đàm phán đa phương về tranh chấp Biển Đông mà muốn giải quyết song phương với từng quốc gia có tuyên bố chủ quyền chồng lấn. Vì thế, theo đánh giá của Tổng Thư ký ASEAN Surin Pitsuwan, Trung Quốc sẵn sàng tham gia cùng ASEAN vào việc thảo luận các biện pháp hóa giải tranh chấp đã là một tín hiệu tốt cho vấn đề Biển Đông. Ông Surin Pitsuwan đang hy vọng, ASEAN và Trung Quốc sẽ đạt được COC trong năm 2012.
Theo TTXVN, cũng trong ngày 24/5, các quan chức quốc phòng từ 27 nước đã tập trung tại Thủ đô Phnom Penh của Campuchia để tham dự Đối thoại quan chức quốc phòng Diễn đàn khu vực ASEAN (ARF-DOD) thảo luận cách thức tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực hỗ trợ nhân đạo, khắc phục thảm họa và hoạt động gìn giữ hòa bình... Ngoài các quan chức quân sự từ các nước ASEAN, các nước Mỹ, Nga, Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc... cũng cử đại diện tham dự ARF-DOD
