Người dân Tây Nguyên hẳn vẫn chưa quên những năm sau giải phóng, màu hoa dã quỳ trong mắt người như tươi thắm hơn, những cánh rừng cao su bạt ngàn từng vắt kiệt sức lực của bao người dân Tây Nguyên dường như gần gũi hơn bởi đó là màu hoa, màu rừng của thiên nhiên tự do, của con người tự do… Nhưng niềm vui chưa bén rễ thì bọn tàn quân ngụy đã câu kết với Fulro và các thế lực thù địch nổi lên chống phá cách mạng, phá hoại cuộc sống yên bình ở nơi đây. Giữa những tháng ngày hoang mang, lo sợ đó, có biết bao người lính trẻ từ khắp mọi miền Tổ quốc đã đến đây vì sự bình yên của Tây Nguyên. Trong đoàn quân tiên phong ấy có Nguyễn Xuân Hà - một người con sinh ra và lớn lên giữa Thủ đô Hà Nội. Hành trang lên đường của người sĩ quan trẻ vừa tốt nghiệp Đại học An ninh này chỉ là chiếc ba lô con cóc và bầu nhiệt huyết tuổi thanh xuân. Khi tiễn con đi, bố anh - một cán bộ lão thành cách mạng từng kinh qua trận mạc đã dặn anh rằng: "Là người lính, được cống hiến cho Tổ quốc là trách nhiệm cao cả. Cha mẹ tin tưởng ở con".
Đã 30 mùa xuân Tây Nguyên có anh, 30 năm anh trở thành người con của miền đất cao nguyên nắng gió.
Nguyễn Xuân Hà vẫn nhớ các buôn làng Bana, Êđê, Giarai, M'Nông luôn mở lòng đón anh cùng đồng đội. Cùng anh đến thăm nhà Groi, công an viên của xã Hà Ra, chúng tôi được biết hồi ấy, gia đình anh Groi cùng nhiều bà con khác là cơ sở quần chúng tốt giúp Nguyễn Xuân Hà có thể hoạt động thuận lợi giữa hàng trăm ánh mắt dò xét của Fulro. Đó là những người đưa đường, chỉ lối, lo cho anh gùi lương thực ăn đường, nắm lá cây rừng làm thuốc để đôi chân Ksor Hà dẻo dai, cái bụng không đói mà luồn rừng, vượt suối. Những địa danh xa xôi thăm thẳm như Đăk Đoa, A Yun, Kon Dỡng, Mang Yang... đã bao lần in dấu chân anh. Trải qua những tháng ngày lăn lộn ở những vùng trọng điểm như thế, người trai Hà Nội đã dần trưởng thành và trở thành người chiến sĩ an ninh giàu bản lĩnh.
Đại tá Nguyễn Xuân Hà, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, Cục phó Cục An ninh Tây Nguyên.
Nhờ có sự chỉ đạo sâu sát của lãnh đạo đơn vị, sự đoàn kết, đồng lòng của đồng đội và tấm lòng thương quýý, chở che của đồng bào mà trong những tháng năm chống Fulro ác liệt nhất, Nguyễn Xuân Hà đã trực tiếp tham gia 5 chuyên án đấu tranh với tổ chức Fulro trung ương, tham gia hàng chục trận đánh Fulro và tổ chức đấu tranh, bóc gỡ cơ sở ngầm Fulro ở rừng và lẩn khuất trong dân. Cung cách ứng xử đúng mực, làm việc cương quyết và khôn khéo giúp anh thu thập thêm nhiều tài liệu quan trọng, bắt giữ nhiều đối tượng nguy hiểm. Trong mười năm từ 1983 đến 1992, bản thân anh trực tiếp tham gia gọi hàng 15 tên, bắt 17 tên, góp phần phá rã gần 100 khung chính quyền ngầm Fulro các cấp; bóc gỡ, cảm hóa hàng trăm cơ sở cốt cán Fulro trong dân, làm trong sạch địa bàn các xã trọng điểm và giải quyết toàn bộ toán Fulro hoạt động ngoài rừng, bóc gỡ toàn bộ tổ chức Fulro ở Gia Lai - Kon Tum vào năm 1991 - 1992, góp phần làm tan rã tổ chức Fulro.
Nhưng kẻ thù vẫn chưa chịu buông tay. Một số đối tượng cầm đầu các tổ chức người Thượng lưu vong ở Mỹ đã ráo riết chuẩn bị các kế hoạch thù địch, chống phá Việt Nam, âm mưu chia cắt Tây Nguyên với cả nước. Chúng tiếp tục câu móc, lợi dụng vấn đề dân tộc để lén lút hoạt động, xúi giục bà con biểu tình, gây bạo loạn đòi thành lập Nhà nước Đề - ga. Lời độc lan xa, Gia Lai, Kon Tum, Đắk Nông, Đắk Lắk…. chỉ riêng trong năm 2001, đã có một bộ phận không nhỏ bà con bỏ lại buôn làng, nương rẫy để tham gia biểu tình rồi trốn sang Campuchia chỉ với niềm tin mông muội vào lời hứa đầy ảo tưởng của Ksor Kớk là sẽ đón bà con đến Mỹ để sống an nhàn.
Làm thế nào để sớm ổn định tình hình, giúp bà con hiểu rõ thực chất cái gọi là Nhà nước Đê - ga và những điều bịa đặt mà bọn xấu từng reo rắc? Gánh nặng đặt trên vai người lính an ninh Tây Nguyên mỗi ngày mỗi lớn. Những tháng ngày u ám ấy, đã có bao đêm Đại tá Nguyễn Xuân Hà cùng đồng đội thức trắng với hàng trăm phương án tác chiến được đề ra. Nếu trước đây, họ cầm súng để chiến đấu thì ngày nay, chỉ có thể dùng trí chứ không thể dùng lực. Anh hiểu, với bà con các dân tộc Tây Nguyên, do trình độ lạc hậu, thông tin hạn chế nên dễ bị lừa bịp, vì vậy cần phải xác định đâu là đối tượng cầm đầu, đâu là đối tượng bị lợi dụng để phân hóa, giúp họ hiểu được chính sách của Đảng và Nhà nước, từ đó quy tụ được mọi tầng lớp của dân tộc trong đấu tranh với cái sai, cái xấu. Nguyễn Xuân Hà đã chỉ đạo thực hiện hàng chục kế hoạch bóc gỡ các đối tượng cốt cán, phá rã các khung tổ chức Fulro mới, tham gia nhiều kế hoạch nghiệp vụ phối hợp vận động và tiếp nhận đồng bào dân tộc thiểu số Tây Nguyên hồi hương từ Campuchia.
Với ông Zanna ở xã Hà Bầu thì Đại tá Nguyễn Xuân Hà đã có lúc là kẻ thù. Còn lúc này, họ là hai người bạn có nhiều kỉ niệm chung. Vui có, buồn có, oán giận có. Chính Đại tá Nguyễn Xuân Hà là người đã khống chế, bắt giữ Zanna khi ông ta cầm súng vào rừng theo đám Fulro vũ trang những năm sau giải phóng. Đến sự kiện Tây Nguyên năm 2001, cũng chính Nguyễn Xuân Hà đã chỉ đạo kế hoạch bắt Zanna - lúc đó là một trong những kẻ cầm đầu cuộc bạo động ở Tây Nguyên.
Sau một thời gian thụ án tại trại giam số 5 - Bộ Công an , Zanna trở về với buôn làng. Năm nay rẫy cà phê nhà ông cho quả chín, ao cá mới đầu tư từ nguồn vốn vay ưu đãi của nhà nước bắt đầu thu mẻ lưới đầu tiên… Zanna là người hơn ai hết thấm thía sự mất mát, thiệt thòi khi u mê tin theo lời kẻ xấu, gieo rắc tai ương cho chính quê hương mình.
Được cấp trên tin tưởng, đồng đội yêu mến, năm 2004, Đại tá Nguyễn Xuân Hà được giao giữ chức Phó cục trưởng Cục An ninh Tây Nguyên. Ở cương vị mới, anh cùng với tập thể lãnh đạo cục đã phát huy những thành quả từ thực tiễn công tác, đề ra nghị quyết tăng cường hoạt động của cán bộ chiến sĩ xuống cơ sở, thường xuyên bám dân, bám buôn làng để làm tốt công tác tham mưu cho cấp ủy Đảng, chính quyền các địa phương. Từ đó đã phát huy sức mạnh cả hệ thống chính trị trong công tác giữ gìn an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, phát triển kinh tế vững mạnh. Năm 2008, Đại tá Nguyễn Xuân Hà vinh dự được lãnh đạo Đảng và Nhà nước trao tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.
Nhưng thử thách đối với Đại tá Nguyễn Xuân Hà cùng những người lính an ninh Tây Nguyên vẫn chưa dừng lại. Những kẻ như A Tack, A Hyum ở xã Đăk tờre, huyện Kon Rẫy, tỉnh Kon Tum hay Chinh, Runh, Rưn, B'Yứk ở làng Krót, Krét xã H'ra, huyện Măng Yang, tỉnh Gia Lai đã thành lập cái gọi là "đạo Hà Mòn", xúi giục bà con cản trở những hoạt động của chính quyền và các đoàn thể; kích động giáo dân từ bỏ các phong tục tập quán truyền thống, đồng thời gây rối, chia rẽ tôn giáo, chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc.
Đã có biết bao người nhẹ dạ cả tin bị lừa gạt để rồi trở thành con thú hoang, cắn lại đồng bào và dân tộc. Chính Đại tá Nguyễn Xuân Hà là người đã trực tiếp chỉ đạo nhiều đợt truy tìm, bắt giữ những kẻ cầm đầu tà đạo. Những đêm luồn rừng lạnh giá, những trưa ẩn mình giữa rẫy khoai mì nóng rát đã giúp người chiến sĩ an ninh không những vượt qua được mọi thử thách của thiên nhiên mà còn giúp bà con hiểu được tấm lòng của người chiến sĩ vì sự bình yên của mọi người. Cuối năm 2012, trước buôn làng, những kẻ cầm đầu gây rối đã phải ngoan ngoãn thừa nhận hành vi tội ác của chúng cùng sự lôi kéo, xúi giục của "quan thầy" bên kia biên giới.
Vượt lên sau mỗi cơn biến động, tình người các dân tộc Tây Nguyên từ Bana, Êđê, Xơđăng đến M'nông, Giarai, Kinh, Mường ... đã dệt trên bazan đỏ nắng, đỏ đất bạt ngàn cao su, hồ tiêu, cà phê cùng màu cúc quỳ dịu dàng và nhịp cồng chiêng hoan say mời gọi. Trong nhịp sinh sôi của thiên nhiên, nhịp phát triển của cả một vùng đất lớn ấy, có biết bao tâm sức của những người chiến sĩ an ninh như Đại tá Nguyễn Xuân Hà.
Ba mươi mùa xuân bám đất Tây Nguyên, vạt rừng thông ở thị trấn Măng Yang - nơi đầu những năm 80, Đại tá Nguyễn Xuân Hà thường sinh hoạt mạng lưới - đã trở thành cổ thụ, ngọn cây tưởng chừng đã chạm tới mây xanh. 30 mùa xuân là người Tây Nguyên, biết đắm say trước sắc vàng của loài dã quỳ trên lối vắng, người chiến sĩ an ninh năm nào đã trở thành Anh hùng của lực lượng an ninh Tây Nguyên. Con người ấy vẫn nhỏ bé trước thiên nhiên hùng vĩ, nhưng tầm vóc của anh, những cống hiến thầm lặng của anh đã vượt trên những tàn lá trên cao, có sức lan tỏa mạnh mẽ theo tiếng núi tiếng rừng, tiếng sông, tiếng suối. Anh đã sống và chiến đấu xứng đáng với sự kì vọng của cha, niềm tin yêu của đồng đội, sự thương mến của bà con… Anh thực sự là dòng sông mùa xuân, đem bình yên, hạnh phúc đến với mỗi buôn làng Tây Nguyên như chính tên gọi của mình
