Mặc dù đề xuất của Đức và Pháp liên quan tới việc sửa đổi Hiệp ước Lisbon không được tất cả 27 nước thành viên Liên minh châu Âu (EU) nhất trí thông qua, nhưng các nhà lãnh đạo vẫn quyết định soạn thảo "Công ước tài chính" (hiệp ước ngân sách liên chính phủ) dựa trên các hiệp ước liên chính phủ và chỉ áp dụng cho những quốc gia tham gia công ước này.
Những ràng buộc của "Công ước tài chính"
23/27 quốc gia EU tham gia "Công ước tài chính" sẽ phải thực hiện kế hoạch siết chặt kỷ luật ngân sách cũng như thủ tục phát hành nợ của những nước thuộc khu vực đồng tiền chung Euro (Eurozone) thông qua. Người ta gọi đây là "Công ước tài chính" bởi hội nghị thượng đỉnh EU không thông qua sửa đổi Hiệp ước Lisbon.
Tuy lãnh đạo của Cộng hòa Czech, Thụy Điển và Hungary đã nhất trí tham gia "Công ước tài chính" vào phút cuối, nhưng việc này chỉ thành hiện thực sau khi Quốc hội của 3 quốc gia kể trên thông qua. Ngoài 17 nước thuộc khu vực Eurozone, còn có thêm 6 quốc gia ngoài khu vực đồng Euro là Đan Mạch, Ba Lan, Litva, Latvia, Bulgaria và Romania tham gia "Công ước tài chính". Đây được coi là kết quả khả quan của hội nghị thượng đỉnh EU sau 2 ngày nhóm họp tại Brussels, Bỉ (từ 8 đến 9/12).
Giới chuyên môn coi việc không nhất trí phát hành trái phiếu chung Euro, cũng như sẽ duy trì song song 2 quỹ cứu trợ (Quỹ Bình ổn tài chính châu Âu - hoạt động đến giữa năm 2013 và Quỹ Cơ cấu Tài chính châu Âu - bắt đầu hoạt động từ tháng 7/2012) là biện pháp hữu hiệu để ngăn chặn nguy cơ vỡ nợ công của các quốc gia thành viên.
Được biết, Quỹ Cơ cấu Tài chính châu Âu (Quỹ cứu trợ tương lai) sẽ có quy mô 500 tỉ Euro và không được phép giao dịch ngân hàng - không được vay tiền từ Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB); nhưng sẽ xem xét khả năng yêu cầu Ngân hàng Trung ương của các nước khu vực Eurozone cho Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) vay 150 tỉ Euro để cứu trợ; các nước trong EU nhưng ngoài khu vực Eurozone sẽ cho IMF vay 50 tỉ Euro...
Phản ứng của dư luận
Hội nghị thượng đỉnh EU được coi là cơ hội cuối cùng để cứu đồng Euro, cũng như góp phần giải quyết cuộc khủng hoảng nợ tại khu vực Eurozone nói riêng và EU nói chung. Nhưng Anh vẫn không tham gia "Công ước tài chính". Thủ tướng Anh David Cameron tuyên bố, London không tham gia bởi "Công ước tài chính" không đem lại quyền lợi cho ngành dịch vụ tài chính của xứ sở sương mù nên buộc phải đưa ra quyết định cứng rắn nhưng hữu ích cho nước Anh.
Sáng 10/12 (theo giờ Việt Nam), tại cuộc họp báo, Tổng thống Nicolas Sarkozy thừa nhận, Pháp và Đức rất muốn toàn bộ 27 thành viên EU tham gia "Công ước tài chính", nhưng không phải bằng mọi giá. Giới chuyên môn cho rằng, việc Đức cương quyết không đóng góp thêm tiền và Anh từ chối tham gia nên kết quả hội nghị thượng đỉnh EU bị hạn chế.
Có người còn nói, hiệp ước cứu đồng Euro đã chia rẽ EU và sự ra đời của "Công ước tài chính" sẽ hình thành "một EU nhưng hai khối". Giới chuyên môn nhận định, hội nghị thượng đỉnh EU đã không đưa ra được các giải pháp khẩn cấp để giúp Italia, Tây Ban Nha, Hy Lạp, Bồ Đào Nha... chống khủng hoảng trước mắt vì ECB đã bác bỏ đề xuất thu mua ồ ạt trái phiếu của các nền kinh tế châu Âu đang khủng hoảng nhằm ép lãi suất cho vay giảm xuống.
Tuy nhiên, chứng khoán Mỹ đã tăng điểm ngay sau khi biết tin về kết quả của hội nghị thượng đỉnh EU trong việc nhất trí siết chặt tài chính và tăng cường quỹ cứu trợ
| Hiệp ước Lisbon là văn bản pháp lý cao nhất trong việc quản lý EU nên tất cả các nước thành viên đều có quyền lợi và nghĩa vụ như nhau, cũng như phải tôn trọng quyết định của từng quốc gia. Những nước tham gia "Công ước tài chính" nếu để thâm hụt ngân sách vượt quá 0,5% GDP (quy định hiện tại của EU là 3% GDP) sẽ tự động bị trừng phạt. Lệnh trừng phạt chỉ chấm dứt khi 3/4 quốc gia khu vực Eurozone đồng ý hủy bỏ. Mức trần này có thể được nới rộng trong trường hợp cần thiết để chống suy thoái hoặc trong trường hợp đặc biệt. Những nước tham gia "Công ước tài chính" phải đưa vào Hiến pháp quy định về cân bằng ngân sách, về giới hạn trần mức thâm hụt ngân sách và phải trình dự thảo ngân sách với Ủy ban châu Âu. Không để các ngân hàng và tổ chức cá nhân mua trái phiếu của các nước khu vực Eurozone bị thua lỗ khi một quốc gia EU cần đến gói giải cứu từ Quỹ Cơ cấu Tài chính châu Âu như trường hợp của Hy Lạp. |
