Amazon bốc cháy: Chuyện chung hay chuyện riêng?

Những ngày qua, các đám cháy hoành hành trên khắp “lá phổi xanh” Amazon rộng lớn. Chính quyền của ông Jair Bolsonaro trở thành tâm điểm chỉ trích vì tham vọng biến rừng thành tiền.

Tiếp đó, căng thẳng gia tăng giữa Brazil và Pháp trong khủng hoảng Amazon đánh dấu cuộc chiến đầu tiên trên thế giới giữa các quốc gia lớn về biến đổi khí hậu. Dư luận đặt câu hỏi: liệu việc Amazon cứ âm ỉ cháy qua ngày là chuyện nội bộ khu vực hay đã trở thành khủng hoảng quốc tế?

Bước đi sai lầm

Rừng nhiệt đới Amazon được coi là lá phổi của Trái đất với diện tích gần 6 triệu km2 cùng hệ động, thực vật phong phú. Amazon trải dài tới 70% trên lãnh thổ Brazil và sớm được quốc gia Nam Mỹ này coi là “của riêng”.

Từ thời cựu Tổng thống Lula da Silva (2003-2011), Amazon đã nằm trong sự quản lý của Brazil bằng điều luật: bất kì cá nhân nào muốn vào Amazon phải có giấy phép. Đây được coi như vấn đề chủ quyền quốc gia của riêng Brazil, khi Tổng thống Lula da Silva tuyên bố “rừng nằm ở đâu thì nơi đó có quyền giám sát”.

Tham vọng kinh tế đã khiến Brazil mắc sai lầm. Trong vai trò quốc gia xuất khẩu thịt bò lớn nhất thế giới, người dân Brazil đã nghĩ đến phương án đốt rừng lấy đất. Giới làm nông nghiệp được khai sáng ý tưởng này và có “tay lớn” trong Quốc hội bảo vệ - đó là nhóm lợi ích FPA gồm các nghị sĩ đại diện cho lĩnh vực nông nghiệp và chăn nuôi. FPA cực kỳ ủng hộ Tổng thống đương nhiệm Jair Bolsonaro, đi theo định hướng “biến rừng thành đất, từ đất làm ra nhiều tiền”.

Jair Bolsonaro tấn công Amazon khi gạt bỏ hoàn toàn người bản địa hay thổ dân Amazon ra khỏi các khu bảo tồn rừng mà dành quyền về cho Bộ Nông nghiệp - bản chất chính là FPA. Giới quan sát tin rằng, thời điểm ông Jair Bolsonaro lên nhậm chức (tháng 1-2019) đánh dấu sự suy tàn của Amazon.

Căng thẳng giữa Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro ảnh hưởng đến các quyết sách cứu viện khẩn cấp cho rừng Amazon.
Căng thẳng giữa Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro ảnh hưởng đến các quyết sách cứu viện khẩn cấp cho rừng Amazon.

Chính phủ đã nới lỏng các quy định về bảo vệ môi trường và nương nhẹ hoạt động khai thác gỗ trái phép hoặc phá rừng làm nương rẫy. Bolsonaro nhiều lần khẳng định Brazil cần khai thác Amazon, cho phép các công ty khai thác khoáng sản, nông nghiệp và gỗ hoạt động ở khu vực này. Ngoài ra, chính sách phát triển nông nghiệp bằng mọi giá, nhất là “phạt rừng để trồng đậu nành”, đã tạo nên những đám cháy âm ỉ trong suốt thời gian qua.

Cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung ngày càng khốc liệt, đã ảnh hưởng mạnh đến đậu nành - một trong hai sản phẩm trụ cột của kinh tế Brazil (cùng với thịt bò). Nông dân và các nhà đầu tư Brazil đẩy mạnh trồng đậu nành, khiến thêm nhiều khu rừng bị đốt phá để lấy đất canh tác kể từ khi Trung Quốc áp thuế 25% đối với sản phẩm này của Mỹ vào tháng 7 năm ngoái và tẩy chay các nhà cung cấp Mỹ.

Toan tính chính trị

Tại Hội nghị G7 mới đây, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tuyên bố Amazon lâm nguy là “khủng hoảng toàn cầu”, kêu gọi các quốc gia phát triển nhất gây sức ép lên Brazil để giải quyết vấn nạn. Pháp cũng đề cập tới việc phản đối thỏa thuận nông nghiệp giữa Liên minh châu Âu (EU) và khối Thị trường chung Nam Mỹ (MERCOSUR), trong đó Brazil là thành viên lớn nhất.

Toan tính của ông Macron khá rõ, khi Pháp đang dẫn đầu thế giới trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu, đồng thời nâng cao vị thế của ông Emmanuel Macron như một thủ lĩnh quốc tế về bảo vệ môi trường. Quan trọng hơn, một hình ảnh tích cực “chống lửa Amazon” thể hiện tham vọng thu hút sự ủng hộ của số lượng ngày càng đông đảo các cử tri ủng hộ môi trường, chuẩn bị cho cuộc bầu cử địa phương tại Pháp trong năm 2020 và xa hơn là cuộc bầu cử tổng thống năm 2022.

Phản ứng trước đề nghị của Tổng thống Pháp, ông Bolsonaro cho rằng các quốc gia không kiểm soát rừng Amazon tự thảo luận cháy rừng tại G7 phản ánh tư tưởng muốn chiếm đóng chủ quyền lãnh thổ của nước khác? Tổng thống Brazil khẳng định cháy rừng Amazon là do hạn hán gia tăng, đồng thời cáo buộc các nhóm hoạt động vì môi trường và các tổ chức phi chính phủ đang khuấy lên “tâm lý môi trường” nhằm gây ảnh hưởng đến lợi ích kinh tế của Brazil.

Các đám cháy hoành hành trên khắp “lá phổi xanh” Amazon.
Các đám cháy hoành hành trên khắp “lá phổi xanh” Amazon.

Tổng thống Jair Bolsonaro vẫn cho rằng châu Âu đang âm mưu kìm hãm sự phát triển của Brazil bằng chiến thuật phá hoại chính sách nông nghiệp, rằng thế giới cần “hạn chế can dự vào chuyện nội bộ của Brazil”.

Căng thẳng giữa hai lãnh đạo còn ảnh hưởng đến các quyết sách cứu viện khẩn cấp cho rừng Amazon. Tổng thống Macron thuyết phục các quốc gia khác gây quỹ 22 triệu USD nhằm hỗ trợ Brazil về tài chính để dập lửa và tái tạo Amazon. Dù vậy, Tổng thống Bolsonaro đã từ chối, tiếp tục cáo buộc ông Macron “âm mưu đế quốc” lập liên minh cứu Amazon nhưng thực chất là tấn công vào vùng đất thuộc quyền kiểm soát của Brazil.

Bên cạnh cuộc đấu khẩu giữa lãnh đạo Pháp-Brazil là cuộc chiến ngôn từ dữ dội trên các trang mạng xã hội, nổi bật với tựa đề “Macron vs. Bolsonaro - trận chiến Amazon” của các phe ủng hộ hai vị tổng thống này.

Dưới áp lực của người dân, Tổng thống Bolsonaro tuyên bố Brasilia sẵn sàng nhận viện trợ từ quốc tế nhưng với điều kiện chính quyền Brazil toàn quyền sử dụng trợ cấp và không quốc gia nào được quyền can dự. Bên cạnh đó, chính quyền cũng ban hành lệnh cấm đốt nương rẫy kéo dài trong 60 ngày sau căng thẳng ngoại giao với Pháp.

Bất chấp mọi nỗ lực, dường như Tổng thống Bolsonaro đã khiến Brazil bị khủng hoảng hình ảnh nghiêm trọng, biến cháy rừng Amazon thành mối nguy hại quốc tế, lôi kéo sự tham gia của các quốc gia khác. Bản thân Jair Bolsonaro không còn được tín nhiệm khi 60% người được hỏi muốn kiểm soát việc khai thác rừng chặt chẽ hơn với tuyên bố “nếu Bolsonaro tiếp tục bỏ mặc Amazon như hiện nay thì ông ấy nên từ chức sớm đi”...

Trần Quân

Các tin khác

Khơi thông nguồn lực từ dữ liệu văn hóa

Khơi thông nguồn lực từ dữ liệu văn hóa

Việt Nam đã tạo lập ngày càng nhiều dữ liệu số về di sản, nhưng phần lớn vẫn phân tán, thiếu liên thông và chưa được khai thác như một nguồn lực. Chuyển từ những bản sao số rời rạc sang hạ tầng tri thức dùng chung vì thế là điều kiện để di sản tiếp tục tạo ra giá trị cho nghiên cứu, giáo dục, sáng tạo và cộng đồng.

Vì sao Mỹ ra tay cứu đồng yen Nhật Bản?

Vì sao Mỹ ra tay cứu đồng yen Nhật Bản?

Trước đà lao dốc của đồng yen, Mỹ đã ra tay hỗ trợ Nhật Bản sau gần 3 thập kỷ, đánh dấu động thái phối hợp hiếm hoi giữa lúc những tác động từ tỷ giá ngày càng lan rộng.

Các nghệ sĩ trẻ với tư duy mới mẻ mang đến sức sống mới cho làng nghề.

Tái sinh di sản làng nghề

Hà Nội sở hữu hơn 1.300 làng nghề. Thế nhưng, nhiều làng nghề đang đứng trước nguy cơ mai một vì thiếu thị trường, thiếu người kế nghiệp và thiếu không gian để kể câu chuyện của mình. Trước thềm Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, những người trẻ đã chọn làng nghề làm chất liệu sáng tạo, mở ra một cách tiếp cận mới, tái sinh di sản làng nghề…

Khi cổ vật thành “mồi” của kẻ gian

Khi cổ vật thành “mồi” của kẻ gian

Những pho tượng, sắc phong trong đình chùa đến những cấu kiện nguyên gốc của các công trình cổ, nhiều di sản đang trở thành mục tiêu của nạn trộm cắp ngày càng tinh vi, táo tợn. Mỗi cổ vật bị thất lạc không chỉ là mất đi một tài sản quý giá, mà còn là sự đứt gãy một phần ký ức lịch sử, văn hóa của dân tộc.

Từ nâng tầm quản trị đến khát vọng chuyên nghiệp hóa

Từ nâng tầm quản trị đến khát vọng chuyên nghiệp hóa

Trước đòi hỏi của kỷ nguyên phát triển mới, thể thao Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt chiến lược: chuyển đổi mạnh mẽ từ quản lý hành chính sang quản trị hiện đại và thương mại hóa chuyên nghiệp. Nâng cao năng lực tổ chức sự kiện không chỉ là thước đo điều hành, mà còn là chìa khóa mở ra không gian kinh tế thể thao đầy tiềm năng.

Tuân thủ nguyên tác hay dũng cảm bước qua?

Tuân thủ nguyên tác hay dũng cảm bước qua?

Khi “The Odyssey” - bộ phim điện ảnh lấy cảm hứng từ sử thi kinh điển của Homer công bố dàn diễn viên, lựa chọn của đạo diễn Christopher Nolan tựa như “quả táo bất hòa”, tạo ra những luồng tranh luận sôi nổi, độc giả lan tỏa những bài viết phân tích, so sánh với nguyên tác sử thi. Cùng thời gian, điện ảnh Việt Nam dậy sóng khi công bố Tăng Thanh Hà vào vai Nam Phương Hoàng hậu. Tại sao đạo diễn lại thích đảo lộn những hình mẫu vốn đã quá đỗi quen thuộc và thành công từ nguyên tác? Liệu việc tuân thủ tuyệt đối tác phẩm gốc có phải “lá bùa hộ mệnh”, hay sự phóng tác dũng cảm mới giúp tác phẩm đến gần hơn với thế hệ khán giả mới?

Cần hệ sinh thái sáng tạo cho họa sĩ trẻ

Cần hệ sinh thái sáng tạo cho họa sĩ trẻ

Festival Mỹ thuật trẻ lần thứ 8 năm 2026 đang diễn ra tại Hà Nội, mở ra một không gian đối thoại đa chiều của nghệ thuật đương đại, phản ánh tiếng nói của những người trẻ trước cuộc sống và những thay đổi của thời cuộc. Tuy nhiên, hơn cả một kỳ liên hoan, mỹ thuật trẻ cần có một chiến lược phát triển dài hạn trong thời gian tới.

Mỹ thâm hụt ngân sách do hoàn thuế nhập khẩu

Mỹ thâm hụt ngân sách do hoàn thuế nhập khẩu

Sau khi Tòa án Tối cao bác bỏ cơ sở pháp lý của nhiều mức thuế quan, Chính phủ Mỹ phải hoàn hàng chục tỷ USD cho doanh nghiệp nhập khẩu, gây ra hậu quả ngân sách tháng 6/2026 thâm hụt 120 tỷ USD.

Hình tượng người chiến sĩ - từ nguyên mẫu đến màn ảnh

Hình tượng người chiến sĩ - từ nguyên mẫu đến màn ảnh

Thời gian gần đây, nhiều bộ phim có chất liệu từ những chuyên án và nguyên mẫu có thật trong lực lượng CAND đã được đưa vào sản xuất. Những tác phẩm điện ảnh ấy không chỉ mang đến những câu chuyện chân thực, giàu tính nhân văn, tái hiện sinh động cuộc đấu tranh bảo vệ an ninh Tổ quốc mà còn khắc họa bản lĩnh, trí tuệ và sự hy sinh của các chiến sĩ Công an trong nhiều giai đoạn lịch sử.

Đào tạo trẻ - nền móng bền vững của Thể thao CAND

Đào tạo trẻ - nền móng bền vững của Thể thao CAND

Trong thể thao thành tích cao, mỗi tấm huy chương không chỉ được quyết định ở khoảnh khắc thi đấu, mà được vun đắp từ rất sớm: từ khâu phát hiện năng khiếu, lựa chọn môn phù hợp, xây dựng giáo án huấn luyện, tạo dựng môi trường rèn luyện cho đến bồi dưỡng bản lĩnh qua từng giải đấu. Với Thể thao Công an nhân dân (CAND), công tác đào tạo trẻ vì thế luôn mang ý nghĩa đặc biệt. Đó không chỉ là nhiệm vụ chuẩn bị lực lượng kế cận cho thể thao CAND, mà còn là sự đóng góp thiết thực vào thành tích chung của thể thao Việt Nam.

Chuỗi cung ứng và mặt trận an ninh mới

Chuỗi cung ứng và mặt trận an ninh mới

Đầu năm 2026, khi xung đột Mỹ - Iran đẩy eo biển Hormuz vào tình trạng gián đoạn nghiêm trọng, nỗi lo của thế giới không chỉ là giá dầu, mà còn là chip bán dẫn.

Hành trình đưa các anh trở về đất mẹ

Hành trình đưa các anh trở về đất mẹ

Những tấm thân vùi sâu dưới đất, nằm yên lặng hơn nửa thế kỷ, có những tình yêu không được viết bằng đám cưới, mà được viết bằng cả một đời chờ đợi. Đó là những thước phim chân thực và sống động nhất đã và đang diễn ra trong “chiến dịch 500 ngày đêm” tìm kiếm hài cốt liệt sĩ.

Tiệm cận thế giới để vươn xa

Tiệm cận thế giới để vươn xa

Trong những năm gần đây, điện ảnh Việt Nam ghi nhận bước tiến rõ rệt cả về quy mô thị trường lẫn năng lực sản xuất. Chất lượng hình ảnh, thiết kế mỹ thuật, diễn xuất hay tổ chức sản xuất ngày càng tiệm cận những chuẩn mực mới. Tuy nhiên, để một bộ phim không chỉ thành công trong nước mà còn có thể bước ra các liên hoan phim, thị trường phát hành quốc tế, điểm nghẽn lớn nhất vẫn nằm ở kịch bản. Những câu chuyện giàu bản sắc Việt Nam cần được kể bằng một ngôn ngữ điện ảnh đủ sức tạo đồng cảm với khán giả toàn cầu.

"0% lãi suất" và góc khuất ứng lương qua app

"0% lãi suất" và góc khuất ứng lương qua app

Chỉ cần vài thao tác không quá 10 phút trên điện thoại, người lao động có thể nhận trước tiền lương nhờ những lời quảng cáo "0% lãi suất", "giải ngân trong 5 phút". Nhưng phía sau sự tiện lợi ấy là các khoản phí phát sinh mà người lao động chỉ biết khi đã nhận tiền và khả năng vi phạm pháp luật, nguy cơ phụ thuộc tài chính và nếu không tỉnh táo thì rất khó để phân biệt giữa dịch vụ ứng lương với hoạt động cấp tín dụng.

Khi nắng nóng có thể làm “bốc hơi” GDP

Khi nắng nóng có thể làm “bốc hơi” GDP

Những đợt nắng nóng cực đoan đang hoành hành tại châu Âu không chỉ là vấn đề thời tiết hay môi trường, mà ngày càng hiện rõ như một thách thức kinh tế, đe dọa tới tốc độ tăng trưởng GDP và gây ra khó khăn cho mọi mặt đời sống.