Amazon bốc cháy: Chuyện chung hay chuyện riêng?

Những ngày qua, các đám cháy hoành hành trên khắp “lá phổi xanh” Amazon rộng lớn. Chính quyền của ông Jair Bolsonaro trở thành tâm điểm chỉ trích vì tham vọng biến rừng thành tiền.

Tiếp đó, căng thẳng gia tăng giữa Brazil và Pháp trong khủng hoảng Amazon đánh dấu cuộc chiến đầu tiên trên thế giới giữa các quốc gia lớn về biến đổi khí hậu. Dư luận đặt câu hỏi: liệu việc Amazon cứ âm ỉ cháy qua ngày là chuyện nội bộ khu vực hay đã trở thành khủng hoảng quốc tế?

Bước đi sai lầm

Rừng nhiệt đới Amazon được coi là lá phổi của Trái đất với diện tích gần 6 triệu km2 cùng hệ động, thực vật phong phú. Amazon trải dài tới 70% trên lãnh thổ Brazil và sớm được quốc gia Nam Mỹ này coi là “của riêng”.

Từ thời cựu Tổng thống Lula da Silva (2003-2011), Amazon đã nằm trong sự quản lý của Brazil bằng điều luật: bất kì cá nhân nào muốn vào Amazon phải có giấy phép. Đây được coi như vấn đề chủ quyền quốc gia của riêng Brazil, khi Tổng thống Lula da Silva tuyên bố “rừng nằm ở đâu thì nơi đó có quyền giám sát”.

Tham vọng kinh tế đã khiến Brazil mắc sai lầm. Trong vai trò quốc gia xuất khẩu thịt bò lớn nhất thế giới, người dân Brazil đã nghĩ đến phương án đốt rừng lấy đất. Giới làm nông nghiệp được khai sáng ý tưởng này và có “tay lớn” trong Quốc hội bảo vệ - đó là nhóm lợi ích FPA gồm các nghị sĩ đại diện cho lĩnh vực nông nghiệp và chăn nuôi. FPA cực kỳ ủng hộ Tổng thống đương nhiệm Jair Bolsonaro, đi theo định hướng “biến rừng thành đất, từ đất làm ra nhiều tiền”.

Jair Bolsonaro tấn công Amazon khi gạt bỏ hoàn toàn người bản địa hay thổ dân Amazon ra khỏi các khu bảo tồn rừng mà dành quyền về cho Bộ Nông nghiệp - bản chất chính là FPA. Giới quan sát tin rằng, thời điểm ông Jair Bolsonaro lên nhậm chức (tháng 1-2019) đánh dấu sự suy tàn của Amazon.

Căng thẳng giữa Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro ảnh hưởng đến các quyết sách cứu viện khẩn cấp cho rừng Amazon.
Căng thẳng giữa Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro ảnh hưởng đến các quyết sách cứu viện khẩn cấp cho rừng Amazon.

Chính phủ đã nới lỏng các quy định về bảo vệ môi trường và nương nhẹ hoạt động khai thác gỗ trái phép hoặc phá rừng làm nương rẫy. Bolsonaro nhiều lần khẳng định Brazil cần khai thác Amazon, cho phép các công ty khai thác khoáng sản, nông nghiệp và gỗ hoạt động ở khu vực này. Ngoài ra, chính sách phát triển nông nghiệp bằng mọi giá, nhất là “phạt rừng để trồng đậu nành”, đã tạo nên những đám cháy âm ỉ trong suốt thời gian qua.

Cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung ngày càng khốc liệt, đã ảnh hưởng mạnh đến đậu nành - một trong hai sản phẩm trụ cột của kinh tế Brazil (cùng với thịt bò). Nông dân và các nhà đầu tư Brazil đẩy mạnh trồng đậu nành, khiến thêm nhiều khu rừng bị đốt phá để lấy đất canh tác kể từ khi Trung Quốc áp thuế 25% đối với sản phẩm này của Mỹ vào tháng 7 năm ngoái và tẩy chay các nhà cung cấp Mỹ.

Toan tính chính trị

Tại Hội nghị G7 mới đây, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tuyên bố Amazon lâm nguy là “khủng hoảng toàn cầu”, kêu gọi các quốc gia phát triển nhất gây sức ép lên Brazil để giải quyết vấn nạn. Pháp cũng đề cập tới việc phản đối thỏa thuận nông nghiệp giữa Liên minh châu Âu (EU) và khối Thị trường chung Nam Mỹ (MERCOSUR), trong đó Brazil là thành viên lớn nhất.

Toan tính của ông Macron khá rõ, khi Pháp đang dẫn đầu thế giới trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu, đồng thời nâng cao vị thế của ông Emmanuel Macron như một thủ lĩnh quốc tế về bảo vệ môi trường. Quan trọng hơn, một hình ảnh tích cực “chống lửa Amazon” thể hiện tham vọng thu hút sự ủng hộ của số lượng ngày càng đông đảo các cử tri ủng hộ môi trường, chuẩn bị cho cuộc bầu cử địa phương tại Pháp trong năm 2020 và xa hơn là cuộc bầu cử tổng thống năm 2022.

Phản ứng trước đề nghị của Tổng thống Pháp, ông Bolsonaro cho rằng các quốc gia không kiểm soát rừng Amazon tự thảo luận cháy rừng tại G7 phản ánh tư tưởng muốn chiếm đóng chủ quyền lãnh thổ của nước khác? Tổng thống Brazil khẳng định cháy rừng Amazon là do hạn hán gia tăng, đồng thời cáo buộc các nhóm hoạt động vì môi trường và các tổ chức phi chính phủ đang khuấy lên “tâm lý môi trường” nhằm gây ảnh hưởng đến lợi ích kinh tế của Brazil.

Các đám cháy hoành hành trên khắp “lá phổi xanh” Amazon.
Các đám cháy hoành hành trên khắp “lá phổi xanh” Amazon.

Tổng thống Jair Bolsonaro vẫn cho rằng châu Âu đang âm mưu kìm hãm sự phát triển của Brazil bằng chiến thuật phá hoại chính sách nông nghiệp, rằng thế giới cần “hạn chế can dự vào chuyện nội bộ của Brazil”.

Căng thẳng giữa hai lãnh đạo còn ảnh hưởng đến các quyết sách cứu viện khẩn cấp cho rừng Amazon. Tổng thống Macron thuyết phục các quốc gia khác gây quỹ 22 triệu USD nhằm hỗ trợ Brazil về tài chính để dập lửa và tái tạo Amazon. Dù vậy, Tổng thống Bolsonaro đã từ chối, tiếp tục cáo buộc ông Macron “âm mưu đế quốc” lập liên minh cứu Amazon nhưng thực chất là tấn công vào vùng đất thuộc quyền kiểm soát của Brazil.

Bên cạnh cuộc đấu khẩu giữa lãnh đạo Pháp-Brazil là cuộc chiến ngôn từ dữ dội trên các trang mạng xã hội, nổi bật với tựa đề “Macron vs. Bolsonaro - trận chiến Amazon” của các phe ủng hộ hai vị tổng thống này.

Dưới áp lực của người dân, Tổng thống Bolsonaro tuyên bố Brasilia sẵn sàng nhận viện trợ từ quốc tế nhưng với điều kiện chính quyền Brazil toàn quyền sử dụng trợ cấp và không quốc gia nào được quyền can dự. Bên cạnh đó, chính quyền cũng ban hành lệnh cấm đốt nương rẫy kéo dài trong 60 ngày sau căng thẳng ngoại giao với Pháp.

Bất chấp mọi nỗ lực, dường như Tổng thống Bolsonaro đã khiến Brazil bị khủng hoảng hình ảnh nghiêm trọng, biến cháy rừng Amazon thành mối nguy hại quốc tế, lôi kéo sự tham gia của các quốc gia khác. Bản thân Jair Bolsonaro không còn được tín nhiệm khi 60% người được hỏi muốn kiểm soát việc khai thác rừng chặt chẽ hơn với tuyên bố “nếu Bolsonaro tiếp tục bỏ mặc Amazon như hiện nay thì ông ấy nên từ chức sớm đi”...

Trần Quân

Các tin khác

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Dưới ánh đèn lờ mờ của những khu dân cư ven đô, khi thành phố còn chưa tỉnh giấc, những "vòi bạch tuộc" của thực phẩm bẩn đang âm thầm vươn ra. Từ những lò mổ không phép nhếch nhác, thịt gia súc, gia cầm không qua kiểm dịch được tuồn thẳng vào chợ đầu mối, bếp ăn tập thể, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe hàng triệu người dân.

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuẩn bị quan trọng cho ASIAD 20, với nhiều kỳ vọng nhưng cũng không ít lo âu. Sau những tín hiệu tích cực ở đấu trường châu lục, đội tuyển được kỳ vọng có thể tạo nên bất ngờ. Tuy nhiên, trong bối cảnh lực lượng biến động và sự cạnh tranh khốc liệt từ các cường quốc châu Á, câu hỏi lớn được đặt ra: liệu bắn cung Việt Nam có đủ khả năng giành huy chương?

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Mạng xã hội đang xuất hiện ngày càng nhiều nội dung gây sốc, phản cảm chỉ để thu hút lượt xem. Từ vụ TikToker ở Lào Cai bị xử phạt vì đăng video xấu độc, không phù hợp thuần phong mỹ tục đến những hiện tượng “giang hồ mạng” như L.9N, có thể thấy một thực tế rõ ràng: càng gây tranh cãi, càng dễ lan truyền, và hệ quả là trong môi trường số, những nội dung phản cảm như có đất dụng võ: Chỉ cần bạn sẵn sàng xem, tôi sẵn sàng làm nội dung.

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Sau những bộ phim kinh dị chỉ để lại sức hút bề nổi, thể loại này tại Việt Nam đang dần mang sắc thái bản địa, khơi dậy trầm tích tín ngưỡng và văn hóa dân gian. Đây là bước đi đầy tham vọng, dẫu còn nhiều thách thức, của một nền điện ảnh đang tìm kiếm tiếng nói riêng giữa bối cảnh cạnh tranh của thị trường tiêu thụ văn hóa toàn cầu.

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

IMF cảnh báo kinh tế toàn cầu đối mặt nguy cơ suy thoái khi xung đột Trung Đông kéo dài, đồng thời hạ triển vọng tăng trưởng và đưa ra 3 kịch bản với các mức độ rủi ro khác nhau tùy theo diễn biến giá dầu và thị trường tài chính.

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

Nguồn cung nhiên liệu hàng không đối mặt rủi ro gián đoạn, EU đang chuẩn bị kịch bản nhập khẩu từ Mỹ và tăng dự trữ nhằm hạn chế tác động tới ngành hàng không.

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam đang đứng trước một bài toán nan giải tại ASIAD 20 (diễn ra tại Nhật Bản vào tháng 9 tới) khi đặt mục tiêu giành 1 HCV, 1 HCB và 1 HCĐ trong bối cảnh sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Nếu như đấu trường Đông Nam Á vẫn là “sân nhà” quen thuộc, thì bước ra châu lục, mọi thứ trở nên khắc nghiệt hơn gấp nhiều lần.

Nghệ sĩ vẫn chật giữ nghề…

Nghệ sĩ vẫn chật giữ nghề…

“Cơm áo không đùa với khách thơ”, khi thu nhập từ sân khấu không đủ sống, nhiều nghệ sĩ biểu diễn phải xoay xở đủ nghề như làm MC, hát thuê, buôn bán… Dẫu vậy, không ít người vẫn chọn ở lại với nghề, giữ lửa đam mê và chờ đợi một cơ hội đổi thay.

Vụ sữa giả với hơn 400 chủng loại: Làm rõ vì sao “con voi chui lọt lỗ kim”

Vụ sữa giả với hơn 400 chủng loại: Làm rõ vì sao “con voi chui lọt lỗ kim”

Cuối năm 2024, qua công tác nắm tình hình, Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường, Bộ Công an phát hiện trên thị trường có rất nhiều loại sữa không đảm bảo chất lượng, đặc biệt là các loại sữa dành cho các đối tượng đặc biệt như người già, trẻ em, phụ nữ có thai, người gầy yếu... và các loại sữa có ghi bổ sung vitamin, canxi, khoáng chất, thậm chí cả đông trùng hạ thảo, tổ yến... nên đã báo cáo lãnh đạo Bộ chỉ đạo xác minh, làm rõ, xác định 2 công ty sản xuất các loại sữa trên với số lượng đặc biệt lớn là Công ty Rance Pharma và Công ty Hacofood.

Đọc sách khoa học giữa thời bùng nổ thông tin

Đọc sách khoa học giữa thời bùng nổ thông tin

Thị trường xuất bản Việt Nam đang tăng trưởng mạnh mẽ, trong khi nền tảng số mở ra vô vàn cơ hội tiếp cận tri thức. Thế nhưng, chính sự phong phú ấy lại khiến người đọc dễ rơi vào tình trạng bối rối và mất phương hướng khi chọn sách khoa học, dòng sách thiết yếu để xây dựng nền tảng tri thức cho mọi lứa tuổi.

Karate Việt Nam sẵn sàng hướng đến ASIAD 20

Karate Việt Nam sẵn sàng hướng đến ASIAD 20

Ở 3 kỳ SEA Games liên tiếp, đội tuyển karate Việt Nam không chỉ đóng góp nhiều HCV cho Đoàn thể thao Việt Nam mà còn duy trì được vị thế số một Đông Nam Á. Đây là nền tảng quan trọng để các võ sĩ của chúng ta hướng đến mục tiêu chinh phục huy chương tại ASIAD.

Bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Với những người chiến sĩ CAND khoác lên mình sắc xanh lá mạ, vinh dự, tự hào nhưng trách nhiệm cũng rất nặng nề, Công an xã Cẩm Hưng đã và đang ngày đêm giữ cho thế trận an ninh nhân dân vững chắc, đảm bảo an ninh, trật tự để mang lại bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập.

Nghệ thuật số tiếp cận di sản văn hóa

Nghệ thuật số tiếp cận di sản văn hóa

Nghệ thuật số đang thay đổi cách người Việt tiếp cận di sản và văn hóa. Từ những bộ sưu tập tĩnh trong tủ kính, công chúng dần bước vào trải nghiệm sống động qua trình chiếu mapping và trí tuệ nhân tạo. Bên cạnh việc hỗ trợ hoạt động bảo tồn, công nghệ còn làm sống dậy các lớp giá trị văn hóa, đồng thời mở ra động lực cho kinh tế trải nghiệm theo hướng bền vững.

Mỹ được, mất gì sau một năm áp thuế đối ứng?

Mỹ được, mất gì sau một năm áp thuế đối ứng?

Thuế đối ứng giúp Mỹ cải thiện một số chỉ số kinh tế vĩ mô và thu hút đầu tư, nhưng đồng thời làm gia tăng chi phí cho doanh nghiệp và người tiêu dùng. Sau một năm, bức tranh kinh tế Mỹ hiện lên với cả gam sáng và những khoảng tối đáng chú ý.

Chuyên gia nước ngoài nâng tầm thể thao Việt Nam

Chuyên gia nước ngoài nâng tầm thể thao Việt Nam

Trong hành trình vươn ra đấu trường châu lục và thế giới, thể thao Việt Nam đang đứng trước một bài toán quen thuộc nhưng chưa bao giờ dễ giải: làm thế nào để rút ngắn khoảng cách với các cường quốc. Và một trong những cách không bao giờ lỗi thời đó là chiêu mộ HLV đẳng cấp từ các nền thể thao phát triển hơn.

AI đang tái định hình điện ảnh Trung Quốc

AI đang tái định hình điện ảnh Trung Quốc

Làn sóng AI đang len lỏi vào mọi khâu sản xuất, từng bước tái định hình ngành điện ảnh Trung Quốc. Cơ hội mở ra cho nhiều người làm nghề, nhưng cũng kéo theo không ít thách thức về bản sắc và sự cạnh tranh trong tương lai.