Mặc dù đã tới Nga khoảng 5 tháng và gần như không có cuộc gặp trực tiếp nào với phóng viên hay xuất hiện công khai trước dư luận, nhưng Edward Snowden vẫn đang gây sóng gió. Theo nhận định của chuyên gia về an ninh-tình báo Nga Andrei Soldatov (đồng tác giả với Irina Borogan trong cuốn “The New Nobility” - nói về lịch sử cơ quan an ninh mới của Nga), Cơ quan An ninh Nga (FSB) đang kiểm soát cuộc sống của Edward Snowden một cách kín đáo, nghiêm ngặt. Bởi theo giới truyền thông, luật sư của Edward Snowden, ông Anatoly Kucherena là thành viên trong ban kiểm tra của FSB. Trong khi đó, Giám đốc Trung tâm Carnegie ở Moskva Dmitri Trenin cho rằng, các nhà lãnh đạo trên thế giới hoặc ngây thơ về mức độ do thám đang diễn ra, hoặc đang giả vờ phản đối. Bởi theo ông Dmitri Trenin, Mỹ đã ở Ðức gần 70 năm (từ năm 1945), và đến nay Washington vẫn luôn muốn biết một cách chính xác chính phủ Ðức nghĩ gì.
Theo kết quả khảo sát do kênh truyền hình ARD và nhật báo Thế giới của Đức thực hiện và công bố hôm 8/11 cho thấy, bê bối nghe lén của Cơ quan An ninh quốc gia Mỹ (NSA) đã khiến niềm tin của người dân Đức đối với Chính phủ Mỹ và Anh giảm mạnh. Lòng tin của người dân Đức vào Mỹ sụt giảm mạnh sau khi Edward Snowden tiết lộ tài liệu mật liên quan tới chương trình do thám PRISM của Mỹ. Có tới 60% số người Đức được hỏi coi Edward Snowden là anh hùng, nhưng chỉ có 46% bày tỏ ủng hộ cựu nhân viên CIA sống tị nạn ở Đức. Và có tới 92% số người Đức được hỏi cho rằng, Washington sẽ sớm vi phạm thỏa thuận không nghe lén lẫn nhau (mới đạt được thoả thuận, chưa ký) và tiếp tục các hoạt động tình báo bí mật trên lãnh thổ nước này. Giới truyền thông cho biết, Edward Snowden từng sử dụng các tài khoản và mật khẩu do đồng nghiệp cung cấp tại một căn cứ gián điệp ở Hawaii để tiếp cận các tài liệu mật mà cựu nhân viên CIA tiết lộ với báo chí sau đó. Edward Snowden có thể đã thuyết phục 20-25 đồng nghiệp tại trung tâm của NSA ở Hawaii để cung cấp tài khoản và mật khẩu. Ngay sau khi các nhân viên NSA, những người đã cung cấp thông tin truy cập cho Edward Snowden bị thẩm vấn đều bị thuyên chuyển công tác, hoặc thôi việc. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa rõ những nhân viên kể trên đã vi phạm quy định gì khi cung cấp cho Edward Snowden mật khẩu.
Về phần mình, các tổ chức nhân quyền, cùng một số báo đài và nghị sĩ thuộc tất cả các đảng phái chính trị tại Anh cho rằng, tiết lộ của cựu nhân viên CIA Edward Snowden về quy mô do thám của chính phủ cho thấy, cần phải đặt các cơ quan tình báo dưới sự kiểm soát gắt gao hơn. Sau những tiết lộ mới của Edward Snowden, lãnh đạo 3 cơ quan tình báo lớn nhất của Anh (John Sawers, Giám đốc MI6; Iain Lobban, Giám đốc GCHQ và Andrew Parker, Giám đốc MI5) cùng xuất hiện trước một phiên điều trần chưa từng có tiền lệ trước Quốc hội xứ sở sương mù. Và họ đều chỉ trích Edward Snowden vì cho rằng, việc cựu nhân viên CIA tiết lộ tài liệu mật về các chiến dịch tình báo đang khiến Al-Qaeda vui mừng. Đồng thời thừa nhận, những thông tin mật bị tiết lộ về sự hợp tác giữa tình báo Anh với NSA đã gây thiệt hại nặng nề cho các cơ quan này. Ba lãnh đạo kể trên cũng tuyên bố, phần lớn công việc của họ phải được đặt trong bí mật vì lý do an ninh quốc gia, cho dù sẽ công khai hơn về những việc đang làm. Nên nhớ, đến năm 1992 danh tính của Giám đốc MI6 mới được công khai, cho dù cơ quan này được thành lập từ năm 1909.
Chiều 7/11, Ngoại trưởng Anh William Hague không xác nhận và cũng không phủ nhận việc tình báo Anh theo dõi thông tin điện tử tại Đức. Trong khi đó tờ Independent khẳng định, tình báo Anh vẫn tiếp tục hoạt động nghe lén tại thủ đô Đức bất chấp việc Mỹ đã quyết định dừng hoạt động này. Cũng trong ngày 7/11, Ngoại trưởng Mỹ John Kerry thừa nhận, quan hệ Mỹ-Đức đã phát sinh căng thẳng liên quan tới vụ bê bối do thám của Washington, nhưng khẳng định quan hệ song phương vẫn vững chắc. Trong khi đó, dưới áp lực của các nghị sĩ, Chính phủ Đức đang buộc phải nghiên cứu khả năng gặp gỡ, tiếp xúc để nghe cựu nhân viên CIA Edward Snowden trình bày về nghe lén điện thoại của Thủ tướng Angela Merkel. Cùng ngày 7/11, Đức và Brazil đã kêu gọi Liên hợp quốc hành động cứng rắn nhằm hạn chế hoạt động tình báo mạng trong bối cảnh bê bối nghe lén của Mỹ ngày càng lan rộng, ảnh hưởng đến quan hệ với các quốc gia đồng minh.
Trong một diễn biến liên quan, người phát ngôn Bộ Quốc phòng Mỹ, Trung tá Damien Pickart cho biết (7/11): Lầu Năm Góc đã nhận được nhiều đề xuất về việc tách rời 2 chức vụ Giám đốc NSA và Chỉ huy Bộ Tư lệnh Không gian mạng. Tuyên bố này xuất hiện sau khi có tin: Nhà Trắng đang xem xét việc chấm dứt quy chế quyền lực kép trong công tác điều hành và quản lý hoạt động do thám của Giám đốc NSA và Chỉ huy Bộ Tư lệnh Không gian mạng. Bởi NSA chịu trách nhiệm giám sát do thám điện tử, còn Bộ Tư lệnh Không gian mạng điều hành hoạt động chiến tranh mạng của quân đội.
Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ James Clapper cho biết, theo chỉ thị của Tổng thống Barack Obama, ông sẽ công bố nhiều thông tin nhất trong khả năng của mình về cách thức hoạt động của tình báo Mỹ căn cứ theo Đạo luật Giám sát Tình báo. NSA cũng công bố hàng chục trang tài liệu tối mật để chứng minh hoạt động ghi âm hàng triệu cuộc điện thoại của công dân Mỹ do NSA thực hiện là hoàn toàn hợp pháp. Tuy nhiên, theo Tổng thanh tra Cơ quan Tình báo Quốc gia (DNI) Robert Litt, và các quan chức lãnh đạo của NSA, FBI và Bộ Tư pháp: mặc dù cam kết sẽ có những điều chỉnh, nhưng vẫn phải khẳng định rõ ràng rằng - mọi cải cách đều không được làm ảnh hưởng tới các hoạt động thu thập tin tức tình báo, cũng như làm giảm hiệu quả của công tác chống khủng bố.
| Thượng nghị sỹ Vanessa Graziotin, Chủ nhiệm Ủy ban điều tra về hoạt động gián điệp của Quốc hội Brazil, bày tỏ sự nghi ngờ trước việc Đại sứ quán Mỹ sử dụng tới 841 ăngten (phần lớn là ăngten di dộng) tại quốc gia Nam Mỹ này. Còn Harrison đã bay đến Đức vì sợ phải đối mặt với những cáo buộc pháp lý mà Anh có thể áp đặt bởi cô là bạn đồng hành với Edward Snowden trong việc tiết lộ những bí mật của NSA. Tờ The New York Times cho biết, CIA từng trả cho nhà mạng AT&T (Mỹ) 10 triệu USD/năm để khai thác cơ sở dữ liệu ghi điện thoại, hỗ trợ công tác điều tra chống khủng bố và đây không phải là lần đầu tiên AT&T hợp tác với các cơ quan thực thi pháp luật của chính phủ. |
