Tín hiệu vui từ những Trại sáng tác
Có thể nói, đối với Cuộc thi sáng tác tiểu thuyết, truyện và ký về đề tài “Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống”, các trại sáng tác là một đặc sản riêng có.
Qua các hoạt động, như tham quan đơn vị Công an, trại giam… gặp gỡ chiến sĩ, tiếp cận hồ sơ vụ án, được tận mắt chứng kiến những nỗ lực, gian khổ, hy sinh thầm lặng trong từng nhiệm vụ bảo vệ an ninh trật tự, đấu tranh phòng chống tội phạm, giữ gìn bình yên cho nhân dân, các nhà văn thu thập chất liệu sống động, chân thực, từ đó khơi dậy cảm hứng sáng tác.
Kết nối giữa người viết và đời sống thật (nhất là thực tế đặc thù của lực lượng CAND) là cách để mỗi câu chuyện không chỉ là sản phẩm của trí tưởng tượng, mà còn mang hơi thở của thực tiễn, có sức lay động từ sự thật, từ cảm xúc thật. Việc trải nghiệm thực tế giúp các tác phẩm phản ánh đúng, trúng và sâu sắc cuộc sống, chiến công, cũng như những hy sinh thầm lặng của lực lượng CAND. Điều này bảo đảm các tác phẩm vừa có giá trị văn học, đồng thời mang tính giáo dục và tuyên truyền cao, các tác phẩm không còn là những câu chuyện hư cấu khô khan, mà trở nên sống động, gần gũi với cuộc sống thực tế.
Mỗi cuộc thi, Ban Tổ chức thường bố trí các trại sáng tác ở cả 3 miền đất nước. Điều này vừa tạo điều kiện cho nhà văn có thêm nhiều trải nghiệm, cũng là dịp để thu hút được nhiều cây viết khắp mọi miền Tổ quốc, nhằm lan tỏa ý nghĩa cuộc thi, lan rộng tầm ảnh hưởng của cuộc thi đối với người viết và công chúng. Cuộc thi lần thứ 5 này (2022 - 2025) đã tổ chức 3 trại sáng tác văn học tại Quảng Ninh, Bà Rịa - Vũng Tàu và Ninh Bình. 3 địa phương - 3 vùng đất giàu truyền thống gắn với những dấu ấn đặc biệt của đất nước, của nhân dân, và của lực lượng Công an trong từng giai đoạn cách mạng của đất nước.
Bởi vậy mỗi trại sáng tác không chỉ là nơi gieo mầm cho những trang viết, mà còn là cuộc gặp gỡ giữa trái tim người nghệ sĩ với trái tim người chiến sĩ, giữa văn chương và hiện thực đời sống.
Từ hiện thực sinh động đến những trang văn
Theo thông tin từ Ban Tổ chức, cuộc thi đã nhận được 140 bản thảo thuộc hai thể loại chính là tiểu thuyết và truyện, ký (gồm cả truyện dài, truyện ký, hồi ký). Đây là một con số “biết nói”, một sự trân trọng, thể hiện tấm lòng, niềm tin và sự quan tâm sâu sắc của giới cầm bút trên khắp mọi miền đất nước đối với đề tài “Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống”.
Các tác phẩm thể hiện nhiều hướng tiếp cận, nhiều vấn đề, nhiều khía cạnh, nhiều tình huống xã hội được phản ánh, soi chiếu, phân tích một cách hết sức thẳng thắn và sâu sắc, xoay quanh vị trí, vai trò trung tâm của người chiến sĩ CAND. Đại tá Trần Cao Kiều, Phó cục trưởng Cục Truyền thông CAND, Giám đốc - Tổng Biên tập Nhà xuất bản CAND, Trưởng ban Thường trực Cuộc thi cho biết: “Các tác phẩm dự thi lần này đã thể hiện sinh động những vấn đề thời sự, nóng bỏng của đời sống xã hội; khắc họa rõ nét những chiến công thầm lặng, những cuộc đấu tranh cam go với tội phạm, những câu chuyện cảm động về sự hy sinh, cống hiến của người chiến sĩ Công an giữa đời thường”.
Viết về đề tài “Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống” luôn là một mảnh đất giàu cảm hứng, song cũng đầy thử thách đối với người cầm bút. Viết về người chiến sĩ CAND không chỉ đòi hỏi sự hiểu biết, mà còn cần sự đồng cảm, trách nhiệm và lòng yêu mến chân thành. Điều ấy không chỉ đòi hỏi góc nhìn nhạy cảm, thấu đáo, mà cần phản ánh thực tế về cuộc chiến ngay trong bản thân người chiến sĩ, đó là người chiến sĩ Công an cũng phải thường xuyên đấu tranh với chính bản thân mình, trước các hoàn cảnh, các tình thế lựa chọn.
Qua những tình huống ấy, làm nổi bật lên tính chất cam go, ác liệt mà người chiến sĩ CAND phải đối diện và hình ảnh người chiến sĩ CAND tỏa sáng với đức hy sinh, tận hiến vì bình yên cuộc sống của nhân dân, vì an ninh vững bền của Tổ quốc.
Những tác phẩm tham dự Cuộc thi nói riêng, và những tác phẩm viết về hình tượng người chiến sĩ Công an nói chung đã trở thành một dòng chảy bền bỉ trong đời sống văn học Việt Nam, góp phần bồi đắp hình tượng người chiến sĩ Công an - không phải như những nhân vật lý tưởng xa vời, mà là những con người bằng xương bằng thịt, có niềm vui, nỗi đau, có những giây phút giằng xé, trăn trở, nhưng trên hết là ý chí, lòng quả cảm và tinh thần tận hiến vì nhân dân.
Nhà văn Nguyễn Bình Phương, Phó chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng Chung khảo nhận xét: “Điều khiến người chiến sĩ CAND vượt lên, để giành được sự tin yêu, kính trọng chính là ở quyết định lựa chọn cuối cùng của họ. Người chiến sĩ Công an, sau mọi đấu tranh, giằng xé, đã chọn tinh thần tận hiến cho cộng đồng. Đó là sự lựa chọn, là quyết định không dễ dàng. Quyết định ấy là kết quả của quá trình nhận thức, của sự đúc rèn, tôi luyện và trên hết, là mệnh lệnh từ chính trái tim của mỗi cá nhân người chiến sĩ Công an - hầu hết các tác phẩm tham dự cuộc thi đều hội tụ tại một điểm chung ấy. Người viết đã cố gắng phản ánh không chỉ đi sâu vào sứ mệnh, nhiệm vụ, công việc, trách nhiệm, mà cả chiều sâu tâm hồn người chiến sĩ CAND. Và đó là tín hiệu cho thấy người chiến sĩ CAND đang tiến tới trở thành một trong những hình tượng nhân vật trung tâm bởi ở đó ẩn chứa vẻ đẹp của sự tận hiến cho cuộc sống bình yên của nhân dân, cho an ninh bền vững của Tổ quốc”.
Với mỗi cuộc thi được tổ chức, hình ảnh người chiến sĩ CAND được lan tỏa rộng rãi hơn trong xã hội, giúp công chúng hiểu, chia sẻ và đồng cảm hơn với công việc đầy gian khổ, hiểm nguy nhưng cũng rất đỗi tự hào. Những trang viết không chỉ làm lay động trái tim người đọc, mà còn giáo dục thế hệ trẻ về lòng yêu nước, về tinh thần trách nhiệm với cộng đồng. Cuộc thi đã góp phần tuyên truyền đường lối của Đảng và Nhà nước về an ninh quốc gia, củng cố niềm tin của nhân dân vào lực lượng vũ trang.
Trong bối cảnh hiện nay, mỗi tác phẩm đưa ra công chúng như nhắc nhở chúng ta về giá trị của bình yên và an ninh Tổ quốc; và vì thế văn học đã trở thành cầu nối của niềm tin, nơi con người tìm thấy sự bình yên trong chính câu chuyện về những người đang bảo vệ bình yên cho mình.
Mở ra những cuộc hành trình
Mỗi cuộc thi như đánh dấu một chặng đường mới. Cuộc thi lần thứ 5 khép lại, nhưng hành trình của những người viết về đề tài “Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống” vẫn tiếp tục được mở ra. Bởi đề tài luôn tồn tại nhiều thách thức cần tháo gỡ: khó khăn về chất liệu hiện thực (đề tài khó khai thác), về góc nhìn nghệ thuật (dễ sa vào “người tốt việc tốt”), về khai thác chiều sâu tâm lý (những xung đột giữa lý tưởng và cuộc sống)… sẽ bó hẹp không gian sáng tạo.
Hơn nữa, công chúng hiện tại, nhất là những người trẻ, thường ưa chuộng các chủ đề giải trí, đời sống đô thị, tình cảm hiện đại hơn là đề tài chính luận, an ninh. Và bởi thế, đề tài này luôn hấp dẫn người sáng tạo, viết tiếp những tác phẩm lớn của nghiệp cầm bút, bởi nói như một nhà văn nổi tiếng, tác phẩm lớn luôn ở phía trước chúng ta.
Chừng nào con người còn tồn tại, chừng ấy khát vọng bình yên, khát vọng tự do sẽ còn cháy mãi. Văn học khuynh hướng chính luận vẫn còn nguyên sức sống, vẫn có khả năng đi sâu vào lòng người nếu được viết bằng sự chân thành, dấn thân và nhân văn. Niềm tin, lòng yêu nước, ý thức trách nhiệm với cộng đồng và xã hội sẽ là động lực giúp các nhà văn tiếp nối dòng chảy của văn học vì con người, vì Tổ quốc, vì cuộc sống bình yên.
Thấy gì qua một cuộc thi? 
Gia hạn thời gian nhận tác phẩm Cuộc thi sáng tác về đề tài “Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống” lần thứ V 
