Liên hoan phim Cannes 2026: Khi Hollywood không còn là “ông kẹ” của làng điện ảnh

Mùa giải hiếm có trong lịch sử

LHP Cannes lần thứ 79 năm 2026 diễn ra từ ngày 12-23/5/2026 tại thành phố Cannes, miền Nam nước Pháp.

Năm nay liên hoan nhận tới 2.541 tác phẩm dự tuyển từ 141 quốc gia, nhiều hơn 1.000 phim so với một thập kỷ trước. Tuy nhiên, số lượng phim vẫn thấp hơn so với 2.909 phim của mùa giải năm ngoái. Ông Thierry Frémaux, Tổng giám đốc LHP Cannes cho rằng đây là sự chọn lọc có chủ đích hơn là sự sụt giảm: “Với phim từ 141 quốc gia, chúng tôi đang tiến gần đến con số như một kỳ thế vận hội, mục tiêu là chiếu những bộ phim ở nơi cả thế giới có thể được xem”.

Trong hơn 2.500 tác phẩm gửi về, ban tổ chức đã lựa chọn 22 bộ phim tranh giải Cành cọ vàng - hạng mục quan trọng nhất. Danh sách đề cử năm nay phản ánh xu hướng mới của LHP Cannes khi điện ảnh châu Á, châu Âu và các đạo diễn mang đậm dấu ấn cá nhân đang chiếm vị trí trung tâm. Trong khi đó, sự hiện diện của Hollywood và trở nên khiêm tốn hơn so với các năm trước.

Nếu mùa 2025 từng ghi nhận sự góp mặt nổi bật của ít nhất 4 đạo diễn Mỹ trong hạng mục tranh giải gồm: Wes Anderson, Richard Linklater, Kelly Reichardt và Ari Aster thì năm nay, danh sách ban đầu chỉ có Ira Sachs với “The man I love”. Phải đến phút chót, khi “Paper Tiger” của James Gray được bổ sung, số đại diện Mỹ được nâng lên 2 nhưng vẫn chỉ bằng một nửa năm ngoái.

Ông Frémaux cho rằng sự dịch chuyển tại LHP Cannes 2026 phản ánh tình hình chung của ngành điện ảnh hiện nay. Ông cho rằng, ngành công nghiệp điện ảnh Mỹ đang chuyển hướng chủ yếu tập trung vào khán giả trong nước và trở nên thận trọng hơn về sự hiện diện của mình tại các liên hoan phim. Khoảng trống đó đã cho phép Cannes giới thiệu nhiều tác phẩm điện ảnh quốc tế đa dạng hơn đến khán giả.

“Tom Cruise và Paramount mới có mặt cách đây 2 năm với “Mission: Impossible” và “Top Gun”. Điều tôi muốn nhấn mạnh là: điện ảnh độc lập, điện ảnh được làm ngoài Los Angeles, vẫn đang sống khỏe. Danh sách ứng viên năm nay là minh chứng cho điều đó”, tờ Variety dẫn lời ông Frémaux.

Không chỉ là câu chuyện lựa chọn phim, Cannes 2026 còn diễn ra trong bối cảnh ngành điện ảnh toàn cầu đang đối mặt với nhiều biến động. Ông Frémaux thừa nhận điện ảnh đang trải qua “một giai đoạn mong manh”, khi thói quen khán giả thay đổi, các nền tảng mới phát triển, tình trạng vi phạm bản quyền và trí tuệ nhân tạo gia tăng. Dù vậy, ông vẫn khẳng định điện ảnh “luôn trong trạng thái sáng tạo và tái sinh không ngừng”.

Ở góc độ khác, bà Iris Knobloch, Chủ tịch LHP Cannes nhấn mạnh vai trò của liên hoan trong bối cảnh thế giới bất ổn: “Khi thế giới mất phương hướng, việc trình chiếu các bộ phim từ khắp nơi không phải là điều phù phiếm, mà là cách bảo vệ tự do tư tưởng”. Cannes, theo bà, từ khi ra đời năm 1939 đã luôn gắn với những thời điểm khủng hoảng, đến nay sứ mệnh đó vẫn không thay đổi.

Cũng chính bởi việc thiếu vắng những thương hiệu phim nhiều phần và dòng phim thương mại, LHP Cannes 2026 được chứng kiến mùa giải đa dạng rõ nét về đề tài - từ chính trị, lịch sử đến khoa học viễn tưởng và đời sống cá nhân. Các bộ phim như “The Beloved” của Rodrigo Sorogoyen hay “Moulin” của László Nemes tiếp tục khai thác chiều sâu tâm lý và xã hội. Trong khi đó, yếu tố giả tưởng và tương lai cũng xuất hiện rõ nét qua “Sheep in the box” của Hirokazu Kore-eda. Phim tiếp cận khoa học viễn tưởng nhưng vẫn đặt trọng tâm vào cảm xúc và đạo đức khi khai thác hoàn cảnh một cặp đôi nhận coi một robot hình người như con trai.

Việc điện ảnh Hollywood thưa vắng cũng cho thấy một mùa LHP đa dạng nhất trong nhiều năm trở lại đây, khi các đạo diễn tranh giải đến từ khắp các châu lục. Trong đó, châu Âu vẫn chiếm ưu thế với các đại diện từ Pháp, Đức, Áo, Ba Lan, Romania và Tây Ban Nha. Tuy nhiên, châu Á nổi lên như một đối trọng rõ rệt với 4 tác phẩm đến từ Nhật Bản và Hàn Quốc, trong đó có “Hope” của Na Hong Jin - bộ phim đánh dấu sự trở lại của điện ảnh Hàn Quốc ở hạng mục tranh giải sau 4 năm vắng bóng. Trung Đông tiếp tục có tiếng nói riêng với sự góp mặt của Asghar Farhadi, một trong những đạo diễn có ảnh hưởng nhất của điện ảnh đương đại.

Đáng chú ý, LHP Cannes 2026 ghi nhận sự hiện diện mạnh mẽ của các đạo diễn nữ với những cái tên như Léa Mysius, Charline Bourgeois-Tacquet, Jeanne Herry, Marie Kreutzer và Valeska Grisebach. Đây được xem là một trong những năm có tỷ lệ nữ đạo diễn cao trong lịch sử hạng mục tranh giải. Con số này không chỉ phản ánh sự thay đổi của Cannes, mà còn cho thấy vị trí của các nhà làm phim nữ đang dần được mở rộng và ghi nhận rõ ràng hơn trong nền điện ảnh toàn cầu.

Những ứng viên sáng giá của Cành cọ vàng

Việc đạo diễn Park Chan Wook - bậc thầy của điện ảnh căng thẳng tâm lý và hình ảnh mãn nhãn - là Trưởng ban giám khảo khiến cuộc đua năm nay được giới chuyên môn dự đoán sẽ thiên về các tác phẩm có chiều sâu cảm xúc và ngôn ngữ điện ảnh mạnh mẽ hơn là những phim kể chuyện thuần túy.

Ứng viên được nhắc đến nhiều nhất là “Hope” của Na Hong-jin. 10 năm sau “The wailing”, đạo diễn này trở lại với một dự án khoa học viễn tưởng - giật gân quy mô lớn, đồng thời cũng là phim nói tiếng Anh đầu tiên trong sự nghiệp. Phim quy tụ dàn diễn viên quốc tế hùng hậu gồm Michael Fassbender, Alicia Vikander, Hwang Jung Min, Hoyeon và Taylor Russell. Theo Screen Daily, việc quy tụ dàn diễn viên quốc tế trải dài từ Hàn Quốc đến Hollywood cho thấy tham vọng mở rộng thị trường và tầm ảnh hưởng của bộ phim. Tờ Variety cũng nhấn mạnh, “Hope” được nhiều người kỳ vọng vì sở dĩ, Na là đạo diễn hiếm hoi có nhiều bộ phim dài được mời đến đại lộ Croisette. Lý do khác đưa “Hope” trở thành “ngựa chứng” trên đường đua là được phân phối bởi Neon - hãng đã hậu thuẫn 6 tác phẩm giành Cành cọ vàng liên tiếp. Năm nay, hãng đứng sau 6 phim tranh giải.

Bên cạnh đó, “Parallel tales” của Asghar Farhadi là ứng viên nặng ký không thể bỏ qua. Đây là lần thứ năm Farhadi góp mặt ở hạng mục tranh giải và được đánh giá là một trong những đạo diễn độc lập nổi bật nhất của điện ảnh đương đại. Chủ nhân hai giải Oscar và từng chinh phục Cannes mang đến câu chuyện lấy bối cảnh Paris với hai huyền thoại điện ảnh Pháp là Isabelle Huppert và Catherine Deneuve cùng xuất hiện trong một tác phẩm. Theo Screen Daily, quy mô diễn viên và bối cảnh châu Âu cho thấy Farhadi đang tiếp tục mở rộng không gian kể chuyện quen thuộc của mình ra ngoài Iran.

Trong khi đó, “Fatherland” của Pawe Pawlikowski - tác giả của “Ida” và “Cold war” cũng được đánh giá cao với chính kịch có Sandra Huller trong vai chính. Huller hiện là ngôi sao nổi bật của điện ảnh châu Âu sau “Anatomy of a fall” và sự kết hợp với Pawlikowski được xem là một trong những điểm đáng chú ý của mùa giải. Bộ phim xoay quanh mối quan hệ giữa nhà văn Thomas Mann và con gái ông trong bối cảnh nước Đức hậu chiến, kết hợp giữa yếu tố tiểu sử và hành trình cá nhân. Screen Daily nhận định đây là hướng đi tiếp nối thế mạnh của Pawlikowski sau “Cold war”, với cách tiếp cận tinh giản nhưng giàu chiều sâu cảm xúc.

Ở nhóm tác giả quen thuộc của Cannes, Pedro Almodóvar góp mặt với “Bitter christmas”. Đây là lần thứ 8 ông tranh giải. Trong khi đó, Hirokazu Kore-eda mang đến “Sheep in the box”, một câu chuyện đặt trong tương lai gần về một cặp đôi nhận nuôi một người máy hình người như con trai. Sự kết hợp giữa yếu tố khoa học viễn tưởng và chủ đề gia đình cho thấy Kore-eda tiếp tục mở rộng biên độ thể loại nhưng vẫn giữ trọng tâm ở cảm xúc con người. Theo Variety, hai cựu chủ nhân Cành cọ vàng cũng là những cái tên nhiều khả năng được ban giám khảo cân nhắc.

Điện ảnh Nhật Bản còn có thêm sự hiện diện của Ryusuke Hamaguchi với “All of a sudden” - dự án hợp tác Pháp - Nhật, đánh dấu lần đầu ông quay phim ngoài quê hương. Cùng với đó là Koji Fukada với “Nagi notes”, tiếp tục khai thác những câu chuyện cá nhân mang tính chiêm nghiệm. Từ Tây Ban Nha, “The beloved” của Rodrigo Sorogoyen mang đến câu chuyện về một đạo diễn nổi tiếng đối diện với gia đình và quá khứ, trong khi “The black ball” của bộ đôi Javier Ambrossi - Javier Calvo lại trải dài qua nhiều giai đoạn lịch sử, cho thấy sự đa dạng trong cách tiếp cận đề tài quốc gia.

Ẩn số đáng chú ý của cuộc đua là “Paper tiger” của James Gray. Được bổ sung vào danh sách vào phút chót, bộ phim giật gân - tội phạm có sự góp mặt của Adam Driver và Scarlett Johansson nhận nhiều sự chú ý đặc biệt. Gray là đạo diễn quen thuộc của Cannes với nhiều lần góp mặt tại LHP Cannes. Tổng giám đốc Frémaux từng mô tả đây là “một bộ phim rất James Gray, rất độc lập”.

Nhìn tổng thể, Cannes 2026 không phải là mùa của những tác phẩm phô diễn thương mại, mà là nơi các tác giả và những tiếng nói điện ảnh riêng biệt có cơ hội tỏa sáng. Không có một xu hướng hay quốc gia nào áp đảo tuyệt đối, danh sách tranh giải tạo nên thế cân bằng giữa các phong cách và cách kể chuyện khác nhau.

Từ những tác giả kỳ cựu như Pedro Almodóvar, Asghar Farhadi đến các đạo diễn châu Á đang lên, từ những câu chuyện chính trị, lịch sử đến các thử nghiệm khoa học viễn tưởng, bức tranh năm nay cho thấy điện ảnh vẫn đang vận động theo hướng mở rộng và tái định nghĩa chính mình.

Chính điều đó khiến cuộc đua Cành cọ vàng năm nay trở nên khó dự đoán hơn bao giờ hết, khi khoảng cách giữa các ứng viên không nằm ở quy mô hay tên tuổi, mà ở cách mỗi bộ phim thuyết phục ban giám khảo bằng ngôn ngữ điện ảnh của riêng mình.