Góc khuất kiểm tra giới tính trong thể thao đỉnh cao

Sau một năm, câu chuyện về giới tính của vận động viên trong giới thể thao thành tích cao lại được đề cập đến. Vấn đề giờ đây có liên hệ trực tiếp đến một môn thể thao quốc dân ở Việt Nam. Vậy công tác kiểm tra giới tính được thực hiện ra sao, dựa trên tiêu chí nào, có ưu nhược điểm gì?

Những ngày không bình yên

Bóng chuyền Việt Nam vừa trải qua những ngày đầy sóng gió ở sân chơi quốc tế. Câu chuyện bắt đầu sau chuỗi trận ấn tượng của đội U21 nữ Việt Nam tại giải vô địch U21 nữ thế giới 2025. Giải đấu chứng kiến một số cá nhân của U21 nữ Việt Nam có màn thể hiện ấn tượng, cùng thông số vượt xa tiêu chuẩn của VĐV cùng lứa tuổi.

Góc khuất kiểm tra giới tính trong thể thao đỉnh cao -1
Công tác kiểm tra giới tính vận động viên thường diễn ra ở các giải trẻ.

Từ màn thể hiện "ngoại hạng" đó, VĐV nói trên tạm thời không được thi đấu tại giải vô địch U21 nữ thế giới 2025 với lý do cần xác minh thêm thông tin trên giấy tờ. Cuối cùng, Liên đoàn Bóng chuyền Thế giới (FIVB) nói VĐV bị truất quyền thi đấu, những trận của đội Việt Nam có VĐV trên tranh tài cũng buộc phải hủy kết quả.

Thông tin FIVB đưa ra khiến người hâm mộ Việt Nam cảm thấy bất ngờ. U21 nữ Việt Nam tưởng như đã vào nhóm 16 đội mạnh nhất, giờ phải xuống đấu với những đội nhóm dưới. Những thông tin liên quan đến nguyên nhân VĐV bị cấm thi đấu không được đưa ra đầy đủ từ người trong cuộc.

Không phải truyền thông Việt Nam, những nước sốt sắng nhất trong việc đưa tin về vụ việc trên là 2 kình địch trong khu vực Đông Nam Á, Thái Lan và Indonesia. Theo thông tin của báo chí 2 quốc gia này, VĐV Việt Nam bị nghi ngờ về giới tính thực sự, qua đó bị loại khỏi giải đấu.

"Đó là chuyện cá nhân của VĐV, nên HLV và ban tổ chức, ngay cả trên phạm vi quốc tế, cũng muốn tránh công khai danh tính để giữ thể diện cho họ. Bởi, nếu vào giải đấu mới xác minh và loại VĐV nghĩa là ban tổ chức có sơ suất từ đầu", một HLV nói. Nhưng đó cũng là nguồn cơn tranh cãi.

Góc khuất kiểm tra giới tính trong thể thao đỉnh cao -0
Đội bóng chuyền U21 nữ Việt Nam bị loại khỏi nhóm 16 đội mạnh nhất.

FIVB vô tình đẩy mọi chuyện đi xa hơn, khi họ không cung cấp thông tin chi tiết. Tổ chức này chỉ đưa ra thông báo truất quyền thi đấu của VĐV Việt Nam kèm ghi chú "không giải thích thêm". Vậy trường hợp của đội bóng chuyền U21 nữ Việt Nam có phải điều cá biệt trong lịch sử không?

Nhìn về lịch sử, thể thao thế giới từng chứng kiến nhiều sự việc gây tranh cãi liên quan đến giới tính của VĐV. Ở từng môn thi đấu, từng giải đấu, ban tổ chức lại có cách giải quyết khác nhau. Trong quá khứ, tại Olympic, ban tổ chức kiểm tra giới tính VĐV bằng cách xác minh thông tin trên giấy tờ như giấy khai sinh, căn cước công dân.

Ngoài ra, thành viên Ủy ban Olympic Quốc tế (IOC) có thể yêu cầu VĐV cởi bỏ quần áo và kiểm tra bộ phận trên cơ thể. Cách làm trên gây tranh cãi vì khiến phẩm giá VĐV bị xâm phạm. Ngoài ra, một số VĐV từng bị kết luận là nam giới, sau này vẫn có thể lập gia đình và sinh con.

Phương pháp "xác minh thông tin trên giấy tờ" và "kiểm tra trực quan", vì thế, không đảm bảo thông tin chính xác. Điều này càng phức tạp hơn trong trường hợp VĐV là người mang nhiễm sắc thể giới tính dị biệt. Vì vậy, trong những năm gần đây, việc xác định giới tính VĐV diễn ra theo hướng tìm đến bản chất về mặt sinh học.

Quá rõ ràng là không tốt?

Hiệp hội Boxing Quốc tế (IBA), cơ quan bị IOC phế truất quyền tổ chức môn Boxing cấp độ Olympic, là một trong những đơn vị đầu tiên làm rõ vấn đề giới tính của VĐV. Họ đưa ra nhiều dẫn chứng, số liệu cho thấy VĐV cần được xác định giới tính bằng nhiễm sắc thể sinh học. Bởi, đó là nhân tố quyết định đến thể chất bẩm sinh của VĐV.

Theo số liệu được IBA đưa ra, VĐV nam, có thể chất hoàn toàn vượt trội so với VĐV nữ. Mọi chỉ số về lượng hồng cầu trong máu, khả năng tải oxy, dung tích phổi, sức bền cơ bắp, độ dẻo dai của dây chằng... ở VĐV nam đều cao hơn nữ tới 50-70%. Vì thế, xác định giới tính VĐV là cần thiết.

Ở thời điểm hiện tại, việc kiểm tra giới tính VĐV qua nhiễm sắc thể được thực hiện thông qua xét nghiệm máu. Mẫu máu VĐV được thu thập, rồi chuyển đến các phòng thí nghiệm chuyên dụng. Qua đó, các chuyên gia sẽ phân tách, giám định nhiễm sắc thể giới tính và có kết luận cuối cùng.

Góc khuất kiểm tra giới tính trong thể thao đỉnh cao -2
Lin Yu Ting là 1 trong 2 vận động viên Boxing vướng cáo buộc mang giới tính nam.

Cách làm trên được xem là phương pháp giám định giới tính VĐV chính xác nhất. Mỗi kết luận VĐV là nam hay nữ đều được xác minh dựa trên khía cạnh giải phẫu sinh học, thay vì ngoại hình. Tuy nhiên, kiểm tra giới tính VĐV được xem là việc làm nhạy cảm. Nó có thể gây nhiều tranh cãi, thậm chí bị quy chụp mang tính xúc phạm, hạ thấp danh dự VĐV.

Câu chuyện về giới tính của VĐV, nếu thực sự "có vấn đề", sẽ trở thành bê bối lớn nếu nó diễn ra ở những sân chơi lớn nhất. 1 năm trước, IOC và Olympic Paris từng nhận vô vàn chỉ trích vì để 2 VĐV Boxing Imane Khelif và Lin Yu Ting thi đấu. Họ từng bị IBA cấm tranh tài vì mang nhiễm sắc thể nam, nhưng IOC cho là hợp lệ.

Vì lý do trên, công tác giám định giới tính VĐV thường chỉ thực hiện tại các giải đấu ở cấp độ trẻ. Ban tổ chức cũng chỉ thực hiện khi nhiều đoàn, đội tuyển quốc tế có ý kiến. Khiếu nại thường xoay quanh một vài VĐV nào đó thi đấu quá nổi bật, đồng thời phô diễn thể chất vượt xa giới hạn của VĐV nữ thông thường như trường hợp của U21 nữ Việt Nam.

Thông tin, vì thế, thường không được công bố công khai, mà diễn ra theo hướng ban tổ chức thông báo và "không có bình luận gì thêm". Đó là cách FIVB đã làm với các VĐV Việt Nam. Điều này được xem như phương án hợp lý để bảo vệ cho danh dự VĐV, nhưng vô tình gây tranh cãi khi thông tin không được công bố đầy đủ.

Những chuyện bên lề

Trước câu chuyện của đội bóng chuyền U21 nữ, thể thao Việt Nam từng chứng kiến một số sự việc tương tự tại sân chơi quốc tế. Nhưng ở thời điểm 7-8 năm trước, tranh cãi thường diễn ra khá thầm lặng. Ngoài ra, nó cũng không diễn ra ở những môn thể thao quốc dân, nên bê bối không hiện lên mạng xã hội như hiện nay.

Góc khuất kiểm tra giới tính trong thể thao đỉnh cao -3
Imane Khelif đã không thi đấu trong 1 năm qua.

"Nếu quốc tế ra thông báo cấm thi đấu với VĐV Việt Nam, điều đó có nghĩa là họ sở hữu bằng chứng rõ ràng", một cựu cán bộ quản lý thể thao tại Việt Nam chia sẻ. Người này (xin giấu tên) nói thêm, vào năm 2017, một VĐV Việt Nam thể hiện thành tích tốt tại giải quốc tế. Ngay sau đó, nhiều quốc gia có ý kiến giám định giới tính VĐV.

Để phía Việt Nam tâm phục khẩu phục về kết luận cuối cùng, cơ quan quốc tế cho phép Việt Nam được tự kiểm tra công tác xét nghiệm, giám định giới tính VĐV. Việc này được tiến hành độc lập ở 3 bệnh viện lớn hàng đầu Việt Nam. Kết quả sau đó không khác với thông báo phía quốc tế đưa ra.

Chia sẻ thêm về chuyện giới tính VĐV trong thi đấu thể thao đỉnh cao, một HLV nói: "Công tác huấn luyện yêu cầu HLV phải biết thế nào là khác biệt thể chất giữa VĐV nam-nữ. Nếu người bình thường còn nhìn ra VĐV nào bất thường, chẳng lẽ người làm chuyên môn lại không nhìn được".

Bàn luận sâu hơn về câu chuyện VĐV mang giới tính nữ nhưng sở hữu thể chất khác biệt, không ít HLV từng chia sẻ câu chuyện tế nhị họ trải qua. Một HLV nữ giãi bày: "Em phải biết, có những trường hợp, nhìn qua tưởng như là vậy, nhưng nhìn kỹ hơn thì nó... không phải như vậy. Chuyện đó nhạy cảm, nhưng không làm không được".

Liên quan đến việc xác minh giới tính của VĐV thể thao, bóng đá có thể được xem là môn tiến xa nhất. Tại những giải đấu cấp độ khu vực, cũng như châu lục và thế giới, toàn bộ cầu thủ được kiểm tra, giám định giới tính về mặt sinh học. Việc này được thực hiện từ sớm, để không bỏ lọt bất cứ trường hợp nào bất thường.

Khi biết thông tin về việc bóng đá xác minh giới tính rõ ràng ra sao, một HLV thể thao đỉnh cao cho biết, môn thể thao vua có thể làm vậy vì nguồn lực đầu tư rất lớn. Một đội bóng nữ cấp địa phương ở Việt Nam cũng có số lượng VĐV, HLV và ngân sách đầu tư tương đương đội tuyển quốc gia của một môn thể thao thành tích cao. Chính nguồn lực hạn chế đã dẫn tới những câu chuyện không rõ ràng.

Nhà vô địch Olympic "nam tính" tuyên bố giải nghệ?

Tại Olympic Paris 2024, Imane Khelif là 1 trong 2 VĐV Boxing nữ bị cáo buộc mang giới tính nam. Người còn lại, Lin Yu Ting, không được đề cập đến quá nhiều, còn tên và hình ảnh Khelif xuất hiện khắp các phương tiện truyền thông. Cô giành HCV Thế vận hội cùng vô vàn sự hoài nghi về giới tính thực sự của mình.

Trong thời gian Olympic Paris diễn ra, Chủ tịch IOC Thomas Bach nói Khelif thi đấu hợp lệ. Cô được phép tranh tài vì "vẫn tham dự nhiều giải đấu quốc tế trước đó", và "được giáo dục, nuôi nấng như một phụ nữ". Tuy nhiên, luận điểm này, nếu xét nghĩa, rõ ràng không phủ nhận mối nghi ngờ Khelif là nam giới về mặt sinh học.

Mới đây, tổ chức mới được IOC công nhận là World Boxing đã đưa ra tiêu chuẩn xác định giới tính VĐV trong thi đấu cấp độ Olympic. Chỉ ít ngày sau khi World Boxing đưa ra bộ tiêu chuẩn trên, Imane Khelif quyết định không tham dự giải vô địch thế giới 2025. Cô thậm chí đã không thi đấu bất cứ giải nào khác sau Olympic Paris.

Theo thông tin từ một HLV từng làm việc cùng Imane Khelif, võ sĩ này đã quyết định giải nghệ sau khi giành HCV Olympic. Cá nhân Khelif lập tức phủ nhận thông tin này. Tuy nhiên, cô không cho biết thời điểm mình trở lại thi đấu. Từng có thông tin cho thấy Khelif muốn chuyển sang Boxing chuyên nghiệp, nhưng điều đó chưa được xác nhận.

Đơn Ca

Các tin khác

Thách thức lớn của thể thao Việt Nam trước thềm SEA Games 34

Thách thức lớn của thể thao Việt Nam trước thềm SEA Games 34

Quyết định từ Ban Tổ chức SEA Games 34 tại Malaysia về việc chốt 43 môn với 473 nội dung tranh huy chương đang tạo ra xáo trộn lớn với thể thao khu vực. Việc hàng loạt môn chủ lực như vật, đua thuyền, kickboxing, jujitsu và futsal nữ bị gạch tên khiến Đoàn Thể thao Việt Nam (TTVN) đứng trước nguy cơ mất hơn 20 HCV từ trước giờ xuất phát. Động thái này không chỉ đặt ra bài toán tái cơ cấu lực lượng khốc liệt mà còn buộc các nhà quản lý thể thao nước nhà phải tính toán lại chiến lược đầu tư cho chu kỳ mới.

Trung Quốc thiếu hụt hóa dầu, tăng áp lực giá

Trung Quốc thiếu hụt hóa dầu, tăng áp lực giá

Lượng hóa dầu dư thừa từng giúp Trung Quốc giảm tác động từ cú sốc nguồn cung nay đang gần cạn, kéo theo sức ép tăng giá đối với nhựa, cao su, sơn và nhiều sản phẩm khác. Tuy nhiên, tình trạng dư thừa công suất khiến giới phân tích cho rằng áp lực này chỉ mang tính tạm thời.

Phim tầm trung - “miền đất hứa” của điện ảnh Việt

Phim tầm trung - “miền đất hứa” của điện ảnh Việt

Giữa những bom tấn phòng vé và phim nghệ thuật là “vùng trung gian” còn khá mờ nhạt nhưng có thể là “miền đất hứa” nhiều kỳ vọng của điện ảnh Việt. Không chỉ mang đến những bộ phim gần gũi, phù hợp với nhiều đối tượng khán giả, “vùng trung gian” còn ít được chú ý này đóng vai trò quan trọng đối với việc thúc đẩy tính đa dạng và sáng tạo của điện ảnh Việt Nam.

Khi người trẻ muốn kể đúng câu chuyện lịch sử

Khi người trẻ muốn kể đúng câu chuyện lịch sử

Từ phim ảnh, bảo tàng đến các hoạt động trải nghiệm lịch sử, quân tư trang góp phần tạo nên hình hài cụ thể của một giai đoạn lịch sử. Tuy nhiên, theo một số nhóm sưu tầm, từ những năm 1980-2000, nhiều kỷ vật chiến tranh của Việt Nam được người nước ngoài mua lại, khiến việc tìm kiếm hiện vật gốc không hề dễ dàng. Với mong muốn tái hiện lịch sử, cộng đồng phục dựng quân phục đang dần hình thành, đặt ra vấn đề về sự kết nối với các thiết chế văn hóa chính thống để phát triển bền vững.

Trào lưu độ xe điện, hiểm họa khôn lường

Trào lưu độ xe điện, hiểm họa khôn lường

Xe điện vốn thông dụng và thuận lợi trong tầng lớp học sinh, sinh viên thời gian gần đây trở thành trào lưu chế, độ cho những cuộc tranh hùng từ mạng xã hội ra xa lộ. Những quái xế tuổi teen với các vụ “bão đêm” trở thành “quả bom nổ chậm” hãi hùng ngoài đường phố…

Lập hàng trăm công ty “ma” mua bán trái phép hóa đơn

Lập hàng trăm công ty “ma” mua bán trái phép hóa đơn

Nắm được phí phải trả khá cao khi mua hóa đơn giá trị gia tăng (VAT) để phù phép cho hoạt động kinh doanh vật tư trôi nổi nên Lê Văn Hiền, sinh năm 1984, ngụ phường Tân Sơn Nhì, TP Hồ Chí Minh đã biến mình thành kẻ đi bán hóa đơn để thu lợi. Với mối quan hệ từ nhiều năm lăn lộn ngoài thương trường, Hiền nhanh chóng móc nối với nhiều đối tượng nhờ đứng tên thành lập, thuê và mua nhiều công ty để xuất bán khống hàng trăm ngàn hóa đơn với tổng lượng tiền được ghi lên đến gần 20 ngàn tỷ đồng, thu lợi bất chính số tiền lớn. Mặc dù che đậy rất kỹ, nhưng tất cả hoạt động phạm tội của đối tượng đã bị cơ quan Công an phát hiện và xử lý trước pháp luật.

Bước ngoặt từ những cái lắc đầu

Bước ngoặt từ những cái lắc đầu

Phải đến sát thời điểm trái bóng lăn trong trận mở màn của đội tuyển Việt Nam vào ngày 26/9/2026, câu chuyện bản quyền truyền hình FIFA ASEAN Cup 2026 mới chính thức ngã ngũ sau những cuộc đấu trí nghẹt thở. Mức giá chào bán ban đầu lên tới 3 triệu USD đã vấp phải cái lắc đầu kiên quyết từ các nhà đài trong nước, buộc đối tác phân phối phải nhượng bộ hạ giá. Không còn cảnh mua bằng mọi giá hay nhờ cậy dòng tiền giải cứu, thị trường truyền hình Việt Nam đang xác lập một bước ngoặt tư duy: liên minh chia sẻ chi phí để hướng tới sự bền vững.

Phim ngắn AI bủa vây, cuốn người xem vào vòng xoáy không hồi kết

Phim ngắn AI bủa vây, cuốn người xem vào vòng xoáy không hồi kết

Một tập phim ngắn AI chỉ dài vài phút, nhưng tình tiết liên tục bị bỏ lửng có thể giữ người xem từ tối đến gần sáng. Từ đoạn xem miễn phí trên mạng xã hội, họ được dẫn sang ứng dụng và trả tiền để biết kết cục. Khi phim được sản xuất hàng loạt và xuất hiện dày đặc trên dòng đề xuất, trách nhiệm bảo vệ khán giả phải được đặt ra với cả người làm phim, đơn vị phát hành và nền tảng phân phối.

Bên trong du thuyền 5 sao thành… làng vận động viên

Bên trong du thuyền 5 sao thành… làng vận động viên

Tại cảng Nagoya những ngày trung tuần tháng 9/2026, Asiad 20 phô diễn diện mạo chưa từng có: không xây làng VĐV triệu đô, không để lại những khối bê tông bỏ hoang. Bằng tư duy tối ưu chi phí và tính toán thực dụng điển hình, người Nhật biến siêu du thuyền cùng tổ hợp nhà gỗ lắp ghép ven biển thành nơi lưu trú cho hàng ngàn VĐV châu Á.

Người trẻ muốn đánh thức mùa trăng

Người trẻ muốn đánh thức mùa trăng

Từ những chiếc đèn lồng, con giống ngựa, voi từng hiện diện trong ký ức nhiều thế hệ, những người trẻ hôm nay đang tìm cách phục dựng, làm mới và đưa đồ chơi Trung thu truyền thống trở lại đời sống. Họ không chỉ giữ lại một món đồ chơi, mà đang tìm cách nối lại một mạch văn hóa giữa quá khứ và hiện tại.

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Gián đoạn vận chuyển LNG qua eo biển Hormuz đã đẩy giá khí đốt lên cao, khiến nhiều nền kinh tế chuyển một phần sản lượng điện từ khí sang than. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo nhu cầu than toàn cầu có thể tiếp tục tăng nếu nguồn cung khí chưa sớm phục hồi.

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Tranh cãi quanh những tác phẩm khai thác chất liệu lịch sử đặt ra câu hỏi về chủ thể quyền đối với tài sản trí tuệ. Khi dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa lần đầu gọi tên tài sản trí tuệ gốc, việc xác định rõ các lớp quyền và chủ thể sở hữu càng trở nên cấp thiết.

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Trong những năm qua, xu hướng dùng chất liệu truyền thống trong những sáng tạo đương đại đang trở nên phổ biến. Những vở ballet “Dó”, “Đông Hồ”, xiếc “Làng tôi” hay mới đây là “Những lớp phù sa” đang cho thấy nỗ lực của các nghệ sĩ tìm về những chất liệu văn hóa truyền thống để kể những câu chuyện hôm nay. Nhưng giữa việc “đưa văn hóa lên sân khấu” và sự “sáng tạo từ văn hóa” vẫn là một khoảng cách. Bởi nếu truyền thống chỉ dừng lại ở những chiếc nón, cái nơm, tấm chiếu, câu hát dân gian hay bộ trang phục đẹp mắt, văn hóa rất dễ trở thành một thứ đạo cụ trang trí.

Chuyển hóa địa bàn phức tạp về xuất, nhập cảnh trái phép ở Tây Ninh

Chuyển hóa địa bàn phức tạp về xuất, nhập cảnh trái phép ở Tây Ninh

Với mạng lưới giao thông thuận lợi di chuyển đến các trung tâm kinh tế lớn ở khu vực phía Nam, biên giới tỉnh Tây Ninh luôn là địa bàn mà các loại hình tội phạm thường nhắm đến để hoạt động, trong đó có vấn đề xuất, nhập cảnh trái phép. Nhằm đảm bảo an ninh trật tự trên toàn tuyến, đồng thời phát hiện, ngăn chặn sớm các đối tượng vi phạm, Phòng Quản lý xuất nhập cảnh đã phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ, Công an các xã, Bộ đội Biên phòng, triển khai cao điểm phòng, chống tội phạm…

Tái diễn chiêu lừa “buôn thần bán lộc”

Tái diễn chiêu lừa “buôn thần bán lộc”

Các thầy bà tự xưng là “người bề trên”, có khả năng biết trước kết quả xổ số, lô đề, đánh vào niềm tin tâm linh, ham trúng số, muốn làm giàu của nhiều người. Bằng chiêu thức gửi “lộc” chỉ vài chục ngàn đến vài trăm ngàn, khi tâm lý người tham gia không muốn đòi lại hoặc không dám đòi nên các nhóm đối tượng này mặc sức hưởng lợi từ hàng ngàn nạn nhân…

Đoàn Thể thao Việt Nam dồn lực cho Asiad 20: Sẵn sàng xung trận

Đoàn Thể thao Việt Nam dồn lực cho Asiad 20: Sẵn sàng xung trận

Bước vào những ngày đầu tháng 9/2026, chiến dịch chuẩn bị cho Asiad 20 tại Aichi - Nagoya (Nhật Bản) của Đoàn Thể thao Việt Nam (TTVN) đã chính thức bước sang giai đoạn hoàn tất các khâu then chốt cuối cùng. Với quyết định thành lập quy tụ 498 thành viên tranh tài ở 29 môn thi đấu, thể thao nước nhà đang thể hiện quyết tâm cao độ nhằm hiện thực hóa mục tiêu đoạt từ 4 đến 6 HCV. Từ các chuyến tập huấn nước ngoài của những đội tuyển mũi nhọn, các gói thưởng kỷ lục được kích hoạt, cho đến công tác hậu cần và y tế, tất cả đã sẵn sàng trước giờ xuất trận.

Mất tiền oan với ứng dụng “dùng thử miễn phí”

Mất tiền oan với ứng dụng “dùng thử miễn phí”

Giữa hàng loạt ứng dụng mời trải nghiệm miễn phí, người dùng có thể kích hoạt một ứng dụng chỉ sau vài thao tác. Tuy nhiên, khi thời hạn dùng thử kết thúc, hệ thống tự động chuyển sang trả phí, thậm chí thu tiền cả năm nếu khách hàng không kịp hủy.