Bi hài trào lưu “trạm tỷ”

Đu trend “trạm tỷ”

Thời gian gần đây, tại nhà ga hành khách các sân bay lớn như Tân Sơn Nhất (TP Hồ Chí Minh), Nội Bài (Hà Nội) hay trên sân ga, dưới mái chùa cổ kính hoặc trước lễ đường nhà thờ lớn xuất hiện phong thái của “người nổi tiếng” đầy mới mẻ, lạ mắt. Họ tự biên tự diễn, tung tẩy, uốn éo và làm đủ thứ trò một cách tự nhiên để cho thợ săn ảnh đứng từ xa “chụp lén”. Nhiều người không hiểu chuyện gì, cứ nghĩ đó là nhân vật của công chúng nhưng thực tế, đây chỉ là trò chơi giả người nổi tiếng để đu theo trào lưu “trạm tỷ” đang nở rộ.

Ngày cuối tuần, Minh Thu (26 tuổi, ngụ phường Gò Vấp, TP Hồ Chí Minh) cùng một người bạn làm chung công ty có buổi chụp ảnh “trạm tỷ” tại sân bay Tân Sơn Nhất. Minh Thu mang theo một vali phụ kiện, đồ nghề đầy đủ không khác gì một buổi đi sự kiện của những người nổi tiếng. Tại sân bay, Minh Thu cùng bạn diễn đủ trò, nào là kéo vali ra sân bay, nghe điện thoại giữa đám đông vây quanh, vẫy tay chào... Tất cả những động tác ấy được một thợ săn ảnh đứng nép mình trong gốc cây, cột điện giơ ống kính ra “chụp lén”.

Một buổi “trạm tỷ” của Minh Thu kéo dài khoảng hơn 1 tiếng với loạt ảnh sắc nét, đủ tư thế, góc cạnh và phong thái. “Em thuê trọn gói bộ ảnh trạm tỷ là 2,5 triệu. Đây là nhiếp ảnh gia có tay nghề trong giới showbiz nên có kinh nghiệm chụp lén, chụp rình mò rất tự nhiên”, Minh Thu cho biết.

Với loạt ảnh “trạm tỷ” của Minh Thu, nếu không nói ra thì rất nhiều người sẽ lầm tưởng đây là cảnh paparazzi (thợ săn ảnh), nhưng nhân vật chính lại là những người rất bình thường. Thay vì chờ thần tượng xuất hiện, cô chủ động thuê người chụp để tự mình được ghi lại những khoảnh khắc mang phong cách idol sân bay.

Trong thời đại ảnh hưởng từ trào lưu tự thần tượng hóa, giới trẻ chịu áp lực lớn để trở thành một phiên bản hoàn hảo của chính mình. Khi thuê paparazzi “chụp lén”, người trẻ cảm thấy giá trị của bản thân được xác thực hơn, giống như một ngôi sao thực thụ được giới truyền thông săn đón.

Tương tự Minh Thu, tại quảng trường nhà thờ Đức Bà TP Hồ Chí Minh, Phương Thanh (22 tuổi, nguyên quán Đà Nẵng) cũng quyết định thực hiện vai diễn ngôi sao nổi tiếng bị săn ảnh chốn đông người. Để có những bức ảnh đúng chất ngôi sao bị săn đuổi, Thanh đã dành cả tháng tìm kiếm những tay máy có kinh nghiệm chụp ảnh thần tượng thay vì thợ chụp chân dung truyền thống. Theo cô, chỉ những người này mới biết cách bắt trọn khoảnh khắc chuyển động mà vẫn giữ được thần thái sang chảnh, tự nhiên và nổi bật của cô.

Phương Thanh cho biết, đã thuê một thợ ảnh chuyên nghiệp giá 3 triệu đồng để thực hiện bộ ảnh này. Điểm khác biệt so với các dịch vụ chụp ảnh thông thường là thợ phải đứng từ xa, nấp sau cột điện hoặc hòa vào dòng người, còn “người mẫu” sẽ thoải mái đi lại, hành động tự nhiên, không biết mình sẽ được chụp khi nào.

“Cảm giác bước đi giữa một đám đông náo nhiệt và xa xa có ống kính đang hướng về mình “chụp lén” khiến em thấy phấn khích như một người nổi tiếng thực thụ”, Phương Thanh chia sẻ.

Cùng “đu trend” trào lưu “trạm tỷ”, Minh Vương (25 tuổi, ngụ phường Thủ Đức, TP Hồ Chí Minh) bỏ ra gần 5 triệu để thực hiện bộ ảnh “trạm tỷ” tại nhà ga Sài Gòn. Minh Vương cho biết, anh rất thích cảnh là người nổi tiếng kéo vali bước chầm chậm trên sân ga, bị thợ săn ảnh chụp lén khoảnh khắc vừa lướt qua bảng thông tin các chuyến tàu đến và rời sân ga. 

Chính sự vô tình có chủ ý ấy tạo nên sức hút. Bức ảnh không mang cảm giác sắp đặt, mà giống một khoảnh khắc đời thường bị bắt gặp, thứ ngôn ngữ hình ảnh gắn chặt với văn hóa idol châu Á.

Trong gói dịch vụ này, Minh Vương sẽ nhận được hàng trăm bức ảnh đẹp, từ đó chọn ra những khoảnh khắc ưng ý nhất để đăng mạng xã hội. Khi Minh Vương đăng ảnh lên mạng xã hội, anh nhận được nhiều lượt like, bình luận khen nức nở từ bạn bè cũng như cộng đồng mạng. Điều đó khiến Minh Vương tự hào và có thêm động lực tiếp tục khám phá bản thân mình.

Cũng giống như nhiều trào lưu khác, “trạm tỷ” giúp con người giải trí, giảm căng thẳng trong cuộc sống và công việc. Theo chuyên gia tâm lý Lê Kim Chung (Chủ nhiệm CLB Lá chắn TP Hồ Chí Minh), khi thuê paparazzi chụp lén, người trẻ cảm thấy giá trị của bản thân được xác thực hơn, giống như một ngôi sao thực thụ được giới truyền thông săn đón. Tuy nhiên, nếu chìm đắm quá lâu trong cảm giác được tung hô ảo này, người trẻ dễ rơi vào tình trạng sống mơ mộng, khó đối mặt với thực tế trần trụi của cuộc sống cá nhân và đôi khi trên môi trường mạng.

Coi chừng sập bẫy lừa đảo

Giữa cái đẹp và sự hào nhoáng được sắp đặt, dàn dựng tưởng như chỉ là một trò chơi của giới trẻ ngày nay, thì trào lưu “trạm tỷ” vô tình trở thành đề tài khai thác và lợi dụng của đối tượng xấu. Khi Minh Vương vẫn đang lâng lâng ngồi đếm lượt like, shase (thích, chia sẻ) cho bộ ảnh “minh tinh” của mình thì bất ngờ nhận được tin nhắn làm quen của một người lạ, giới thiệu là giám đốc công ty du lịch. Người này ngỏ ý mời Minh Vương làm người mẫu ảnh để đăng trên trang web công ty, sẽ trả lương hậu hĩnh. Minh Vương đồng ý thì được yêu cầu gửi một số thông tin cá nhân để làm hồ sơ, ký hợp đồng. Ít ngày sau, Minh Vương nhận được cuộc gọi của bộ phận nhân sự công ty đề nghị anh truy cập đường link đăng ký thành viên của mạng lưới du lịch toàn cầu.

Tin tưởng, Vương đã hoàn tất các bước, sau đó đột nhiên bị mất quyền truy cập tài khoản. Minh Vương nghĩ do lỗi truy cập nên chờ hôm sau vào thực hiện lại. Không ngờ, tài khoản của Vương đã có người khác sử dụng nhắn tin lừa đảo bạn bè, người thân. “Bạn bè em thấy tin nhắn yêu cầu truy cập đường link để ủng hộ cho bộ ảnh của em thì tin ngay, những người vào ủng hộ thì bị mất quyền truy cập, bị hack tài khoản, có người đã chuyển tiền cho đối tượng lừa đảo, người thì bị lộ thông tin cá nhân”, Minh Vương cho biết thủ đoạn của kẻ xấu lợi dụng hình ảnh trên mạng xã hội của anh.  

Không như Minh Vương, cô gái Minh Thu sau khi sở hữu bộ ảnh tuyệt đẹp cũng tự hào đăng lên mạng xã hội khoe. Ít ngày sau, hình ảnh của Minh Thu bị kẻ xấu cắt ghép thành ảnh khỏa thân, gửi cho các hội nhóm kín. Sau đó, có người nhắn tin cho Minh Thu yêu cầu trả 10 triệu để được gỡ ảnh, xóa dấu vết. Minh Thu hoang mang lo lắng, chưa biết phải xử lý thế nào thì lại một đối tượng khác yêu cầu cô chung chi 30 triệu, nếu không hình ảnh khỏa thân của cô sẽ lan khắp thế giới hoặc vào các ổ nhóm tội phạm.

Chưa dừng lại ở đó, đối tượng còn gửi cho cô một video có thu âm cả giọng nói và hình ảnh của Minh Thu đang khỏa thân trong một khách sạn. “Em rất sợ hãi khi xem video đó, vì đúng là giọng nói và khuôn mặt của em. Em đã phải khóa tài khoản, đồng thời trình báo cơ quan chức năng”, Minh Thu tiết lộ sự cố mình gặp phải sau khi tung bộ ảnh “trạm tỷ” lên mạng xã hội.

Bất chấp những tranh cãi xoay quanh quyền riêng tư hay an ninh, trào lưu thuê “trạm tỷ” chụp ảnh vẫn tiếp tục lan rộng. Mặc dù có nhiều vụ lợi dụng trào lưu này để lừa đảo, như một hồi chuông cảnh báo nhưng “trend” này chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Từ đầu năm 2025, Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Bộ Công an) đã ghi nhận hàng trăm vụ lừa đảo sử dụng công nghệ deepfake tại Việt Nam, chiếm đoạt hàng chục tỷ đồng. Đặc biệt, phần lớn nạn nhân là người sử dụng mạng xã hội, cá nhân thường xuyên làm việc và giao dịch trực tuyến. Theo Cơ quan Công an, việc sử dụng deepfake hay công nghệ AI để lừa đảo và tống tiền là vô cùng nghiêm trọng. Nạn nhân không chỉ mất tiền mà còn có thể bị tổn hại về danh dự, uy tín. Các vụ việc này còn tạo ra sự hoang mang trong cộng đồng, làm mất lòng tin vào nội dung trên mạng xã hội và các phương tiện truyền thông.

Trước tình trạng này, công an nhiều địa phương trên cả nước đã đưa ra lời cảnh báo, khuyến nghị người dân không chia sẻ thông tin cá nhân lên mạng xã hội ở chế độ công khai, không truy cập vào các đường dẫn lạ (được gửi kèm trong tin nhắn hoặc email); luôn cẩn trọng khi tiếp nhận các cuộc gọi, tin nhắn từ những nguồn không quen biết, không rõ ràng.

Theo chuyên gia an ninh mạng Võ Đỗ Thắng, Giám đốc Trung tâm An ninh mạng Athena, các nhóm lừa đảo thường thu thập thông tin từ mạng xã hội, nơi nhiều người công khai hình ảnh, giọng nói, lịch học, thậm chí cả địa điểm đang ở. Từ đó, chúng dựng video giả mạo và gọi điện video qua các ứng dụng phổ biến như Zalo, Messenger, Telegram. Một kịch bản quen thuộc là giả người thân bị tai nạn, giả sếp yêu cầu chuyển tiền gấp, hoặc giả nhân viên ngân hàng hỗ trợ tài khoản...

Điều đáng nói, công nghệ deepfake (công nghệ giọng nói, hình ảnh khuôn mặt người) hiện đã được thương mại hóa rộng rãi, thậm chí có thể thuê gói “deepfake call” trên các nền tảng ngầm với giá chỉ vài trăm nghìn đồng. Việc nhận dạng deepfake vẫn là thách thức vì công nghệ ngày càng tinh vi, khó phân biệt bằng mắt thường.

Chuyên gia an ninh mạng khuyến nghị 5 bước cơ bản giúp người dân tự bảo vệ trước nguy cơ lừa đảo bằng công nghệ AI. Thứ nhất, không chuyển tiền qua video call nếu chưa xác minh bằng kênh khác (gọi lại số cũ, hỏi qua người quen); Thứ hai, hạn chế đăng tải hình ảnh và video cá nhân công khai, càng ít dữ liệu, trí tuệ nhân tạo càng khó học; Thứ ba, kiểm tra dấu hiệu bất thường như, video có thể hơi giật, ánh sáng da không tự nhiên, miệng nói lệch nhẹ so với âm thanh; Thứ tư, sử dụng phần mềm xác thực khuôn mặt thật (liveness detection) nếu làm việc trong môi trường yêu cầu nhận diện người dùng; Thứ năm, báo ngay cơ quan chức năng nếu nghi ngờ bị giả mạo, để kịp thời ngăn chặn việc lan truyền hoặc lừa đảo tiếp theo.