Kỹ thuật xây dựng độc đáo của nền văn minh Maya cổ xưa

Sau bốn chục năm thăm dò hơn 50 địa điểm hẻo lánh của người Maya và nghiên cứu những thành tích công nghệ của họ, cuối cùng James O'Kon - cựu chuyên gia kỹ thuật thuộc Hội Kỹ sư công chính Mỹ (ASCE) - vén lên bức màn bí mật về công nghệ đã mất của nền văn minh cổ. Trong cuốn sách mới mang tựa đề "The Lost Secrets of Maya Technology" (tạm dịch: Những bí mật công nghệ đã mất của nền văn minh Maya), tác giả O'Kon kể chi tiết về khám phá và việc ông sử dụng những phương pháp hiện đại để khảo sát và chứng minh sự tồn tại của cây cầu cổ ngoạn mục như thế nào.

James O'Kon sử dụng hệ thống máy tính để phát triển mô hình 3D, xác định chính xác vị trí và kích thước của cây cầu cổ. Những gì mà các nhà khảo cổ thừa nhận là những khối đá tầm thường được biến thành 2 móng cầu cao 3,65m với đường kính 10,6m nâng đỡ nhịp cầu treo dài 182,5m bắt ngang con sông Usamacinta nối liền Yaxchilan với khu nông nghiệp ở Peten (nay là Gautemala) - một bước đột phá công nghệ ngoạn mục trong lịch sử và văn hóa Maya!

Cuốn sách của James O'Kon giúp mọi người biết đến những thành tựu công nghệ độc đáo đã giúp người Maya xây dựng những thành phố cao hơn hẳn rừng mưa, hệ thống dẫn nước với các bể chứa ngầm, những con đường giao thông kiên cố chịu đựng được thời tiết và cây cầu treo dài nhất trong thế giới cổ xưa.

James O'Kon cũng giải thích những công nghệ mà các kỹ sư Maya sử dụng để xây dựng những công trình nhiều tầng cho đến khi tòa nhà chọc trời đầu tiên được dựng lên ở Mỹ vào năm 1885, và họ đã phát triển kỹ thuật lưu hóa cao su vào hơn 2.600 năm trước khi Charles Goodyear chào đời như thế nào.

Hình ảnh mô tả cây cầu treo dài nhất thế giới của người Maya.
Hình ảnh mô tả cây cầu treo dài nhất thế giới của người Maya.

Các kỹ sư Maya cũng làm ra xi măng trước cả người châu Âu 2.100 năm. Các thành phố lớn của nền văn minh Maya được xây dựng bằng vật liệu móng siêu rắn chống chọi được sự phá hủy của rễ cây rừng nhiệt đới, các trận động đất và bão tố trong hơn một thiên niên kỷ. Vật liệu móng của người Maya tương tự như bê tông ngày nay, còn xi măng giống như loại Portland.

Công nghệ xây dựng của các kỹ sư Maya là điều bí ẩn hoàn toàn đối với các nhà khảo cổ và họ chỉ tập trung nghiên cứu những khoa học của nền văn minh cổ như thiên văn học, toán học, ngôn ngữ viết, nghệ thuật, kiến trúc v.v… Nền văn minh Maya chỉ được thế giới biết đến vào năm 1839 và được ca tụng trong nhiều cuốn sách của John Lloyd Stephens. Kể từ đó, các chuyên gia trên thế giới không ngừng nỗ lực khai quật, nghiên cứu và phát hiện những thành phố đổ nát của nền văn minh một thời rực rỡ.

Ngôi đền Gió do người Maya xây dựng ở thành phố cổ Tulum ven biển phía đông bán đảo Yucatan.
Ngôi đền Gió do người Maya xây dựng ở thành phố cổ Tulum ven biển phía đông bán đảo Yucatan.

Bất chấp những kỳ quan công nghệ của các kỹ sư Maya rành rành ra đó, song giới khảo cổ học vẫn coi dân tộc Maya là người thuộc "thời kỳ đồ đá" vì lý do đơn giản là họ không sở hữu những công cụ kim loại (nhưng thật ra người Maya có những công cụ còn rắn hơn cả thép!). Do quan điểm đó mà các nhà khảo cổ hoàn toàn không quan tâm nghiên cứu công nghệ Maya. Một phần cũng do họ chỉ được đào tạo về nhân chủng học và lịch sử nghệ thuật hơn là khoa học công nghệ. Công nghệ Maya chỉ trở thành một lĩnh vực nghiên cứu khi James O'Kon bắt đầu hành trình tìm kiếm sự thật về nó.

Điểm đặc biệt là trong bán đảo Yucatan nhiệt đới, người Maya không hưởng được những thành quả khoa học từ các nền văn hóa khác, ở cách xa các nôi văn minh khác trên trái đất và tự phát triển khoa học của họ. Sự phát triển các ngành khoa học phức tạp của Maya đã dẫn đến việc hình thành một đội ngũ các nhà khoa học tài giỏi nuôi tham vọng xây dựng những thành phố xa hoa trở thành những trung tâm quyền lực dành cho giới trí thức, khoa học và thượng lưu.

Một phong cách kiến trúc điển hình của người Maya ở thành cổ Uxmal.
Một phong cách kiến trúc điển hình của người Maya ở thành cổ Uxmal.

Những thành tựu công nghệ và khoa học Maya còn tiến bộ vượt hơn bất cứ nền văn minh nào khác trên thế giới. Người Maya được so sánh với người Ai Cập về sử dụng chữ tượng hình, với người Hy Lạp về phát triển khoa học, với người Roman về xây dựng đường giao thông và với người Phoenicia về những con tàu thương mại vượt biển. Người ta cho rằng người Maya đã biết trước những gì mà khoa học châu Âu khám phá được sau này. Các thành phố Maya được xây dựng không chỉ kiên cố với thời gian và thời tiết mà còn được khoác lên mình lớp áo nghệ thuật cực kỳ tinh tế. Nền văn minh Maya - một trong những nền văn hóa lâu đời nhất trong lịch sử - bao gồm nhiều thành phố và kim tự tháp kỳ vĩ hơn cả Ai Cập cổ đại.

Tuy nhiên, một thảm họa môi trường đã tấn công bán đảo Yucatan, tàn sát mọi người và làm sụp đổ nền văn minh Maya vĩ đại. Cuối cùng, khoa học công nghệ rực rỡ giúp phát triển nền văn minh Maya cũng không thể chống đỡ được sức mạnh cuồng nộ của thiên nhiên. Nền văn minh Maya đã mất được coi là nền văn minh vĩ đại cuối cùng được khám phá ra những thành tựu trong quá khứ hàng ngàn năm của người Maya vẫn tiếp tục gây kinh ngạc cho thế giới hiện đại

Thục Miên (tổng hợp)

Các tin khác

Khơi thông nguồn lực từ dữ liệu văn hóa

Khơi thông nguồn lực từ dữ liệu văn hóa

Việt Nam đã tạo lập ngày càng nhiều dữ liệu số về di sản, nhưng phần lớn vẫn phân tán, thiếu liên thông và chưa được khai thác như một nguồn lực. Chuyển từ những bản sao số rời rạc sang hạ tầng tri thức dùng chung vì thế là điều kiện để di sản tiếp tục tạo ra giá trị cho nghiên cứu, giáo dục, sáng tạo và cộng đồng.

Vì sao Mỹ ra tay cứu đồng yen Nhật Bản?

Vì sao Mỹ ra tay cứu đồng yen Nhật Bản?

Trước đà lao dốc của đồng yen, Mỹ đã ra tay hỗ trợ Nhật Bản sau gần 3 thập kỷ, đánh dấu động thái phối hợp hiếm hoi giữa lúc những tác động từ tỷ giá ngày càng lan rộng.

Các nghệ sĩ trẻ với tư duy mới mẻ mang đến sức sống mới cho làng nghề.

Tái sinh di sản làng nghề

Hà Nội sở hữu hơn 1.300 làng nghề. Thế nhưng, nhiều làng nghề đang đứng trước nguy cơ mai một vì thiếu thị trường, thiếu người kế nghiệp và thiếu không gian để kể câu chuyện của mình. Trước thềm Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, những người trẻ đã chọn làng nghề làm chất liệu sáng tạo, mở ra một cách tiếp cận mới, tái sinh di sản làng nghề…

Khi cổ vật thành “mồi” của kẻ gian

Khi cổ vật thành “mồi” của kẻ gian

Những pho tượng, sắc phong trong đình chùa đến những cấu kiện nguyên gốc của các công trình cổ, nhiều di sản đang trở thành mục tiêu của nạn trộm cắp ngày càng tinh vi, táo tợn. Mỗi cổ vật bị thất lạc không chỉ là mất đi một tài sản quý giá, mà còn là sự đứt gãy một phần ký ức lịch sử, văn hóa của dân tộc.

Từ nâng tầm quản trị đến khát vọng chuyên nghiệp hóa

Từ nâng tầm quản trị đến khát vọng chuyên nghiệp hóa

Trước đòi hỏi của kỷ nguyên phát triển mới, thể thao Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt chiến lược: chuyển đổi mạnh mẽ từ quản lý hành chính sang quản trị hiện đại và thương mại hóa chuyên nghiệp. Nâng cao năng lực tổ chức sự kiện không chỉ là thước đo điều hành, mà còn là chìa khóa mở ra không gian kinh tế thể thao đầy tiềm năng.

Tuân thủ nguyên tác hay dũng cảm bước qua?

Tuân thủ nguyên tác hay dũng cảm bước qua?

Khi “The Odyssey” - bộ phim điện ảnh lấy cảm hứng từ sử thi kinh điển của Homer công bố dàn diễn viên, lựa chọn của đạo diễn Christopher Nolan tựa như “quả táo bất hòa”, tạo ra những luồng tranh luận sôi nổi, độc giả lan tỏa những bài viết phân tích, so sánh với nguyên tác sử thi. Cùng thời gian, điện ảnh Việt Nam dậy sóng khi công bố Tăng Thanh Hà vào vai Nam Phương Hoàng hậu. Tại sao đạo diễn lại thích đảo lộn những hình mẫu vốn đã quá đỗi quen thuộc và thành công từ nguyên tác? Liệu việc tuân thủ tuyệt đối tác phẩm gốc có phải “lá bùa hộ mệnh”, hay sự phóng tác dũng cảm mới giúp tác phẩm đến gần hơn với thế hệ khán giả mới?

Cần hệ sinh thái sáng tạo cho họa sĩ trẻ

Cần hệ sinh thái sáng tạo cho họa sĩ trẻ

Festival Mỹ thuật trẻ lần thứ 8 năm 2026 đang diễn ra tại Hà Nội, mở ra một không gian đối thoại đa chiều của nghệ thuật đương đại, phản ánh tiếng nói của những người trẻ trước cuộc sống và những thay đổi của thời cuộc. Tuy nhiên, hơn cả một kỳ liên hoan, mỹ thuật trẻ cần có một chiến lược phát triển dài hạn trong thời gian tới.

Mỹ thâm hụt ngân sách do hoàn thuế nhập khẩu

Mỹ thâm hụt ngân sách do hoàn thuế nhập khẩu

Sau khi Tòa án Tối cao bác bỏ cơ sở pháp lý của nhiều mức thuế quan, Chính phủ Mỹ phải hoàn hàng chục tỷ USD cho doanh nghiệp nhập khẩu, gây ra hậu quả ngân sách tháng 6/2026 thâm hụt 120 tỷ USD.

Hình tượng người chiến sĩ - từ nguyên mẫu đến màn ảnh

Hình tượng người chiến sĩ - từ nguyên mẫu đến màn ảnh

Thời gian gần đây, nhiều bộ phim có chất liệu từ những chuyên án và nguyên mẫu có thật trong lực lượng CAND đã được đưa vào sản xuất. Những tác phẩm điện ảnh ấy không chỉ mang đến những câu chuyện chân thực, giàu tính nhân văn, tái hiện sinh động cuộc đấu tranh bảo vệ an ninh Tổ quốc mà còn khắc họa bản lĩnh, trí tuệ và sự hy sinh của các chiến sĩ Công an trong nhiều giai đoạn lịch sử.

Đào tạo trẻ - nền móng bền vững của Thể thao CAND

Đào tạo trẻ - nền móng bền vững của Thể thao CAND

Trong thể thao thành tích cao, mỗi tấm huy chương không chỉ được quyết định ở khoảnh khắc thi đấu, mà được vun đắp từ rất sớm: từ khâu phát hiện năng khiếu, lựa chọn môn phù hợp, xây dựng giáo án huấn luyện, tạo dựng môi trường rèn luyện cho đến bồi dưỡng bản lĩnh qua từng giải đấu. Với Thể thao Công an nhân dân (CAND), công tác đào tạo trẻ vì thế luôn mang ý nghĩa đặc biệt. Đó không chỉ là nhiệm vụ chuẩn bị lực lượng kế cận cho thể thao CAND, mà còn là sự đóng góp thiết thực vào thành tích chung của thể thao Việt Nam.

Chuỗi cung ứng và mặt trận an ninh mới

Chuỗi cung ứng và mặt trận an ninh mới

Đầu năm 2026, khi xung đột Mỹ - Iran đẩy eo biển Hormuz vào tình trạng gián đoạn nghiêm trọng, nỗi lo của thế giới không chỉ là giá dầu, mà còn là chip bán dẫn.

Hành trình đưa các anh trở về đất mẹ

Hành trình đưa các anh trở về đất mẹ

Những tấm thân vùi sâu dưới đất, nằm yên lặng hơn nửa thế kỷ, có những tình yêu không được viết bằng đám cưới, mà được viết bằng cả một đời chờ đợi. Đó là những thước phim chân thực và sống động nhất đã và đang diễn ra trong “chiến dịch 500 ngày đêm” tìm kiếm hài cốt liệt sĩ.

Tiệm cận thế giới để vươn xa

Tiệm cận thế giới để vươn xa

Trong những năm gần đây, điện ảnh Việt Nam ghi nhận bước tiến rõ rệt cả về quy mô thị trường lẫn năng lực sản xuất. Chất lượng hình ảnh, thiết kế mỹ thuật, diễn xuất hay tổ chức sản xuất ngày càng tiệm cận những chuẩn mực mới. Tuy nhiên, để một bộ phim không chỉ thành công trong nước mà còn có thể bước ra các liên hoan phim, thị trường phát hành quốc tế, điểm nghẽn lớn nhất vẫn nằm ở kịch bản. Những câu chuyện giàu bản sắc Việt Nam cần được kể bằng một ngôn ngữ điện ảnh đủ sức tạo đồng cảm với khán giả toàn cầu.

"0% lãi suất" và góc khuất ứng lương qua app

"0% lãi suất" và góc khuất ứng lương qua app

Chỉ cần vài thao tác không quá 10 phút trên điện thoại, người lao động có thể nhận trước tiền lương nhờ những lời quảng cáo "0% lãi suất", "giải ngân trong 5 phút". Nhưng phía sau sự tiện lợi ấy là các khoản phí phát sinh mà người lao động chỉ biết khi đã nhận tiền và khả năng vi phạm pháp luật, nguy cơ phụ thuộc tài chính và nếu không tỉnh táo thì rất khó để phân biệt giữa dịch vụ ứng lương với hoạt động cấp tín dụng.

Khi nắng nóng có thể làm “bốc hơi” GDP

Khi nắng nóng có thể làm “bốc hơi” GDP

Những đợt nắng nóng cực đoan đang hoành hành tại châu Âu không chỉ là vấn đề thời tiết hay môi trường, mà ngày càng hiện rõ như một thách thức kinh tế, đe dọa tới tốc độ tăng trưởng GDP và gây ra khó khăn cho mọi mặt đời sống.