Quan hệ Iran - Arab Saudi đang "ấm" trở lại?

Truyền thông phương Tây cuối tuần qua đồng loạt đưa tin việc Iran và Arab Saudi đã tổ chức các cuộc đối thoại "tích cực" - động thái đối thoại trực tiếp đầu tiên kể từ khi quan hệ ngoại giao song phương bị cắt đứt cách đây 5 năm. Đây có thể coi là tín hiệu cho thấy mối quan hệ giữa hai quốc gia đối thủ đang có xu hướng "ấm dần lên".

Financial Times ngày 18/4 đưa tin, các quan chức cấp cao Arab Saudi và Iran đã tổ chức các cuộc đàm phán trực tiếp trong nỗ lực hàn gắn quan hệ giữa hai nước. Theo đó, vòng đàm phán đầu tiên đã diễn ra tại Baghdad, Iraq hôm 9/4 "một cách tích cực" nhằm thảo luận về các cuộc tấn công vào Arab Saudido phiến quân Houthi tại Yemen thực hiện.

"Đây là một cuộc họp để tìm hiểu xem liệu có thể có cách nào xoa dịu những căng thẳng đang diễn ra trong khu vực hay không", một quan chức Iran tiết lộ. Theo nguồn tin cấp cao Iraq, phái đoàn Arab Saudi do Giám đốc Tình báo Khalid bin Ali al-Humaidan dẫn đầu. Một vòng đàm phán khác dự kiến sẽ diễn ra trong tuần tới.

Trong diễn biến mới nhất, Reuters đưa tin ngày 19/4, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Saeed Khatibzadeh cho biết Tehran luôn hoan nghênh đối thoại với Arab Saudi, nhưng ông không xác nhận hay phủ nhận cuộc đàm phán trực tiếp giữa hai bên. Phát biểu họp báo thường kỳ, ông Khatibzadeh nói: "Chúng tôi đã biết tin tức truyền thông về cuộc đàm phán giữa Iran và Arab Saudi, mặc dù thông tin đôi khi có những trích dẫn trái chiều.

Các cuộc đối thoại diễn ra tại Baghdad trong tháng 4/2021 được cho là cuộc thảo luận chính trị quan trọng đầu tiên giữa Arab Saudi và Iran kể từ năm 2016. Ảnh: Shutterstock
Các cuộc đối thoại diễn ra tại Baghdad trong tháng 4/2021 được cho là cuộc thảo luận chính trị quan trọng đầu tiên giữa Arab Saudi và Iran kể từ năm 2016. Ảnh: Shutterstock

Điều quan trọng là Cộng hòa Hồi giáo Iran luôn hoan nghênh đối thoại với Vương quốc Arab Saudi và điều này có lợi cho người dân hai nước cũng như hòa bình và ổn định trong khu vực". Cho đến nay, Arab Saudi - quốc gia có đa số người Hồi giáo dòng Sunni, vẫn thường xuyên cáo buộc Iran kích động các cuộc xung đột trong khu vực bằng việc ủng hộ các phong trào của người Hồi giáo dòng Shiite tại Syria, Iraq và Yemen.

Quan hệ giữa hai bên càng trở nên căng thẳng sau khi Arab Saudi xử tử hình 47 đối tượng bị cáo buộc các tội danh liên quan khủng bố, trong đó có giáo sỹ dòng Shiite Nimr al-Nimr, dẫn tới các cuộc biểu tình phản đối Arab Saudi tại các nước có người Hồi giáo Shiite chiếm đa số. Năm 2016, Arab Saudi tuyên bố cắt đứt quan hệ ngoại giao với Iran, đưa căng thẳng hai nước lên cao trào. Căng thẳng bị đẩy lên đỉnh điểm vào năm 2018 khi cựu Tổng thống Donald Trump rút Mỹ ra khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran và tái áp đặt trừng phạt đối với nước Cộng hòa Hồi giáo này.

Trong một tuyên bố mới đây, Ngoại trưởng Arab Saudi Faisal Bin Farhan Al Saud đã tỏ rõ mong muốn ngừng bắn với nhóm vũ trang mà nước này cho là được Iran hậu thuẫn: "Arab Saudi kêu gọi Chính phủ Yemen và người Houthi chấp nhận sáng kiến ngừng bắn, đồng thời cũng nhắc lại sự bác bỏ hoàn toàn đối với sự can thiệp của Iran trong khu vực và ở Yemen, bởi đây là nguyên nhân chính dẫn đến cuộc khủng hoảng kéo dài tại Yemen".

Giới phân tích nhận định, đối với Arab Saudi, một đồng minh truyền thống của Mỹ tại Trung Đông, việc nối lại đàm phán với Iran cũng là cách chứng minh thiện chí. Bởi việc giảm căng thẳng giữa hai quốc gia đối thủ tại khu vực là một trong những mối quan tâm của chính quyền Tổng thống Mỹ Joe Biden.Trên thực tế, các cuộc đàm phán giữa Arab Saudi và Iran diễn ra trong bối cảnh Mỹ đang thúc giục chấm dứt cuộc xung đột đang diễn ra ở Yemen, được coi là cuộc chiến ủy nhiệm giữa Arab Saudi và Iran trong khu vực. Chính quyền mớicủa Mỹ được cho là đang đẩy mạnh vai trò tích cực hơn trong nỗ lực chấm dứt cuộc nội chiến tại Yemen. Trong khi đó, Washington và Tehran đang cố gắng khôi phục một thỏa thuận hạt nhân năm 2015.

Theo đó, Tehran đang tham gia các cuộc đàm phán tại Áo nhằm khôi phục thỏa thuận hạt nhân ký kết năm 2015 với nhóm P5+1. Là quốc gia ủng hộ cựu Tổng thống Donald Trump rút khỏi thỏa thuận để buộc Iran trở lại đàm phán sửa đổi nội dung thỏa thuận, Arab Saudi không ủng hộ khôi phục thỏa thuận cũ.

Tuần trước, Arab Saudi đã kêu gọi cộng đồng quốc tế tiến tới một thỏa thuận chặt chẽ hơn, với các tiêu chuẩn cao hơn, đồng thời cho biết các quốc gia Arab sẽ tham gia đàm phán thỏa thuận đảm bảo hạn chế cả chương trình tên lửa và kiểm soát tầm ảnh hưởng của Iran trong khu vực. Đại sứ Rayd Krimly, người phụ trách hoạch định chính sách tại Bộ Ngoại giao Arab Saudi khẳng định, bất kỳ thỏa thuận nào không giải quyết hiệu quả những lo ngại về chương trình tên lửa của Iran và hỗ trợ cho các ủy ban trong khu vực sẽ không thể có hiệu lực.

"Chúng tôi muốn đảm bảo ở mức tối thiểu rằng bất kỳ nguồn tài chính nào cung cấp cho Iran thông qua thỏa thuận hạt nhân sẽ không được sử dụng để gây bất ổn khu vực", ông Krimly nêu rõ.Đây là lúc giới quan sát chờ đợi xem những tín hiệu tiếp theo mà Arab Saudi và Iran đưa ra liệu có giữ được nhịp tích cực như cuộc đàm phán vừa qua.

An Nhiên (T.H)

Các tin khác

Những thách thức với hệ thống phòng không tỉ USD của Arab Saudi

Những thách thức với hệ thống phòng không tỉ USD của Arab Saudi

Các cuộc tập kích liên tiếp bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái (UAV) của Houthi nhằm vào Arab Saudi đang đặt ra những thách thức mới với năng lực phòng không của Riyadh, đồng thời phản ánh tính phức tạp của việc bảo vệ hạ tầng trọng yếu trong bối cảnh xung đột khu vực leo thang.

El Niño đe dọa mùa màng và nguồn cung lương thực từ Đông Nam Á

El Niño đe dọa mùa màng và nguồn cung lương thực từ Đông Nam Á

Hiện tượng El Niño đang mạnh lên, làm gia tăng nguy cơ nắng nóng cực đoan, hạn hán, cháy rừng và lũ lụt tại nhiều khu vực trên thế giới. Đông Nam Á được đánh giá là một trong những khu vực có thể chịu tác động nặng nề, đặc biệt về sản xuất nông nghiệp.

Lo ngại về an ninh gia tăng sau các vụ tấn công sân bay Arab Saudi

Lo ngại về an ninh gia tăng sau các vụ tấn công sân bay Arab Saudi

Liên tiếp nhiều vụ tấn công nhằm vào sân bay quốc tế King Khalid tại thủ đô Riyadh của Arab Saudi, đỉnh điểm là vụ xảy ra đêm 10/10, không chỉ khiến nhiều người thiệt mạng mà còn gióng lên lời cảnh báo về nguy cơ mất an ninh nghiêm trọng. Sự việc này đang đe dọa trực tiếp đến sự ổn định của cả khu vực Trung Đông, đồng thời đặt ra dấu hỏi lớn về năng lực phòng thủ của vương quốc này trước những mối đe dọa tấn công.

Châu Âu và mối lo thiếu khí đốt trước mùa Đông lạnh giá

Châu Âu và mối lo thiếu khí đốt trước mùa Đông lạnh giá

Liên minh châu Âu (EU) có thể đối mặt với tình trạng thiếu hụt khí đốt tương đương 12-15% nhu cầu nếu mùa Đông năm nay xuất hiện các đợt rét nghiêm trọng, trong bối cảnh lượng khí dự trữ của khối thấp hơn đáng kể so với cùng kỳ các năm trước đó.

Điều kiện mới của Washington phá thế bế tắc với Tehran?

Điều kiện mới của Washington phá thế bế tắc với Tehran?

Sau nhiều tháng xung đột, Washington hôm 7/10 (giờ địa phương) bất ngờ phát đi tín hiệu mới về chương trình hạt nhân Iran. Giới phân tích nhận định, động thái này có thể mở ra dư địa thỏa hiệp giữa hai bên, dù những rào cản đối với một thỏa thuận vẫn chưa được tháo gỡ.

EU chuẩn bị hành trang cho việc mở rộng liên minh

EU chuẩn bị hành trang cho việc mở rộng liên minh

Ủy ban châu Âu (EC) vừa công bố các định hướng và bước đi nhằm chuẩn bị cho khả năng Liên minh châu Âu (EU) tiếp nhận thêm thành viên, tập trung vào điều chỉnh cơ chế quản trị, bảo đảm các giá trị chung và cách thức phân bổ nguồn lực tài chính.

Giao tranh ở Yemen tăng nhiệt, Arab Saudi cân nhắc mở chiến dịch mới

Giao tranh ở Yemen tăng nhiệt, Arab Saudi cân nhắc mở chiến dịch mới

Giao tranh giữa Houthi và quân đội Yemen tiếp tục leo thang, trong khi Arab Saudi được cho là đang chuẩn bị một chiến dịch quân sự mới nhằm giành lại các vị trí chiến lược gần eo biển Bab el-Mandeb. Diễn biến này làm gia tăng nguy cơ xung đột lan rộng và đe dọa hoạt động xuất khẩu năng lượng trong khu vực.

G7 xả kho dầu, thị trường năng lượng vẫn chưa hết sức ép

G7 xả kho dầu, thị trường năng lượng vẫn chưa hết sức ép

G7 quyết định giải phóng 100 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược, trong khi Nga cân nhắc nới lỏng hạn chế xuất khẩu diesel, góp phần giảm sức ép lên thị trường năng lượng. Tuy nhiên, nguy cơ gián đoạn nguồn cung vẫn hiện hữu khi xung đột Trung Đông tiếp tục ảnh hưởng đến hoạt động lọc dầu và vận tải biển.

Châu Âu trước sức ép xả kho diesel từ phía bên kia Đại Tây Dương

Châu Âu trước sức ép xả kho diesel từ phía bên kia Đại Tây Dương

Thông tin về việc đề nghị giải phóng tới 120 triệu thùng diesel trong 6 tháng, đi kèm khả năng Mỹ hạn chế xuất khẩu nhiên liệu, đang đặt châu Âu vào thế khó. Đằng sau bài toán giá cả là câu hỏi lớn hơn về khả năng tự chủ và sức chống chịu của an ninh năng lượng châu Âu.

Leo thang căng thẳng Nga-NATO xung quanh Kaliningrad

Leo thang căng thẳng Nga-NATO xung quanh Kaliningrad

Nga phản đối các hoạt động quân sự gia tăng của NATO và cảnh báo sẽ đáp trả cứng rắn nếu khối tìm cách cô lập vùng lãnh thổ Kaliningrad bên bờ biển Baltic với phần còn lại của Nga.

Iraq và những thách thức an ninh hậu Mỹ rút quân

Iraq và những thách thức an ninh hậu Mỹ rút quân

Việc quân đội Mỹ hoàn tất rút khỏi Iraq ngày 30/9 khép lại một giai đoạn kéo dài hơn hai thập niên, đồng thời mở ra một chặng đường mới đối với Baghdad. Từ duy trì sức ép với IS, củng cố năng lực an ninh đến xử lý quan hệ với các đối tác bên ngoài, Iraq đang đứng trước yêu cầu tự chủ lớn hơn trong một môi trường khu vực nhiều biến động.

“Thế tiến thoái lưỡng nan về bằng chứng” trong kiểm soát AI

“Thế tiến thoái lưỡng nan về bằng chứng” trong kiểm soát AI

Sự bất định về mức độ nguy hiểm của trí tuệ nhân tạo đang đặt các nhà hoạch định chính sách trước một “thế tiến thoái lưỡng nan về bằng chứng”. Hành động quá sớm có thể kìm hãm đổi mới, nhưng chờ đến khi rủi ro được chứng minh đầy đủ có thể đã quá muộn.

Thời tiết cực đoan gia tăng sức ép đối với các nước châu Á

Thời tiết cực đoan gia tăng sức ép đối với các nước châu Á

Mưa lớn bất thường gây lũ lụt và sạt lở đất đã khiến hàng chục người thiệt mạng, ảnh hưởng đến đời sống của hàng triệu người tại nhiều quốc gia châu Á, trong bối cảnh giới chuyên gia cảnh báo những hình thái thời tiết bất thường có thể xuất hiện với tần suất và cường độ lớn hơn.

Vì sao đề xuất mở lại Hormuz của Iran bị Tổng thống Trump bác bỏ?

Vì sao đề xuất mở lại Hormuz của Iran bị Tổng thống Trump bác bỏ?

Hôm 26/9 (giờ địa phương), khi được phóng viên hỏi về kế hoạch mới của Iran, Tổng thống Mỹ Donald Trump nêu rõ: “Tôi bác đề xuất của họ”. Ông Trump cho rằng Tehran muốn sớm đạt thỏa thuận để mở lại eo biển Hormuz, song các điều khoản hiện tại khiến phía Mỹ không thể chấp nhận.

Truyền thông quốc tế nêu bật dấu ấn Việt Nam từ New York đến Ottawa

Truyền thông quốc tế nêu bật dấu ấn Việt Nam từ New York đến Ottawa

Truyền thông quốc tế những ngày qua dành sự chú ý đáng kể tới những thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81 và chuyến thăm Canada ngay sau đó. Từ New York đến Ottawa, hình ảnh Việt Nam nổi bật với vai trò chủ động đóng góp vào các vấn đề toàn cầu, lan tỏa thông điệp về lòng tin, hợp tác và mở rộng quan hệ với các đối tác.

Thượng đỉnh Mỹ - Trung và phép thử của quan hệ ổn định chiến lược

Thượng đỉnh Mỹ - Trung và phép thử của quan hệ ổn định chiến lược

Phát biểu ngay tại căn cứ liên hợp Andrews khi vừa đặt chân tới Mỹ hôm 23/9 (giờ địa phương), Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cho hay, thế giới đang phát triển, thời đại đang thay đổi, nhưng quy luật lịch sử về việc Trung Quốc và Mỹ chung sống hòa bình không thay đổi, nguyện vọng tốt đẹp của nhân dân hai nước về tăng cường giao lưu hữu nghị không thay đổi, kỳ vọng chung của cộng đồng quốc tế đối với Trung Quốc và Mỹ cũng không thay đổi.