Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, phát biểu giải trình tại phiên họp, Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an thay mặt Cơ quan chủ trì soạn thảo bày tỏ cảm ơn các đại biểu Quốc hội đã có ý kiến tham gia nhằm góp phần hoàn thiện hồ sơ dự án nghị quyết.
Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết, Cơ quan chủ trì soạn thảo đã có báo cáo dự kiến tiếp thu giải trình ý kiến của các đại biểu Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án nghị quyết và sẽ tiếp tục phối hợp với Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội tiếp thu ý kiến thảo luận tại hội trường ngày hôm nay.
Phát biểu tại phiên họp, một số ý kiến của đại biểu Quốc hội cho rằng, cần mở rộng phạm vi điều chỉnh của dự thảo nghị quyết để áp dụng đối với tất cả các hoạt động về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, không chỉ áp dụng đối với ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.
Giải trình về nội dung này, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết, Nghị quyết số 04, Hội nghị Trung ương 2, khóa XIV chỉ cho phép ban hành nghị quyết đặc thù của Quốc hội, để xử lý vi phạm pháp luật trong ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.
Do vậy, Cơ quan chủ trì soạn thảo đang chấp hành đúng chủ trương của Trung ương và phạm vi điều chỉnh của nghị quyết chỉ áp dụng để xử lý đối với các vi phạm trong ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Chưa áp dụng đối với các hoạt động khác trong khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.
Bên cạnh đó, đây là nghị quyết đặc thù mang tính chất thí điểm. Sau khi thi hành, sẽ tổng kết báo cáo cấp có thẩm quyền có thể mở rộng hoặc thu hẹp phạm vi của nghị quyết. Nhiều vấn đề sẽ được nghiên cứu, tiếp thu để bổ sung trong quá trình xây dựng các bộ luật.
Về ý kiến tích hợp nội dung của nghị quyết này vào dự án của Bộ luật Hình sự (sửa đổi) đang xây dựng. Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết, theo chỉ đạo của Trung ương, việc xây dựng nghị quyết này để giải quyết những vấn đề cấp bách của thực tiễn. Dự kiến, nghị quyết này sẽ có hiệu lực ngay sau khi được Quốc hội thông qua.
Bộ trưởng Lương Tam Quang thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ tiếp thu, giải trình về dự án Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.
Trong khi đó, dự án của Bộ luật Hình sự (sửa đổi) sẽ được Quốc hội cho ý kiến lần đầu tại Kỳ họp chuyên đề xây dựng pháp luật tháng 8/2026 và sẽ xem xét thông qua Kỳ họp thứ hai (dự kiến vào tháng 10/2026).
Chính vì vậy, khi nghị quyết này được thông qua sẽ có hiệu lực thi hành sớm hơn để áp dụng vào thực tiễn. Do đó, Cơ quan chủ trì soạn thảo đề nghị, Quốc hội thông qua nghị quyết tại kỳ họp này.
Bên cạnh đó, Cơ quan chủ trì soạn thảo đã nghiên cứu để tích hợp các nội dung của nghị quyết vào dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) để đảm bảo tính thống nhất của pháp luật.
Quang cảnh phiên họp.
Tại phiên họp, các đại biểu cũng cho ý kiến, đề nghị mở rộng phạm vi để áp dụng việc loại trừ trách nhiệm hình sự đối với các vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Theo Bộ trưởng Lương Tam Quang, thực hiện chỉ đạo của cấp có thẩm quyền, Cơ quan chủ trì soạn thảo đang tiếp tục xây dựng hồ sơ nghị quyết về cơ chế chính sách đặc thù để xử lý các vi phạm có liên quan đến những ý kiến của đại biểu Quốc hội và sẽ trình Quốc hội cho ý kiến sớm nhất.
Bộ trưởng Lương Tam Quang khẳng định, thời gian tới, Cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ phối hợp với Cơ quan thẩm tra và các cơ quan có liên quan nghiên cứu tiếp thu, giải trình đầy đủ các ý kiến của các đại biểu Quốc hội đã phát biểu tại các phiên họp ở Tổ cũng như ở Hội trường về nghị quyết này, để đảm bảo chất lượng trước khi trình Quốc hội thông qua.
Các đại biểu Quốc hội dự phiên họp.
Phát biểu kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên nêu rõ, hầu hết các ý kiến đại biểu Quốc hội đều thống nhất về sự cần thiết ban hành Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.
Đồng thời đề nghị, Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo cả về nội dung chính sách và kỹ thuật lập pháp, bảo đảm tính đồng bộ và khả thi.
Tiếp tục rà soát các căn cứ pháp lý và chỉ đạo của các cấp có thẩm quyền để xác định đúng, trúng vấn đề cần giải quyết. Xác định rõ phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng và nguyên tắc thực hiện của nghị quyết, bảo đảm đồng bộ, nhất quán với phạm vi, đối tượng áp dụng và cơ chế xử lý đối với từng loại chủ thể trong dự thảo nghị quyết.
Cân nhắc kỹ lưỡng các quy định về cơ chế chính sách hình sự đặc thù, bảo đảm thể chế đầy đủ chủ trương của Đảng, tạo hành lang pháp lý đủ rõ, chặt chẽ để khuyến khích, bảo vệ cán bộ, người lao động năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.
Các đại biểu Quốc hội dự phiên họp.
Đánh giá đầy đủ tác động của từng chính sách, bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất của hệ thống pháp luật và tính khả thi trong tổ chức thực hiện.
Rà soát, hoàn thiện các chế tài xử lý vi phạm pháp luật, bảo đảm nghiêm minh, khách quan, công bằng và đúng thẩm quyền. Xử lý nghiêm các hành vi cố ý làm trái, tham nhũng, tiêu cực.
Khoan hồng, giảm nhẹ đối với vi phạm vì mục đích phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng an ninh, không vụ lợi, không tham nhũng và đã chủ động khắc phục hậu quả. Ưu tiên áp dụng các biện pháp kinh tế, dân sự, hành chính; xử lý hình sự chỉ là biện pháp cuối cùng.
Rà soát bổ sung thời điểm nghị quyết có hiệu lực thi hành và thời hạn thực hiện thí điểm các cơ chế chính sách đặc thù, bảo đảm phù hợp với lộ trình sửa đổi Bộ luật Hình sự và Bộ luật Tố tụng Hình sự. Trường hợp các chính sách đặc thù được luật hóa trong các luật sửa đổi, cần xác định rõ thời điểm nghị quyết hết hiệu lực và phương án chuyển tiếp để tránh chồng chéo hoặc khoảng trống pháp lý trong quá trình áp dụng.
