Viễn cảnh Polexit và ám ảnh tan rã của EU

Trong khi “cuộc ly hôn” giữa Anh và Liên minh châu Âu (EU) gọi là Brexit vẫn chưa đi đến hồi kết thì mới đây Chủ tịch EU Donald Tusk đã lên tiếng cảnh báo về nguy cơ Ba Lan sẽ nối gót nước Anh rời EU.

Theo đó, EU cho rằng những hành động của đảng cầm quyền Pháp luật và Công lý (PiS) đang khiến Ba Lan đi ngược lại những giá trị cốt lõi của Liên minh, đẩy quốc gia này xa rời khỏi EU.

Giới quan sát nhận định, châu Âu ở thời điểm hiện tại có thể không mặn mà giữ chân Ba Lan như đối với Anh. Thế nhưng, viễn cảnh Ba Lan rời bỏ EU, hay Polexit, khiến tổ chức này đứng trước nguy cơ sụp đổ, thậm chí có thể vỡ vụn thành từng mảnh.

Warsaw không nhượng bộ

Ngày càng xuất hiện nhiều dấu hiệu cho thấy khả năng Ba Lan rời khỏi EU là rất lớn. EU dường như đã không thể chịu nổi một quốc gia thành viên như Ba Lan vẫn nhận tiền từ Liên minh như một thành viên “gương mẫu” nhưng lại không giúp người dân và nền kinh tế - xã hội thay đổi theo chiều hướng tích cực.

Chủ tịch Donald Tusk nhận định chính quyền Ba Lan đã và đang âm thầm tìm mọi cách để thuyết phục người Ba Lan rằng với tư cách thành viên EU thì cả hai đã đến lúc phải nói lời tạm biệt. Hiện nay, các chính sách mà Ba Lan đang thực hiện, đặc biệt là cải cách pháp lý, đi ngược với các quy định chặt chẽ của Liên minh châu Âu.

Bản thân Thủ tướng Ba Lan Mateus Moravetsky đã tuyên bố không cần đến sự đồng ý của Liên minh châu Âu để cải cách pháp luật trong nước.

Lực lượng chính trị đương quyền tại Ba Lan không cho thấy có sự nhượng bộ nào đối với EU, coi EU đang quyết làm giảm tính độc lập của chính quyền Ba Lan trong điều hành và quản lý đất nước. Quốc hội Ba Lan đã thông qua một đạo luật gây tranh cãi nhằm giảm độ tuổi về hưu của các thẩm phán Tòa án Tối cao từ 70 tuổi xuống còn 65 tuổi, khiến 27 trong số 72 thẩm phán phải nghỉ việc sớm.

Chưa hết, Ba Lan chính thức áp dụng Luật Cải cách tư pháp, cắt giảm 1/3 số thẩm phán của Tòa án Tối cao và thay thế bằng các ứng viên do Hội đồng Tư pháp quốc gia - hiện do đảng PiS chi phối - đề xuất. Số lượng thẩm phán cũng được tăng từ 81 lên 120 người nhằm đảm bảo các ứng viên của đảng PiS sẽ chiếm đa số.

Kể từ khi đảng PiS lên cầm quyền từ năm 2015, Chính phủ Ba Lan đã thực hiện nhiều thay đổi táo bạo đối với hệ thống tư pháp nước này. Đảng PiS cũng đã tiến hành giải tán hoặc nắm quyền chi phối các cơ quan tư pháp khác như Tòa án Hiến pháp, Hội đồng Tư pháp quốc gia và các tòa án cấp dưới. Tòa án Tối cao là trụ cột cuối cùng nhằm đảo bảo tính độc lập của hệ thống tư pháp ở Ba Lan.

Nếu sự độc lập của Tòa án Tối cao Ba Lan bị chấm dứt, sẽ không còn cơ chế để kiểm soát việc sử dụng quyền lực cũng như ngăn chặn nguy cơ lạm dụng quyền lực của đảng cầm quyền. Chính sách tập trung quyền lực và chính trị hóa hệ thống tòa án của chính quyền Ba Lan có thể trở thành một trong những vụ vi phạm quy nghiêm trọng nhất trong lịch sử EU.

Các động thái chính trị hóa hệ thống tòa án của giới cầm quyền Ba Lan là diễn biến mới nhất trong tiến trình cải cách theo hướng phi dân chủ ở Ba Lan. Theo EU, điều này làm suy yếu tính độc lập của hoạt động tư pháp và tính thượng tôn pháp luật - hai nguyên tắc nền tảng của EU.

Thế nhưng, Ba Lan luôn bảo vệ quan điểm rằng việc thay đổi bộ máy tư pháp là thuộc về trách nhiệm của mỗi quốc gia và EU không có quyền can thiệp.

Kể từ khi đảng PiS lên cầm quyền từ năm 2015, chính phủ Ba Lan đã thực hiện nhiều thay đổi táo bạo nhằm gia tăng quyền lực.
Kể từ khi đảng PiS lên cầm quyền từ năm 2015, chính phủ Ba Lan đã thực hiện nhiều thay đổi táo bạo nhằm gia tăng quyền lực.

EU ở thế khó

Mâu thuẫn giữa Warsaw và Brussels đang tạo ra vết nứt nguy hiểm ngay trong lòng EU. Trên thực tế, EU từng tiến hành điều tra về tính thượng tôn pháp luật tại Ba Lan liên quan tới những cải cách tư pháp gây tranh cãi, và Brussels coi Warsaw là “mối đe dọa” tới nguyên tắc pháp quyền.

Ngay lập tức, Warsaw đã có phản ứng cứng rắn, cảnh báo các biện pháp trừng phạt của EU có thể tạo ra “tiền lệ nguy hiểm” dẫn tới sự phá hoại chủ quyền quốc gia của quốc gia thành viên, cổ vũ cho các lực lượng chính trị theo đường lối dân túy.

Ngoài ra, việc bị “dồn vào chân tường” cũng có nguy cơ khiến giới cầm quyền ở Ba Lan trở nên cực đoan hơn. EU hiện đang cân nhắc việc kích hoạt Điều 7 Hiệp ước Lisbon đối với Warsaw, cho phép EU hủy bỏ quyền bỏ phiếu của một thành viên khi thực thể đó bị nhận diện gây tổn hại cho các trụ cột của Liên minh.

Đây được coi như một trận đánh lớn giữa Brussels và Warsaw, mà sẽ có thể kết thúc bằng Polexit. Nếu Ba Lan phải chọn rời hoặc phải rời EU thì hậu quả mà liên minh kinh tế hùng mạnh này phải gánh chịu là vô cùng lớn.

Trước hết, căng thẳng với Ba Lan sẽ tác động tiêu cực đến việc hoạch định chính sách chung của EU nhằm đối phó với các thách thức nội khối cũng như toàn cầu ngày càng gia tăng. Việc xem nhẹ vấn đề bất đồng với Ba Lan tác động tiêu cực đến hiệu lực của các chính sách của EU, nhất là đối với chính sách mở rộng Liên minh.

Khó có thể buộc các nước ứng viên gia nhập tiến hành các cải cách dân chủ một các nghiêm túc nếu các quy định này của EU bị chính các nước thành viên hiện tại xem thường.

Tiếp đó, một khi Warsaw ra đi thì mâu thuẫn đông - tây sẽ được mở rộng và khoét sâu, sự lệch pha giữa EU truyền thống và EU mở rộng sẽ nhanh chóng gia tăng độ vênh, phá vỡ thị trường chung - vốn là lợi ích lớn nhất của các thành viên “EU Đông Âu”. Vì Ba Lan là quốc gia có tiếng nói lớn nhất trong số các thành viên “EU Đông Âu” nên thất bại của EU sẽ “bật đèn xanh” cho một số nước thành viên khác tiếp tục có các động thái thách thức các quy định nền tảng của Liên minh.

Điển hình như Hungary, quốc gia tuyên bố sẽ phủ quyết mọi hành động của EU nhằm tước quyền bỏ phiếu của Ba Lan, đồng thời cũng đang chuẩn bị tiến hành các chương trình cải cách tương tự Ba Lan.

Rõ ràng, mọi động thái của Warsaw đã đưa Brussels vào thế khó. Không trừng phạt Ba Lan thì nội bộ EU sẽ gia tăng mâu thuẫn. Còn nếu “xuống tay” với Ba Lan thì EU ngày càng trở nên lỏng lẻo và thiếu gắn kết, chưa kể đến mâu thuẫn đông - tây ngày càng gia tăng.

Giới quan sát nhận định, sau Brexit, EU có thể sớm trải qua thảm kịch lớn tiếp theo khi người Ba Lan quyết định theo chân người Anh - một Polexit có thể xảy ra và hậu quả cuối cùng là nguy cơ tan rã của liên minh kinh tế - chính trị hùng mạnh này.

Anh Lâm

Các tin khác

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.