Bảo hiểm và quỹ hưu trí – trụ cột quan trọng trong cấu trúc tài sản hộ gia đình
Thực tế, tại nhiều nền kinh tế phát triển, bảo hiểm và quỹ hưu trí thường chiếm trên 20% tổng tài sản của hộ gia đình, cho thấy đây không chỉ là công cụ bảo vệ tài chính mà đã trở thành một cấu phần trong chiến lược quản lý tài sản dài hạn.
Cụ thể, theo báo cáo Allianz Global Wealth năm 2025 do Allianz công bố, tổng tài sản tài chính của các hộ gia đình trên toàn cầu đã đạt khoảng 269 nghìn tỷ Euro vào cuối năm 2024. Trong đó, bảo hiểm và quỹ hưu trí chiếm khoảng 25,8%, trở thành một trong ba trụ cột chính trong cấu trúc tài sản của các gia đình, bên cạnh chứng khoán và tiền gửi ngân hàng.
Theo từng thị trường, tại Nhật Bản, bảo hiểm và quỹ hưu trí chiếm khoảng 22,8% tổng tài sản tài chính của gia đình. Tại Trung Quốc, con số này ở mức 12,5%. Trong khi đó, tại Bắc Mỹ, tỷ lệ là 26,6%.
Báo cáo cho rằng sự khác biệt này phản ánh cấu trúc hưu trí và mức độ phát triển của thị trường tài chính tại từng khu vực. Tại các nền kinh tế phát triển như Bắc Mỹ hay Nhật Bản, hệ thống hưu trí và các sản phẩm bảo hiểm nhân thọ đã phát triển từ lâu, khiến các công cụ này trở thành một phần quen thuộc trong kế hoạch tài chính dài hạn của gia đình.
Trong khi đó, với các nền kinh tế đang phát triển, tỷ trọng tài sản dành cho bảo hiểm và quỹ hưu trí thường thấp hơn do hệ thống an sinh xã hội và thị trường sản phẩm tài chính ở các nước này vẫn đang trong quá trình phát triển.
Dữ liệu của Eurostat cũng cho thấy xu hướng tương tự. Trong năm 2024, bảo hiểm, quỹ hưu trí và các khoản dự phòng tài chính chiếm khoảng 26,9% tổng tài sản tài chính của các hộ gia đình tại Liên minh châu Âu. Tỷ trọng này tương đương với các tài sản truyền thống như tiền gửi ngân hàng hoặc chứng khoán trong cấu trúc tài sản của nhiều hộ gia đình.
Tỷ trọng này cho thấy bảo hiểm và quỹ hưu trí không còn được nhìn như các công cụ dự phòng đơn lẻ, mà đang dần đóng vai trò như một lớp tài sản mang tính ổn định trong danh mục tài chính dài hạn của các gia đình.
Vì sao bảo hiểm chiếm tỷ trọng đáng kể trong cấu trúc tài chính?
Nhiều tổ chức tài chính thường xem bảo hiểm là một phần quan trọng trong cấu trúc tài sản của hộ gia đình vì nhiều lý do.
Đầu tiên là để bảo vệ tài chính trước rủi ro. Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế OECD, bảo hiểm đóng vai trò quan trọng trong việc giúp các cá nhân và gia đình chuyển giao rủi ro tài chính cho công ty bảo hiểm nếu họ gặp các sự cố có thể gây tổn thất lớn như chi phí y tế nghiêm trọng, tai nạn, tử vong… Bảo hiểm giúp gia đình không bị đứt gãy tài chính trước các rủi ro.
Thứ hai, bảo hiểm có vai trò giữ vững cấu trúc tài sản. Theo Global Family Office Report 2024 của ngân hàng UBS, các công ty gia đình thường sử dụng bảo hiểm nhân thọ trong chiến lược quản lý rủi ro và chuyển giao tài sản giữa các thế hệ.
Khảo sát do Manulife Hong Kong và Deloitte thực hiện tại khu vực Trung Quốc (bao gồm Đài Loan, Hong Kong, Macau và Trung Quốc đại lục) cho thấy khoảng 70% người có tài sản lớn đã tích hợp bảo hiểm vào kế hoạch tài chính tổng thể; trong đó, gần 30% người được khảo sát cho biết họ phân bổ từ 11% tổng tài sản trở lên cho các sản phẩm bảo hiểm. Điều này cho thấy bảo hiểm không chỉ đóng vai trò bảo vệ thu nhập mà đã trở thành một phần trong cấu trúc tài sản dài hạn.
Góc nhìn về thị trường Việt Nam
Theo Knight Frank trong Wealth Report 2025, Việt Nam có khoảng 5.459 cá nhân sở hữu tài sản ròng trên 10 triệu USD và thuộc nhóm tăng nhanh trong khu vực Đông Nam Á. Sự gia tăng của nhóm cá nhân sở hữu tài sản lớn thường được xem là tín hiệu cho thấy tầng lớp trung lưu đang mở rộng - một yếu tố quan trọng thúc đẩy nhu cầu quản lý và hoạch định tài sản chuyên nghiệp.
Bảo hiểm dần đóng vai trò như một lớp tài sản mang tính ổn định trong danh mục tài chính.
Khi đó, cấu trúc tài sản không chỉ tập trung vào tích lũy mà còn hướng tới xây dựng danh mục tài chính cân bằng hơn. Việc phân bổ một tỷ trọng nhất định cho các công cụ tài chính mang tính ổn định như bảo hiểm hoặc quỹ hưu trí có thể dần trở thành một phần trong chiến lược quản lý tài sản của tầng lớp trung lưu mới.
Tuy nhiên, so với nhiều thị trường phát triển – nơi bảo hiểm và quỹ hưu trí chiếm hơn 20% cấu trúc tài sản hộ gia đình – mức độ tham gia bảo hiểm tại Việt Nam hiện vẫn còn khá thấp. Theo Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam, tính đến tháng 6/2025, tổng số chủ hợp đồng bảo hiểm nhân thọ mới chỉ tương đương khoảng 11,7% dân số.
Trong bối cảnh thu nhập của người dân dần cải thiện và nhận thức về quản lý rủi ro tài chính tốt hơn, bảo hiểm có thể đóng vai trò ngày càng rõ nét hơn trong bức tranh tài chính của các gia đình, trở thành một lớp tài sản mang tính ổn định giúp cân bằng danh mục giữa đầu tư, tích lũy và bảo vệ tài chính trong dài hạn.
