Trước thực tế đó, Đà Nẵng đang tăng cường phối hợp liên ngành, siết chặt tuần tra, kiểm soát, quyết tâm ngăn chặn các hành vi xâm hại thiên nhiên Sơn Trà.
Nguy cơ từ những chiếc bẫy thú
Mới đây nhất, ngày 12/11, Ban Quản lý bán đảo Sơn Trà và các bãi biển du lịch Đà Nẵng phối hợp Ban Quản lý rừng đặc dụng thành phố giải cứu một cá thể khỉ mắc bẫy trên núi Sơn Trà. Con vật được du khách phát hiện tại khu vực cách một điểm nghỉ dưỡng khoảng 1,5km theo hướng lên đỉnh Bàn Cờ, trong tình trạng chân bị chiếc bẫy kẹp giữ chặt. Tiếp nhận thông tin, lực lượng chức năng nhanh chóng có mặt, gỡ bẫy và giải cứu cá thể khỉ thả trở lại môi trường tự nhiên.
Đáng nói, chiếc bẫy kẹp rộng khoảng 10cm, có cấu tạo hình răng cưa, lực siết mạnh. Khi động vật vô tình giẫm phải, các ngàm kim loại lập tức khép chặt, khiến con mồi rất khó thoát ra. Nếu không được phát hiện, giải cứu kịp thời, động vật hoang dã có thể bị tổn thương nghiêm trọng ở chân, mất khả năng di chuyển, kiếm ăn, thậm chí tử vong. Ngay cả khi thoát được, những vết thương do bẫy gây ra vẫn có thể khiến chúng suy kiệt, khó tồn tại trong môi trường tự nhiên.
Trước đó, ngày 30/9, Hạt Kiểm lâm Sơn Trà, Ngũ Hành Sơn cũng ghi nhận một cá thể voọc chà vá chân nâu trưởng thành được người dân giải cứu sau khi mắc bẫy bằng sợi cáp, bị thương ở chân trước. Là loài linh trưởng quý hiếm, voọc chà vá chân nâu được xem là biểu tượng đa dạng sinh học của bán đảo Sơn Trà. Việc những cá thể động vật quý hiếm liên tiếp trở thành nạn nhân của bẫy săn cho thấy nguy cơ xâm hại vẫn hiện hữu ngay trong môi trường cư trú tự nhiên của chúng.
Không chỉ qua những vụ việc cụ thể, các đợt tuần tra, truy quét cũng cho thấy tình trạng đặt bẫy săn trái phép vẫn diễn ra trong khu vực rừng Sơn Trà. Trước đó, lực lượng chức năng thành phố phối hợp, tổ chức kiểm tra, truy quét các hành vi xâm hại rừng và động vật hoang dã tại bán đảo. Tại lâm phận Ban Quản lý rừng đặc dụng Đà Nẵng, Khu bảo tồn thiên nhiên Sơn Trà, lực lượng chức năng phát hiện, tháo gỡ 4 bẫy săn trái phép.
Qua các đợt kiểm tra, lực lượng kiểm lâm còn phát hiện nhiều loại bẫy săn bắt động vật hoang dã như bẫy dây cáp nhỏ, bẫy kẹp, bẫy lồng, chuồng bẫy bằng lưới sắt; cùng một số lán trại che bạt trong rừng. Đáng lo ngại, động vật nào đi qua, kể cả những loài quý hiếm, đều có thể dính bẫy.
Theo Chi cục Kiểm lâm Đà Nẵng, việc người dân, du khách tự do ra vào, tham quan bán đảo Sơn Trà nhưng chưa được kiểm soát chặt chẽ là một trong những yếu tố có thể bị các đối tượng lợi dụng để xâm nhập trái phép vào rừng. Điều này không chỉ làm gia tăng nguy cơ săn bắt động vật hoang dã mà còn gây khó khăn cho công tác quản lý, bảo vệ rừng, tiềm ẩn nguy cơ cháy rừng.
Không chỉ trên núi, vùng biển quanh bán đảo cũng đối diện với những tác động tiêu cực từ hoạt động khai thác thủy sản tận diệt. Việc sử dụng xung điện và các loại ngư cụ hủy diệt có thể làm chết hàng loạt thủy sinh vật, phá hủy môi trường cư trú, ảnh hưởng đến khả năng tái tạo nguồn lợi tự nhiên. Tác động không chỉ dừng lại ở những loài thủy sản có giá trị kinh tế mà còn lan rộng đến các sinh vật khác, làm suy giảm đa dạng sinh học và mất cân bằng hệ sinh thái biển.
Cùng với đó, tình trạng săn, bẫy, bắt chim hoang dã di cư và hoạt động mua bán, vận chuyển, tiêu thụ chim trời cũng tạo thêm sức ép lên môi trường sinh thái Sơn Trà. Vì vậy, công tác bảo vệ không thể chỉ tập trung ở một khu vực hay một nhóm hành vi riêng lẻ, mà cần được triển khai đồng bộ từ rừng xuống biển, từ nơi săn bắt, khai thác đến các khâu mua bán, tiêu thụ.
Từ phối hợp lực lượng đến bám sát từng địa bàn
Trước thực trạng săn, bẫy, bắt động vật hoang dã và khai thác thủy sản tận diệt vẫn tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến hệ sinh thái Sơn Trà, ngày 12/11, UBND phường Sơn Trà ra mắt mô hình “Liên ngành trong phòng ngừa, đấu tranh xử lý hành vi săn, bẫy, bắt chim hoang dã di cư, tận diệt thủy sản trái phép”.
Mô hình có sự tham gia của Công an, Bộ đội Biên phòng, Dân quân tự vệ, Kiểm lâm, lực lượng bảo vệ rừng, Kiểm ngư cùng các cơ quan, đơn vị liên quan, hướng đến thiết lập cơ chế phối hợp thống nhất trong quản lý địa bàn, trao đổi thông tin, tuyên truyền, tuần tra và xử lý vi phạm.
Điểm đáng chú ý là thay vì chỉ tập trung xử lý khi vụ việc xảy ra, các lực lượng sẽ chủ động nhận diện nguy cơ, xác định tuyến, khu vực trọng điểm để tổ chức phòng ngừa từ sớm. Sự phối hợp liên ngành cũng giúp khắc phục tình trạng mỗi lực lượng quản lý một lĩnh vực, một địa bàn riêng, tạo sự kết nối trong phát hiện và ngăn chặn các hành vi xâm hại tài nguyên thiên nhiên.
Thượng tá Nguyễn Hoàng Mẫn, Trưởng Công an phường Sơn Trà cho biết có 7 nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Trong đó, các lực lượng tập trung rà soát, lập sơ đồ những tuyến, địa bàn thường xảy ra tình trạng săn, bẫy, bắt chim hoang dã và khai thác thủy sản trái phép; tăng cường trao đổi thông tin, tổ chức tuần tra liên ngành định kỳ và đột xuất để kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý vi phạm.
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm nữa là kiểm tra, tháo dỡ các loại bẫy nguy hiểm như bẫy kẹp, bẫy lồng, bẫy dây trong khu vực rừng đặc dụng và Khu bảo tồn thiên nhiên Sơn Trà; kiên quyết ngăn chặn việc sử dụng chất độc, chất nổ, xung điện và các loại ngư cụ hủy diệt trong khai thác thủy sản. Công tác phòng ngừa cũng được mở rộng đến các cơ sở kinh doanh, nhà hàng, quán ăn và chủ phương tiện thông qua tuyên truyền, vận động, ký cam kết không mua bán, vận chuyển, tiêu thụ động vật hoang dã, chim trời, không tiếp tay cho các hoạt động săn bắt, khai thác trái phép.
Cùng với đó, người dân được vận động không tàng trữ, sử dụng súng tự chế, lưới quét, loa dụ bắt chim trời; chủ động cung cấp thông tin cho lực lượng chức năng khi phát hiện hành vi vi phạm. Đây là một trong những khâu quan trọng để mở rộng khả năng giám sát, phát hiện từ cơ sở, không để các hành vi xâm hại thiên nhiên lợi dụng những khoảng trống trong quản lý địa bàn. Song song với mô hình liên ngành tại phường Sơn Trà, lực lượng chức năng TP Đà Nẵng tiếp tục tăng cường tuần tra, truy quét hành vi săn, bẫy, bắt động vật hoang dã.
Việc duy trì mô hình “Liên ngành trong phòng ngừa, đấu tranh xử lý hành vi săn, bẫy, bắt chim hoang dã di cư, tận diệt thủy sản trái phép” đến năm 2030 thể hiện quyết tâm của chính quyền địa phương trong huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và Nhân dân tham gia bảo vệ tài nguyên thiên nhiên. Trong đó, lực lượng Công an giữ vai trò chủ lực trong phối hợp nắm tình hình, phát hiện, đấu tranh, xử lý các hành vi vi phạm pháp luật; các lực lượng chuyên ngành phát huy chức năng quản lý, bảo vệ rừng, động vật hoang dã và nguồn lợi thủy sản.
Cùng với sự vào cuộc thường xuyên, đồng bộ của các lực lượng, ý thức trách nhiệm của mỗi người dân, du khách và cơ sở kinh doanh cũng có ý nghĩa quan trọng. Không săn bắt, đặt bẫy, mua bán, tiêu thụ động vật hoang dã; không sử dụng các phương thức khai thác thủy sản tận diệt và chủ động thông báo cho cơ quan chức năng khi phát hiện vi phạm chính là những hành động thiết thực góp phần gìn giữ hệ sinh thái rừng – biển Sơn Trà.
