Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) đang được xem xét, cho ý kiến tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI hướng tới việc thực hiện việc quản lý an toàn thực phẩm bằng dữ liệu; xây dựng hệ thống thông tin về an toàn thực phẩm thống nhất từ trung ương đến địa phương làm cơ sở quản lý an toàn thực phẩm trong toàn chuỗi cung ứng.
Sản xuất rau an toàn ở Hà Nội.
Các vấn đề nóng về an toàn thực phẩm (ATTP) luôn được người dân và cử tri đặc biệt quan tâm.
Theo Bộ trưởng Đào Hồng Lan, sau hơn 16 năm thực hiện Luật An toàn thực phẩm năm 2010, việc sửa đổi là cần thiết nhằm khắc phục những bất cập từ thực tiễn. Trong quá trình xây dựng dự án luật, cơ quan soạn thảo đã lấy ý kiến chuyên gia, các bộ, ngành, cộng đồng doanh nghiệp và người dân. Tại các phiên thảo luận tổ và ý kiến của cơ quan thẩm tra, có 121 nội dung được đại biểu đề cập; riêng phiên thảo luận hội trường có 21 đại biểu phát biểu.
Bộ trưởng nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy quản lý, chủ động ngăn ngừa nguy cơ mất an toàn thực phẩm từ sớm, từ xa, thay vì chỉ xử lý khi sản phẩm kém chất lượng đã lưu thông và gây ảnh hưởng đến người tiêu dùng. Tuy nhiên, phòng ngừa nguy cơ không đồng nghĩa với việc tạo thêm rào cản hành chính.
Tinh thần xây dựng luật là chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm dựa trên cơ sở khoa học, phân tích nguy cơ và phù hợp với thông lệ quốc tế; vừa nâng cao hiệu quả bảo vệ sức khỏe nhân dân, vừa kiến tạo môi trường kinh doanh thông thoáng, minh bạch, bền vững.
Thay vì kiểm soát theo từng công đoạn riêng lẻ, dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) hướng tới xây dựng mô hình quản lý hiện đại dựa trên đánh giá nguy cơ, dữ liệu số và kiểm soát toàn bộ chuỗi cung ứng.
Ông Chu Quốc Thịnh, Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) cho hay, dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) xây dựng một chương riêng về hệ thống thông tin và dữ liệu về an toàn thực phẩm. Theo đó, hệ thống cơ sở dữ liệu sẽ cung cấp đầy đủ thông tin của cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm, toàn bộ vòng đời của từng thực phẩm từ sản xuất ban đầu đến sơ chế, chế biến, kinh doanh và lưu thông trên thị trường đến khi được sử dụng; đặc biệt là lịch sử tuân thủ của các doanh nghiệp.
Quản lý an toàn thực phẩm bằng dữ liệu số.
Việc này giúp cơ quan kiểm tra nhà nước về thực phẩm nhập khẩu có đầy đủ căn cứ để áp dụng phương thức kiểm tra phù hợp. Đối với các doanh nghiệp có lịch sử tuân thủ tốt sẽ được áp dụng ngay các phương thức kiểm tra giảm, còn đối với những doanh nghiệp có vi phạm trong quá trình sản xuất, kinh doanh sẽ phải áp dụng ngay phương thức kiểm tra chặt.
Kết hợp với việc triển khai thực hiện 100% thủ tục kiểm tra nhà nước trên môi trường điện tử, kết quả kiểm tra sẽ được cập nhật đầy đủ vào hệ thống cơ sở dữ liệu an toàn thực phẩm. Từ đó, cơ quan hải quan có đầy đủ dữ liệu để thông quan hàng hóa.
Đây là một trong những nội dung quan trọng trong cải cách hành chính giúp quá trình thông quan hàng hóa được nhanh chóng, minh bạch.
Các chuyên gia nhận định, chuyển đổi số sẽ quyết định hiệu quả của mô hình hậu kiểm mới. Hệ thống dữ liệu quốc gia về an toàn thực phẩm được định hướng số hoá toàn bộ vòng đời sản phẩm, phục vụ truy xuất nguồn gốc, cảnh báo nguy cơ, xử lý vi phạm và kết nối dữ liệu giữa các bộ, ngành, địa phương.
Về cơ sở dữ liệu và truy xuất nguồn gốc, Bộ trưởng Đào Hồng Lan nhấn mạnh đây là nhiệm vụ quan trọng để tăng cường hậu kiểm, nâng cao hiệu quả quản lý an toàn thực phẩm. Bên cạnh các nhiệm vụ đang triển khai, Chính phủ đã ban hành quy định về định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc hàng hóa theo Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa. Bộ trưởng đề nghị các doanh nghiệp quan tâm, chủ động thực hiện những quy định liên quan.
Những thay đổi trong dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) và các định hướng tại dự thảo Nghị định hướng dẫn thi hành thể hiện tư duy quản lý hiện đại, tiệm cận thông lệ quốc tế. Việc quy định phương thức kiểm tra dựa trên nguy cơ cùng cơ chế miễn giảm hợp lý sẽ vừa nâng cao hiệu lực kiểm soát nguy cơ từ cửa khẩu, vừa tạo động lực mạnh mẽ để doanh nghiệp chủ động tuân thủ, hướng tới môi trường kinh doanh minh bạch và bảo đảm an toàn sức khỏe cho người tiêu dùng.
