Điểm tựa pháp lý cho người yếu thế
Hiện nay, thông qua hoạt động chuyên môn, trợ giúp viên pháp lý giúp người được trợ giúp pháp lý hiểu rõ hơn về quyền, nghĩa vụ của mình, đồng thời hỗ trợ họ bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp trong quá trình giải quyết vụ việc.
Một hội nghị truyền thông về tiếp cận chính sách trợ giúp pháp lý tại tỉnh Lạng Sơn.
Trong các vụ án, vụ việc liên quan đến ma túy, người bị buộc tội có thể gặp khó khăn trong việc tiếp cận thông tin pháp luật, nhận thức đầy đủ về quyền tố tụng hoặc tự mình thực hiện các thủ tục cần thiết. Sự đồng hành của trợ giúp viên pháp lý không chỉ thể hiện ở việc giải thích quy định pháp luật mà còn ở việc hướng dẫn, hỗ trợ người được trợ giúp pháp lý thực hiện các quyền tố tụng, cung cấp tài liệu, trình bày ý kiến và đưa ra những yêu cầu hợp pháp trong quá trình giải quyết vụ án.
Tùy thuộc vào tính chất vụ việc, yêu cầu trợ giúp pháp lý và phạm vi thực hiện theo quy định, trợ giúp viên pháp lý có thể tham gia bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người được trợ giúp pháp lý trong quá trình tố tụng hình sự.
Thông qua việc tham gia từ giai đoạn điều tra, trợ giúp viên pháp lý có điều kiện tiếp xúc với người được trợ giúp pháp lý, thu thập, kiểm tra và đánh giá các tài liệu, chứng cứ theo quy định của pháp luật; đọc, ghi chép và sao chụp tài liệu trong hồ sơ vụ án liên quan đến việc bào chữa từ khi kết thúc điều tra, xác định những tình tiết có lợi cũng như những vấn đề cần được làm rõ. Trên cơ sở đó, trợ giúp viên pháp lý xây dựng phương án bào chữa, tham gia xét hỏi, tranh tụng và đưa ra các đề nghị phù hợp nhằm bảo đảm các quyền tố tụng cũng như quyền và lợi ích hợp pháp của người được trợ giúp pháp lý được tôn trọng và xem xét đầy đủ.
Vai trò của trợ giúp viên pháp lý vì vậy không chỉ được thể hiện ở kết quả cuối cùng là mức hình phạt mà người được trợ giúp pháp lý phải chấp hành, mà quan trọng hơn còn thể hiện ở việc bảo đảm người thuộc diện được trợ giúp pháp lý có người am hiểu pháp luật đồng hành, hỗ trợ và bảo vệ trong quá trình tố tụng; góp phần hạn chế nguy cơ bỏ sót những tình tiết có lợi, bảo đảm các quyền của họ được thực hiện đầy đủ theo quy định của pháp luật.
Đối với người bị hại và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, nếu thuộc diện được trợ giúp pháp lý, họ cũng có thể được hỗ trợ thực hiện các quyền hợp pháp của mình. Trợ giúp viên pháp lý hướng dẫn việc trình bày yêu cầu, cung cấp tài liệu, chứng cứ và thực hiện các thủ tục cần thiết theo quy định. Qua đó, quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể liên quan được quan tâm bảo vệ trong quá trình giải quyết vụ việc.
Việc trợ giúp viên pháp lý nghiên cứu kỹ hồ sơ, chủ động xác định các vấn đề pháp lý, đánh giá chứng cứ, tham gia xét hỏi và trình bày luận cứ bào chữa còn góp phần cùng các cơ quan tiến hành tố tụng làm sáng tỏ sự thật khách quan của vụ án, bảo đảm việc giải quyết vụ án khách quan, toàn diện, đúng người, đúng tội, đúng pháp luật.
Bảo đảm quyền tiếp cận công lý
Một trong những ý nghĩa quan trọng của hoạt động trợ giúp pháp lý là giúp người thuộc diện được hưởng chính sách tiếp cận dịch vụ pháp lý miễn phí, nhất là những người gặp khó khăn về kinh tế hoặc thuộc nhóm dễ bị tổn thương.
Trợ giúp viên pháp lý thực hiện nhiệm vụ trên cơ sở tuân thủ pháp luật, bảo đảm tính độc lập về chuyên môn trong phạm vi được giao và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người được trợ giúp pháp lý. Hoạt động này không nhằm bao che cho hành vi vi phạm pháp luật, mà góp phần bảo đảm việc xác định sự thật khách quan, việc áp dụng pháp luật đúng đắn và quyền của các bên được tôn trọng trong quá trình giải quyết vụ việc.
Trong các vụ việc liên quan đến ma túy, trợ giúp viên pháp lý là cầu nối giúp người thuộc diện được trợ giúp pháp lý tiếp cận các quyền pháp lý của mình, đồng thời góp phần bảo đảm quá trình giải quyết vụ việc được thực hiện đúng quy định. Sự đồng hành kịp thời, trách nhiệm và đúng pháp luật không chỉ hỗ trợ bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của từng cá nhân mà còn góp phần nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật, củng cố niềm tin của người dân vào công lý và chính sách nhân văn của Nhà nước.
