Nếu như những năm trước, đặc biệt là năm 2025, mùa mưa thường đến sớm, mưa nhiều đợt kéo dài liên tục gây ngập lụt diện rộng ở nhiều tỉnh, thành miền Trung thì năm nay, do ảnh hưởng của El Nino, cao điểm mùa mưa lũ đến muộn hơn. Tuy nhiên, các đợt mưa với cường suất lớn liên tiếp mấy ngày qua đã khiến nhiều địa phương trên dải đất miền Trung từ Quảng Trị đến Khánh Hòa phải đối mặt với ngập lụt, sạt lở đất, lũ trên các sông dâng cao, đe dọa trực tiếp đến an toàn tính mạng và tài sản của người dân.
Lũ muộn
Tại TP Huế, nhiều người dân địa phương vẫn chưa hết ám ảnh về trận mưa lũ lịch sử kéo dài liên tiếp từ cuối tháng 10 đến đầu tháng 11/2025. Ngập lụt diện rộng kéo dài nhiều ngày khiến nhiều đơn vị, doanh nghiệp và người dân thiệt hại nặng nề về tài sản, hoa màu, cây trồng, vật nuôi.
Trong khi đó, mùa mưa năm nay ở TP Huế đến muộn hơn, các đợt mưa cũng ít hơn. Liên tục gần 1 tuần qua, do ảnh hưởng của không khí lạnh, TP Huế xuất hiện các đợt mưa vừa, mưa to. Lượng mưa đo được từ 19h ngày 8/11 đến 16h ngày 10/11 ở vùng đồng bằng phổ biến 100-200mm, vùng núi 400-550mm, có nơi cao hơn như đỉnh Bạch Mã đạt 1.002,6mm.
Điều đáng nói, cường suất mưa lớn cực đoan trong thời gian ngắn đã gây ngập lụt cục bộ tại một số khu vực ở các xã miền núi A Lưới. Tối 9/11, mưa lớn gây ngập đường Hồ Chí Minh đoạn qua thôn Hợp Thành, xã A Lưới 2, độ sâu từ 0,3-0,4m; đất đá tràn qua đường tại nhiều vị trí thuộc xã A Lưới 1 và A Lưới 3. Tại xã Khe Tre, mưa lớn gây ngập đoạn đường qua trung tâm xã từ 0,2-0,3m. Nhiều tuyến đường, cống qua các thôn bị bồi lấp, sạt lở, ảnh hưởng đến giao thông.
Tại tổ dân phố Thai Dương Hạ, phường Thuận An, gió mạnh, sóng lớn kết hợp triều cường làm nhiều tuyến đường chính bị ngập từ 0,2-0,3m, gây khó khăn cho việc đi lại.
Không riêng Huế, đợt mưa liên tiếp những ngày qua cũng gây thiệt hại tại TP Đà Nẵng. Nhiều vị trí trên các tuyến đường ở khu vực miền núi xảy ra sạt lở, giao thông bị chia cắt; trong khi các khu vực trũng thấp bị ngập sâu.
Điển hình như tại xã miền núi Nam Trà My, mưa lớn gây ra một số điểm sạt lở đất nhỏ trên các tuyến đường và khu dân cư. Chính quyền địa phương tập trung theo dõi diễn biến thời tiết, khẩn trương khắc phục các điểm sạt lở và chủ động phương án di dời người dân khỏi khu vực nguy hiểm. Tại làng Tak Ven, thôn Tak Pỏ, một số hộ dân đã di dời đến Trung tâm tổ chức sự kiện - Phiên chợ sâm Ngọc Linh để tránh trú, bảo đảm an toàn. Một số điểm sạt lở nhỏ được lực lượng tại chỗ khơi thông, bước đầu bảo đảm cho xe máy qua lại.
Tại thôn Nước Xa, một số đoạn trên tuyến Quốc lộ 40B xuất hiện sạt lở đất. Nếu mưa tiếp tục kéo dài, khu vực này có nguy cơ xảy ra sạt lở nghiêm trọng, ảnh hưởng đến việc đi lại và an toàn của người dân.
Còn tại xã vùng cao Trà Leng, nhiều vị trí bị sạt lở nặng, giao thông chia cắt trong sáng 11/11. Đường vào thôn Moang Roang, đoạn qua làng Ông Tiêu, tuyến ĐH1 gần khu dân cư Ông Đề bị sạt lở, phương tiện chưa thể lưu thông. Để chủ động phòng tránh, bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản của nhân dân, UBND xã Trà Leng khuyến cáo người dân không đi bắt cá, đánh bắt thủy sản tại sông, suối; không vớt củi khi nước lũ dâng; hạn chế đi làm nương rẫy, lên khu vực đồi núi có nguy cơ sạt lở. Người dân tuyệt đối không đi qua khu vực ngập sâu, nước chảy xiết hoặc các tuyến đường có nguy cơ sạt lở.
Trên Quốc lộ 40B qua các xã Trà Tân, Trà My cũng xảy ra nhiều điểm sạt lở khiến phương tiện không lưu thông được. Tuyến Quốc lộ 24C đoạn qua xã Trà My xảy ra ngập sâu, sạt lở tại một số vị trí; nước sông Trường dâng cao gây ngập, chia cắt một số khu dân cư vùng trũng thấp. Mưa lớn còn gây sạt lở đất, làm sập tường phía sau nhà một hộ dân tại thôn Đồng Trầu.
Tại Quảng Ngãi, mưa lớn gần cả tuần qua làm ngập sâu, giao thông chia cắt tạm thời tại các vùng trũng thấp thuộc các xã Bình Chương, Nghĩa Hành… Mưa lũ cũng gây sạt lở đất tại các xã miền núi Ba Xa, Ba Vì, Măng Bút…
Ở phía Bắc miền Trung, Quảng Trị cũng ghi nhận những tác động rõ nét của đợt mưa lớn. Trong 24 giờ từ 4h ngày 9/11 đến 4h ngày 10/11 vừa qua, lượng mưa ở phía Bắc tỉnh phổ biến 50-160mm, có nơi cao hơn; phía Nam phổ biến 100-300mm, riêng Vĩnh Ô đạt 364mm, Hướng Sơn 402mm. Mưa lớn khiến nước dâng tại các ngầm tràn, gây chia cắt giao thông miền núi. Đáng chú ý, Quốc lộ 9C đoạn qua xã Kim Ngân, tại Km28, bị đất đá sạt lở tràn xuống mặt đường, phương tiện không thể lưu thông; xã Đakrông có 6 điểm ngầm tràn ngập sâu từ 2-2,5m. Một số bản bị cô lập do nước chảy xiết qua ngầm tràn.
Ở phía Nam, Đắk Lắk là một trong những địa phương chịu ảnh hưởng đáng kể của đợt mưa lũ. Trong 24 giờ từ 10h ngày 10/11 đến trưa 11/11, nhiều khu vực trong tỉnh có mưa vừa, mưa to, cục bộ rất to; xã Xuân Lãnh ghi nhận 176,9mm, Ea Riêng 147,8mm, Tây Sơn 136,4mm. Mực nước sông Kỳ Lộ được dự báo có thể lên mức báo động 1 đến báo động 3, sông Bàn Thạch lên mức báo động 1 đến báo động 2. Mưa lớn kết hợp nước từ các hồ chứa điều tiết về hạ du làm gia tăng nguy cơ ngập lụt tại vùng trũng thấp, lũ quét và sạt lở ở khu vực miền núi.
Đáng chú ý, khu vực phía Đông Đắk Lắk nằm ở hạ lưu sông Ba, đồng thời là vùng hạ du của các thủy điện Sông Ba Hạ và Sông Hinh. Vì vậy, khi mưa lớn kéo dài, nguy cơ ngập lụt ở vùng hạ du có thể gia tăng, nhất là tại các khu vực trũng thấp, ven sông. Trước tình hình này, UBND tỉnh yêu cầu các hồ chứa thủy điện, thủy lợi theo dõi chặt chẽ diễn biến mưa lũ trên lưu vực, chủ động vận hành, điều tiết, xả nước qua tràn đón lũ theo đúng quy trình, quy định.
Theo thông tin cập nhật mới nhất của cơ quan chức năng, Đắk Lắk còn 877 nhà dân bị ngập; nhiều khu vực thuộc các xã Đồng Xuân, Xuân Phước bị ảnh hưởng, một số khu vực xã Xuân Lãnh bị nước lũ chia cắt. Riêng tại địa bàn xã Đồng Xuân, nước lũ tràn qua Quốc lộ 19C, đoạn thôn Long Thạch, gây chia cắt khu vực Xuân Lãnh - Đồng Xuân, hai thôn Hà Rai và Lãnh Cao bị cô lập. Trước tình hình này, chính quyền và lực lượng chức năng phải tổ chức chốt chặn, cảnh báo, di dời người dân ở khu vực nguy hiểm và thông báo kịp thời việc điều tiết hồ chứa.
Tại Khánh Hòa, dù lượng mưa không lớn bằng một số địa phương phía Bắc, diễn biến thời tiết vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Trong 24 giờ từ 7h ngày 11/11 đến 7h ngày 12/11, lượng mưa phổ biến tại tỉnh đạt 20-80mm, có nơi trên 100mm. Đáng chú ý, mô hình độ ẩm đất cho thấy nhiều khu vực đã gần bão hòa, trên 90%, hoặc đạt trạng thái bão hòa. Cơ quan khí tượng thủy văn tỉnh tiếp tục cảnh báo nguy cơ lũ quét trên các sông, suối nhỏ vùng núi; sạt lở đất trên sườn dốc, sụt lún đất tại nhiều địa phương. Trên vùng biển Khánh Hòa, mưa dông, gió giật mạnh và sóng cao cũng đặt tàu thuyền, hoạt động nuôi trồng thủy sản trước nguy cơ mất an toàn.
Một trong những điểm tiềm ẩn nguy cơ cao là đèo Khánh Lê trên Quốc lộ 27C, đoạn qua xã Nam Khánh Vĩnh, nơi thường xảy ra sạt lở trong mùa mưa lũ, trong khi sương mù dày làm hạn chế tầm nhìn. Trước đợt mưa trung tuần tháng 11, Sở Xây dựng tỉnh Khánh Hòa đã tạm thời cấm người và phương tiện lưu thông trên tuyến đèo này trong khung giờ từ 18h đến 5h sáng hôm sau. Đơn vị quản lý đường bộ cũng bố trí nhân lực, phương tiện cơ giới thường trực để kịp thời xử lý các sự cố sạt lở, sụt lún, bảo đảm an toàn giao thông.
Theo thông tin cập nhật của cơ quan chức năng đến ngày 13/11, toàn khu vực từ Thanh Hóa đến Đắk Lắk còn 2.734 nhà dân bị ngập, trong đó Gia Lai 1.857 nhà, Đắk Lắk 877 nhà; 1.887 hộ dân tại các khu vực nguy cơ cao đã được di dời đến nơi an toàn. Riêng Đắk Lắk di dời 1.195 hộ, Đà Nẵng 266 hộ, Quảng Ngãi 151 hộ và TP Huế 20 hộ. Những con số này phần nào cho thấy quy mô ảnh hưởng và áp lực mà chính quyền, lực lượng chức năng cùng người dân miền Trung phải đối mặt trong đợt mưa lũ.
Chủ động ứng phó
Thiếu tướng Hồ Song Ân, Giám đốc Công an tỉnh Quảng Ngãi, cho biết Quảng Ngãi là tỉnh ở khu vực Trung Bộ, sở hữu địa hình với đầy đủ các dạng địa thế phức tạp. Trong đó, tuyến biên giới biển dài dễ chịu ảnh hưởng trực tiếp của bão, triều cường; vùng đồng bằng thường xuyên ngập lụt sâu; khu vực miền núi, biên giới đất liền đối mặt với hiểm họa sạt lở núi, lũ ống, lũ quét.
Qua khảo sát, lực lượng chức năng xác định trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi có hàng trăm khu vực có nguy cơ cao bị ngập sâu, lũ quét, lũ ống, sạt lở đất. Việc nhận diện chính xác đặc điểm địa hình giúp lực lượng Công an tỉnh định hình rõ tính chất khốc liệt của thiên tai, từ đó đặt ra yêu cầu cấp thiết về sự chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa, bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản của người dân; đồng thời xây dựng phương án ứng phó, khắc phục thiên tai phù hợp tình hình thực tế địa phương.
Tại TP Đà Nẵng, trong đợt mưa lũ trung tuần tháng 11, lực lượng Công an đã tiến hành kiểm tra gần 800 vị trí có nguy cơ ngập lụt, sạt lở; ghi nhận 27 điểm sạt lở, 54 điểm cây đổ và 2 khu vực bị cô lập tại các xã Trà Giáp, Tây Giang…
Tại Đắk Lắk, trước diễn biến mưa lũ phức tạp ở khu vực phía Đông tỉnh, Thiếu tướng Phan Thanh Tám, Giám đốc Công an tỉnh, yêu cầu các lực lượng luôn trong tư thế sẵn sàng kích hoạt, triển khai phương án khi có tình huống phát sinh; xác định rõ trách nhiệm từng đầu mối, nhiệm vụ của từng lực lượng, bảo đảm công tác chỉ huy, điều hành, điều phối và chi viện lực lượng, phương tiện giữa các địa bàn kịp thời, linh hoạt. Công an các xã, phường tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt trong tham mưu cấp ủy, chính quyền triển khai phương án phòng, chống thiên tai theo phương châm “4 tại chỗ”; phối hợp với các lực lượng rà soát khu vực xung yếu, tổ chức cảnh báo, sơ tán người dân khỏi nơi nguy hiểm, sẵn sàng cứu hộ, cứu nạn khi cần thiết.
Ở Quảng Trị, lực lượng Công an xã Kim Ngân cũng tổ chức đặt biển cảnh báo tại điểm sạt lở trên Quốc lộ 9C, ngăn người và phương tiện đi vào khu vực nguy hiểm.
Ông Nguyễn Văn Hùng, Giám đốc Đài Khí tượng Thủy văn TP Huế, cho biết trong 10 tháng đầu năm 2026, thông qua công tác theo dõi, phân tích diễn biến thời tiết, mưa, lũ trên lưu vực sông Hương, sông Bồ và các khu vực trọng điểm; tổ chức quan trắc, dự báo, cảnh báo, cung cấp thông tin phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành phòng, chống thiên tai và phát triển kinh tế - xã hội, Đài Khí tượng Thủy văn TP Huế đã phát hành gần 800 bản tin dự báo, cảnh báo thiên tai các loại.
Theo dự báo trong tháng 11 này, ngoài đợt mưa lớn diện rộng kéo dài đến hết ngày 12/11, thời gian còn lại có thể xuất hiện 1-2 đợt mưa lớn diện rộng hoặc mưa lớn cục bộ. Tổng lượng mưa trong tháng 11 và tháng 12/2026 dự báo chỉ đạt khoảng 60-90% trung bình nhiều năm. Tình trạng này có thể tiếp tục trong những tháng đầu năm 2027, tiềm ẩn nguy cơ thiếu nước cục bộ.
“Trong tháng 12 tới, dự báo có khoảng 3-4 đợt không khí lạnh và không khí lạnh tăng cường; đợt rét đầu tiên của mùa đông 2026-2027 có thể xuất hiện vào dịp Giáng sinh. Năm 2027, nắng nóng tại Huế có khả năng xuất hiện sớm hơn trung bình nhiều năm khoảng 7-10 ngày, mức độ gay gắt hơn so với trung bình nhiều năm và năm 2026”, ông Nguyễn Văn Hùng thông tin.
Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, từ giữa tháng 9/2026, El Nino đã đạt ngưỡng cường độ rất mạnh, dự báo đạt cực đại vào những tháng cuối năm và có thể duy trì cường độ này đến khoảng tháng 3/2027. Diễn biến trên làm gia tăng nguy cơ nắng nóng, khô hạn và thiếu hụt nguồn nước, đặc biệt tại khu vực duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên.
Đáng chú ý, khu vực duyên hải Nam Trung Bộ được đánh giá là một trong những vùng dễ tổn thương do đặc điểm sông ngắn, độ dốc lớn, khả năng trữ và điều tiết nước còn hạn chế, trong khi mùa khô kéo dài. Theo số liệu được Cục Quản lý Tài nguyên nước (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cung cấp, dòng chảy trên một số lưu vực sông đã suy giảm đáng kể so với trung bình nhiều năm: sông Kôn giảm 73%, sông Ba giảm 67%, sông Thu Bồn giảm 53%.
Nguy cơ thiếu nước không chỉ ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp mà còn đe dọa nguồn cung nước sinh hoạt, công nghiệp. Đà Nẵng có thể chịu áp lực về nguồn nước do phụ thuộc vào điều tiết từ các hồ chứa và hệ thống đập dâng An Trạch. Các khu kinh tế Chu Lai, Nam Giang, Dung Quất và khu vực Đông Nam Đắk Lắk cũng đối mặt nguy cơ thiếu nước phục vụ sản xuất. Tại Tây Nguyên, nguồn nước tưới chủ động cho cây lâu năm ngoài phạm vi các công trình thủy lợi được dự báo chỉ đạt 17-19%.
Các chuyên gia cảnh báo miền Trung cần sớm có phương án tích trữ, điều tiết và sử dụng tiết kiệm nguồn nước, chủ động ứng phó nguy cơ hạn hán, thiếu nước trong mùa khô 2026-2027.
