Phát biểu khai mạc hội nghị, Trưởng Ban Văn hóa - Xã hội HĐND TP Hồ Chí Minh Cao Thanh Bình nhấn mạnh, bảo đảm quyền trẻ em không chỉ là trách nhiệm của gia đình mà còn của Nhà nước, cộng đồng và toàn xã hội. Vì vậy, thành phố cần xây dựng hệ thống bảo vệ trẻ em có khả năng phát hiện sớm, phòng ngừa, can thiệp và hỗ trợ kịp thời những trường hợp có hoàn cảnh đặc biệt, có nguy cơ hoặc bị xâm hại.
Phó Trưởng phòng Bảo vệ, chăm sóc trẻ em - bình đẳng giới, Sở Y tế Thành phố Phạm Hoàng Anh cho biết, bên cạnh bạo lực, xâm hại, bỏ rơi, bóc lột sức lao động, trẻ em còn đối mặt với những vấn đề mới như sức khỏe tâm thần, bạo lực học đường, xâm hại trên mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Thành phố hiện có gần 10.000 trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, hơn 12.800 trẻ có nguy cơ rơi vào hoàn cảnh đặc biệt và 3.156 trẻ sống tại các cơ sở bảo trợ xã hội. Hiện hơn 164.000 trẻ dưới 16 tuổi đang cư trú trên địa bàn nhưng chưa đăng ký thường trú hoặc tạm trú.
Tại hội nghị, đại diện nhiều cơ sở phản ánh những vướng mắc về BHYT, học tập và chăm sóc trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt.
Trung tâm Công tác xã hội Giáo dục nghề nghiệp Thiếu niên TP Hồ Chí Minh cho biết tiếp nhận trẻ từ 8 - 16 tuổi, nhiều em không có người thân, thiếu giấy tờ và nơi ăn ở. Khi đủ 16 tuổi trở về cộng đồng, các em vẫn gặp nhiều khó khăn trong tìm việc dù đã được hỗ trợ học nghề, do doanh nghiệp còn hạn chế tiếp nhận lao động ở độ tuổi này. Trung tâm kiến nghị nâng độ tuổi nuôi dưỡng lên 18 tuổi để các em có thêm thời gian chuẩn bị hòa nhập cộng đồng.
Đại diện BHXH TP Hồ Chí Minh cho biết, theo Nghị quyết 75/2025/NQ-HĐND của HĐND thành phố, trẻ từ đủ 6 tuổi đến dưới 16 tuổi có đăng ký thường trú hoặc tạm trú tại TP Hồ Chí Minh được hỗ trợ 100% mức đóng BHYT. Đồng thời đề nghị các cơ sở phối hợp chính quyền và công an địa phương xác minh thông tin, hoàn tất giấy tờ, đăng ký cư trú, lập danh sách chuyển cơ quan BHXH cấp thẻ.
Trước những vấn đề đại biểu nêu, đại diện Sở Y tế TP Hồ Chí Minh đề nghị chính quyền cấp xã cần làm đầu mối phát hiện, tiếp nhận, đánh giá nguy cơ và tổ chức hỗ trợ trẻ tại địa bàn; các ngành cung cấp dịch vụ theo chức năng, các cơ sở và tổ chức xã hội tham gia theo năng lực.
Phát biểu tại hội nghị, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Bảo vệ quyền trẻ em TP Hồ Chí Minh Phạm Đình Nghinh cho biết, một số đơn vị còn khó khăn về kinh phí, cơ sở vật chất và nhân lực chuyên môn. Nguồn lực duy trì hoạt động chủ yếu dựa vào vận động tài trợ, thiện nguyện nên thiếu ổn định, ảnh hưởng đến chất lượng và tính liên tục của dịch vụ.
Nhu cầu hỗ trợ trẻ em ngày càng mở rộng, không chỉ dừng ở chăm sóc, nuôi dưỡng mà còn đòi hỏi các dịch vụ chuyên sâu như tư vấn tâm lý, hỗ trợ sức khỏe tâm thần, công tác xã hội và phục hồi cho trẻ bị bạo lực, xâm hại. Tuy nhiên, khả năng cung cấp những dịch vụ này giữa các cơ sở, địa bàn chưa đồng đều. Đáng chú ý, trẻ em trong gia đình di cư, trẻ thiếu giấy tờ tùy thân hoặc không có nơi cư trú ổn định vẫn có thể gặp trở ngại khi tiếp cận giáo dục, y tế, bảo hiểm và trợ giúp xã hội.
Một vấn đề khác là quá trình chuyển đổi mô hình hoạt động của một số cơ sở, từ chăm sóc, nuôi dưỡng sang cung cấp dịch vụ hỗ trợ; trong khi một số đơn vị phải chấm dứt hoạt động do khó khăn kinh phí. Quá trình này cần có lộ trình phù hợp, bảo đảm việc chăm sóc, hỗ trợ trẻ không bị gián đoạn. Điều quan trọng không chỉ là chính sách đã được ban hành, mà phải xác định được có bao nhiêu trẻ thực sự được hưởng và bao nhiêu trẻ vẫn đang bị bỏ sót.
Ông Cao Thanh Bình, Trưởng Ban Văn hóa - Xã hội HĐND cho biết, Ban sẽ phối hợp Sở Y tế nghiên cứu giải pháp điều phối nguồn lực, trong đó có đề xuất xây dựng phần mềm quản lý cơ sở bảo trợ và cập nhật nguồn hàng tài trợ để các đơn vị đăng ký tiếp nhận.
Phát biểu kết luận hội nghị, Phó Chủ tịch HĐND TPHCM Huỳnh Thanh Nhân nhấn mạnh, các cơ quan chức năng cần nghiên cứu cơ chế, chính sách phù hợp để nâng cao hiệu quả quản lý và hoạt động của các cơ sở, tổ chức tham gia bảo vệ, chăm sóc, hỗ trợ trẻ em.
Phó Chủ tịch HĐND TP Hồ Chí Minh yêu cầu các cơ quan quản lý nhà nước tăng cường phối hợp với địa phương để giải quyết những vấn đề liên quan đến giấy tờ tùy thân, thụ hưởng chính sách an sinh xã hội; quan tâm trẻ em lang thang, trẻ em lao động sớm, trẻ em di cư và trẻ thiếu điều kiện tiếp cận dịch vụ xã hội. Cùng với đó là chủ động phòng ngừa, phát hiện, xử lý bạo lực, xâm hại; quan tâm sức khỏe tâm thần, nguy cơ lừa đảo, bắt nạt trên môi trường mạng và bảo đảm quyền, lợi ích tốt nhất của trẻ trong các vấn đề tư pháp liên quan đến người chưa thành niên.
