Tám dự án cầu vượt sông Hồng, sông Đuống đang được Hà Nội tập trung triển khai, từng bước hình thành mạng lưới giao thông mới, mở rộng không gian phát triển đô thị và tăng cường liên kết vùng. Trên những công trường trải dài từ phía Bắc đến phía Nam thành phố, hàng nghìn cán bộ, kỹ sư, công nhân cùng máy móc, thiết bị đang được huy động. Trong khi một số dự án đã vượt kế hoạch xây lắp, những điểm nghẽn về hạ tầng kỹ thuật, giải phóng mặt bằng và tổ chức thi công vẫn cần được tháo gỡ để bảo đảm các công trình về đích đúng hẹn.
Những năm gần đây, tốc độ đô thị hóa nhanh cùng sự gia tăng dân số, phương tiện giao thông đã tạo áp lực ngày càng lớn lên hệ thống hạ tầng của Hà Nội. Sông Hồng và sông Đuống vốn là những dòng sông có vai trò quan trọng trong cấu trúc không gian đô thị, nhưng đồng thời cũng tạo ra những khoảng cách về kết nối giữa các khu vực hai bên bờ. Nhiều cây cầu hiện hữu thường xuyên phải tiếp nhận lưu lượng phương tiện lớn, đặc biệt vào giờ cao điểm.
Trong bối cảnh đó, việc đầu tư xây dựng những cây cầu mới không chỉ nhằm giải quyết bài toán giao thông trước mắt mà còn là bước đi quan trọng trong chiến lược phát triển không gian đô thị của Thủ đô. Khi các công trình lần lượt hoàn thành, những khu vực phía Bắc, phía Đông, phía Nam và phía Tây thành phố sẽ có thêm các hướng kết nối trực tiếp, tạo điều kiện khai thác hiệu quả quỹ đất, thu hút đầu tư và hình thành những cực tăng trưởng mới.
Ở khu vực phía Đông, cầu Trần Hưng Đạo được kỳ vọng tạo thêm một hướng kết nối trực tiếp giữa khu vực trung tâm Hà Nội với địa bàn phía Đông sông Hồng. Công trình có chiều dài khoảng 4,18km, không chỉ góp phần chia sẻ lưu lượng phương tiện với các cầu hiện hữu mà còn tạo thuận lợi cho việc đi lại, giao thương giữa hai bờ sông.
Cùng với đó, cầu Tứ Liên là công trình có ý nghĩa quan trọng trong việc kết nối khu vực nội đô với phía Bắc sông Hồng. Khi hoàn thành, cây cầu sẽ tạo thêm trục giao thông trực tiếp từ khu vực trung tâm đến các địa bàn phía Bắc, góp phần khai thác tiềm năng phát triển đô thị và dịch vụ của khu vực này.
Ở phía Nam, cầu Ngọc Hồi, cầu Hồng Hà và cầu Mễ Sở giữ vai trò quan trọng trong việc hoàn thiện tuyến đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô. Đây là những mắt xích không thể thiếu để hình thành mạng lưới giao thông liên vùng, tăng cường kết nối Hà Nội với các tỉnh lân cận, đặc biệt là Hưng Yên. Khi các công trình được đưa vào khai thác, hoạt động vận chuyển hàng hóa, giao thương và đi lại giữa các địa phương sẽ có thêm những lựa chọn thuận lợi.
Trong khi đó, cầu Thượng Cát và cầu Vân Phúc góp phần mở rộng kết nối khu vực phía Tây, Tây Bắc thành phố. Các công trình này được kỳ vọng tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp trong giao thương, đồng thời mở ra cơ hội phát triển những khu vực có tiềm năng về đô thị, công nghiệp, dịch vụ và logistics.
Cầu Lệ Chi thuộc tuyến kết nối Gia Bình cũng nằm trong nhóm các công trình được Hà Nội thúc đẩy triển khai, góp phần bổ sung hướng kết nối giao thông phía Đông Nam. Việc hình thành thêm những tuyến vượt sông sẽ giúp mạng lưới giao thông không còn phụ thuộc quá lớn vào một số cây cầu hiện hữu, qua đó tăng khả năng phân bổ lưu lượng phương tiện trên toàn hệ thống.
Tầm quan trọng của các dự án này đã được lãnh đạo thành phố nhiều lần nhấn mạnh trong các cuộc kiểm tra, chỉ đạo tiến độ. Tại cuộc họp Ban Chỉ đạo các công trình trọng điểm ngày 12/8/2026, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng yêu cầu các ban quản lý dự án rà soát toàn bộ công trình đã có mặt bằng, bảo đảm triển khai ngay, triển khai nhanh, không để xảy ra tình trạng chậm trễ thiếu lý do chính đáng.
Chỉ đạo này thể hiện yêu cầu của thành phố đối với các dự án hạ tầng trọng điểm: không chỉ hoàn thành thủ tục đầu tư mà phải nhanh chóng chuyển hóa nguồn lực thành khối lượng xây dựng thực tế. Đối với những công trình có quy mô lớn, thời gian thi công kéo dài, việc chậm trễ ở một khâu có thể ảnh hưởng đến tiến độ của cả dự án và những tuyến giao thông kết nối liên quan.
Có thể thấy, giá trị của 8 cây cầu không chỉ nằm ở chiều dài, quy mô kết cấu hay tổng mức đầu tư. Quan trọng hơn, mỗi công trình sẽ góp phần thay đổi khả năng tiếp cận không gian đô thị, tạo điều kiện để người dân đi lại thuận tiện hơn, doanh nghiệp giảm chi phí vận chuyển và các địa phương trong vùng tăng cường liên kết phát triển.
Trên thực địa, hình hài của nhiều cây cầu đã dần hiện rõ. Những trụ cầu vươn cao giữa dòng sông, các bệ trụ, thân trụ và dầm cầu đang được triển khai, từng bước định hình những công trình giao thông quy mô lớn.
Theo Báo cáo số 821/BC-SXD ngày 6/11/2026 của Sở Xây dựng Hà Nội, trong 7 dự án cầu vượt sông Hồng được theo dõi, có 3 công trình đạt giá trị xây lắp cao hơn kế hoạch điều chỉnh, gồm cầu Trần Hưng Đạo, cầu Hồng Hà và cầu Mễ Sở.
Dẫn đầu về tỷ lệ thực hiện là cầu Trần Hưng Đạo. Giá trị xây lắp của dự án đạt hơn 3.366 tỷ đồng, tương đương 54,2% giá trị hợp đồng, cao hơn kế hoạch điều chỉnh 4,3 điểm phần trăm. Đến đầu tháng 11, toàn bộ 128 cọc khoan nhồi và 7 bệ trụ cầu chính đã hoàn thành; 5 trụ giữa sông cơ bản hoàn thành phần kết cấu. Các nhà thầu đang duy trì khoảng 28 mũi thi công để triển khai những hạng mục tiếp theo. Theo tiến độ thành phố giao, cầu Trần Hưng Đạo phải hoàn thành trước ngày 30/6/2027.
Hai công trình cầu Hồng Hà và Mễ Sở thuộc tuyến Vành đai 4 - Vùng Thủ đô cũng ghi nhận kết quả khả quan. Cầu Hồng Hà đạt giá trị xây lắp gần 2.126 tỷ đồng, tương đương 53,4% giá trị hợp đồng, vượt kế hoạch điều chỉnh 0,9 điểm phần trăm. Cầu Mễ Sở đạt hơn 1.618 tỷ đồng, tương đương 50,1%, cao hơn kế hoạch điều chỉnh 1,6 điểm phần trăm.
Tại những công trường này, khối lượng thi công được triển khai trên diện rộng, từ cọc khoan nhồi, bệ trụ, thân trụ đến các hạng mục kết cấu phần trên. Riêng cầu Hồng Hà, các đơn vị duy trì khoảng 30 mũi thi công với hơn 700 cán bộ, công nhân trên toàn tuyến. Đến đầu tháng 11, công trình đã hoàn thành toàn bộ 941 cọc khoan nhồi, 69/70 bệ trụ và thi công thân tại 65/70 trụ.
Tuy nhiên, không phải dự án nào cũng có được điều kiện thuận lợi tương tự. Theo báo cáo của Sở Xây dựng, cầu Tứ Liên đạt 26,8% giá trị xây lắp; cầu Ngọc Hồi đạt 26%; cầu Thượng Cát đạt 20% và cầu Vân Phúc đạt 35,6%. Các tỷ lệ này đều thấp hơn kế hoạch điều chỉnh.
Những khó khăn chủ yếu liên quan đến giải phóng mặt bằng bổ sung, di dời hạ tầng kỹ thuật và điều kiện tổ chức thi công tại một số vị trí. Tại cầu Tứ Liên, dù mặt bằng theo kế hoạch cơ bản đã được bàn giao, công trình vẫn còn vướng hai hộ dân tại ngõ 310 Nghi Tàm và tuyến điện 110kV chưa được di dời. Đây là những yếu tố ảnh hưởng đến việc triển khai một số hạng mục móng, mố và trụ cầu.
Đối với cầu Ngọc Hồi, dự án còn vướng 0,53ha mặt bằng phía Hưng Yên, 17 ngôi mộ cùng một số công trình điện, cấp nước. Cầu Vân Phúc cũng chưa hoàn thành giải phóng 1,48ha mặt bằng bổ sung, khiến một số vị trí chưa thể tổ chức thi công theo kế hoạch.
Tại cuộc họp kiểm điểm tiến độ các dự án ngày 29/10, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Bùi Duy Cường nhấn mạnh vai trò của 8 cây cầu trong việc phát triển hệ thống giao thông, tăng cường kết nối các khu vực và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô. Thành phố yêu cầu các sở, ngành, địa phương và nhà đầu tư tập trung tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ thi công, phấn đấu hoàn thành các dự án theo kế hoạch.
Một trong những vấn đề được lãnh đạo thành phố quan tâm là phải bảo đảm sự đồng bộ giữa công trình cầu với hệ thống đường dẫn và các tuyến giao thông kết nối. Bởi trên thực tế, một cây cầu chỉ có thể phát huy đầy đủ hiệu quả khi các tuyến đường hai đầu cầu, nút giao và hạ tầng phụ trợ được triển khai thống nhất, đủ khả năng tiếp nhận lưu lượng phương tiện.
Thành phố cũng yêu cầu rà soát năng lực thực tế của các nhà thầu, tăng cường ứng dụng máy móc, thiết bị và công nghệ hiện đại để rút ngắn thời gian thi công. Những dự án đã có mặt bằng phải được tổ chức thi công ngay, tránh tình trạng để đất trống trong khi công trình vẫn chậm tiến độ.
Tại cầu Vân Phúc, điều kiện dòng chảy và mực nước trên sông là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến việc tổ chức thi công. Kỹ sư Nguyễn Văn Đến, Phó Chỉ huy trưởng thi công công trình thuộc Công ty cổ phần Đầu tư Xây dựng và Kỹ thuật VNCN E&C, cho biết mực nước sông thời điểm được khảo sát trung bình khoảng 1,5m, tạo thuận lợi cho việc triển khai các hạng mục dưới sông, đặc biệt là thi công bệ và hố móng.
Cầu Vân Phúc có tổng mức đầu tư của dự án là hơn 3.400 tỷ đồng. Ảnh: Quang Thái
Từ thực tế này có thể thấy, mỗi công trình cầu có những điều kiện thi công riêng, đòi hỏi chủ đầu tư và nhà thầu phải chủ động xây dựng phương án kỹ thuật phù hợp. Với những dự án vượt sông, việc tổ chức thi công còn phụ thuộc vào mực nước, dòng chảy, địa chất nền móng và điều kiện thời tiết. Do đó, việc duy trì nhiều mũi thi công đồng thời, chuẩn bị đầy đủ thiết bị và có phương án xử lý các tình huống phát sinh là yêu cầu quan trọng để bảo đảm tiến độ.
Một điểm nghẽn khác được thành phố yêu cầu xử lý là việc bố trí địa điểm tiếp nhận đất đào, bùn thải và phế thải xây dựng. Nếu không có phương án tập kết, vận chuyển phù hợp, hoạt động thi công có thể bị gián đoạn, phát sinh thêm chi phí và ảnh hưởng đến môi trường. Vì vậy, các sở, ngành cần phối hợp với địa phương rà soát địa điểm, hướng dẫn thủ tục sử dụng đất và tổ chức xử lý chất thải theo quy định.
Từ nay đến các mốc hoàn thành trong năm 2027, khối lượng công việc tại các dự án cầu vẫn còn rất lớn. Việc tăng tốc vì thế không chỉ là yêu cầu đối với từng nhà thầu trên công trường mà còn là trách nhiệm phối hợp của các sở, ngành, địa phương và chủ đầu tư. Khi mặt bằng được bàn giao kịp thời, hạ tầng kỹ thuật được di dời đồng bộ, nguồn lực thi công được huy động đầy đủ, những nhịp cầu mới sẽ có điều kiện sớm hoàn thành, phát huy hiệu quả đầu tư.
Tám cây cầu không đơn thuần là những công trình vượt sông. Đó còn là những mắt xích quan trọng trong chiến lược mở rộng không gian phát triển, hoàn thiện mạng lưới giao thông và tăng cường liên kết vùng của Hà Nội. Mỗi công trình hoàn thành sẽ góp thêm một hướng kết nối mới, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp và mở ra dư địa phát triển cho những khu vực hai bên sông.
