Lá phiếu và sứ mệnh của cử tri trong kiến tạo và kiểm soát quyền lực Nhà nước

Quyền lực nhà nước trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam không tự sinh ra từ thiết chế, cũng không tồn tại như một đặc quyền mặc định của bộ máy. Quyền lực ấy bắt nguồn từ nhân dân, thuộc về nhân dân và phải được nhân dân trao gửi một cách hợp pháp, có ý thức và có trách nhiệm. Nguyên tắc nền tảng đó được hiến định trong Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Lá phiếu và sứ mệnh của cử tri trong kiến tạo và kiểm soát quyền lực Nhà nước -0
Mỗi lá phiếu thực chất là một lựa chọn về chất lượng quyền lực nhà nước trong nhiệm kỳ sắp tới.

Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp (khóa 2026-2031) không chỉ là một sự kiện chính trị định kỳ. Đó là thời điểm quyền lực nhân dân được chuyển hóa thành quyền lực nhà nước thông qua cơ chế pháp lý được quy định trong Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân.

Ở điểm giao thoa đó, lá phiếu trở thành hành vi chính trị có ý nghĩa cấu trúc.

1. Lá phiếu - hành vi ủy quyền chính trị có điều kiện

Lá phiếu không đơn thuần là một thao tác lựa chọn. Nó là hành vi ủy quyền chính trị được luật hóa, qua đó cử tri trao cho đại biểu quyền đại diện mình tham gia lập pháp, quyết định chính sách, giám sát bộ máy nhà nước.

Nhưng đó không phải là sự trao quyền vô điều kiện.

Ủy quyền trong cơ chế dân chủ xã hội chủ nghĩa luôn gắn với ba yếu tố: Trách nhiệm giải trình; sự giám sát của Nhân dân; và khả năng bị đánh giá lại bằng tín nhiệm chính trị.

Khi bầu đại biểu vào Quốc hội, cử tri đang trao quyền tham gia xây dựng luật, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và thực hiện giám sát tối cao. Khi bầu đại biểu HĐND, cử tri trao quyền quyết định những vấn đề trực tiếp liên quan đến phát triển địa phương, ngân sách, quy hoạch, an sinh xã hội.

Vì vậy, mỗi lá phiếu thực chất là một lựa chọn về chất lượng quyền lực nhà nước trong nhiệm kỳ sắp tới.

2. Sứ mệnh của cử tri - từ tham gia đến đồng kiến tạo quyền lực

Nếu xem bầu cử chỉ là quyền, thì cách hiểu ấy còn giản lược. Bầu cử là quyền, nhưng đồng thời là sứ mệnh công dân.

Sứ mệnh ấy mang tính liên tục và nhiều tầng:

Thứ nhất, trước bầu cử - cử tri phải tìm hiểu, cân nhắc, đánh giá ứng cử viên trên cơ sở tiêu chuẩn, chương trình hành động và phẩm chất chính trị. Đây là giai đoạn chuẩn bị của trách nhiệm.

Thứ hai, trong bầu cử - cử tri thực hiện quyền một cách tự giác, đúng pháp luật, không để cảm tính, áp lực hay thông tin sai lệch chi phối. Đây là thời điểm quyền lực được trao gửi.

Thứ ba, sau bầu cử - cử tri tiếp tục giám sát, phản biện, tham gia góp ý, theo dõi việc thực hiện cam kết của đại biểu. Đây là giai đoạn kiểm soát quyền lực.

Chỉ khi ba tầng này được thực hiện đầy đủ, cơ chế ủy quyền mới hoàn chỉnh. Ủy quyền mà không giám sát sẽ làm suy giảm hiệu lực kiểm soát quyền lực. Dân chủ nếu không đi kèm trách nhiệm sẽ trở nên hình thức.

3. Tính chính danh của quyền lực và yêu cầu bảo đảm an ninh bầu cử

Trong khoa học chính trị hiện đại, tính chính danh của quyền lực nhà nước không chỉ dựa vào tính hợp pháp về mặt thủ tục, mà còn dựa vào mức độ tham gia thực chất và tự giác của công dân. Một cuộc bầu cử được tổ chức dân chủ, an toàn, minh bạch sẽ củng cố niềm tin xã hội, tạo nền tảng ổn định cho phát triển.

Chính vì vậy, bảo đảm an ninh, trật tự cho bầu cử không đơn thuần là nhiệm vụ hành chính, mà là yêu cầu bảo vệ nền tảng chính trị – pháp lý của Nhà nước.

Trong quá trình đó, lực lượng Công an nhân dân giữ vai trò nòng cốt trong phòng ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi lợi dụng dân chủ, tung tin sai lệch, kích động, gây rối, làm sai lệch ý chí cử tri. Bảo vệ an ninh bầu cử thực chất là bảo vệ quyền tự do lựa chọn hợp pháp của mỗi công dân và bảo vệ tính chính danh của quyền lực được hình thành sau bầu cử.

4. Lá phiếu – thước đo văn hóa chính trị

Ở một tầng sâu hơn, chất lượng của mỗi cuộc bầu cử phản ánh trình độ văn hóa chính trị của xã hội.

Khi cử tri nhận thức đầy đủ rằng mình không chỉ đi bỏ phiếu mà đang tham gia kiến tạo quyền lực nhà nước, lá phiếu sẽ mang trọng lượng của trách nhiệm và niềm tin.

Khi mỗi công dân hiểu rằng quyền lực mình trao đi phải được theo dõi và kiểm soát, cơ chế dân chủ sẽ vận hành thực chất hơn.

Lá phiếu không chỉ mở đầu một nhiệm kỳ.

Lá phiếu mở đầu một chu trình trách nhiệm.

Sứ mệnh của cử tri vì thế không dừng lại ở phòng phiếu. Nó tiếp tục trong suốt nhiệm kỳ, trong từng hoạt động giám sát, góp ý và phản biện xã hội.

Khi mỗi cử tri thực hiện đầy đủ sứ mệnh ấy, quyền lực nhà nước không chỉ hợp pháp theo thủ tục, mà còn chính danh về chính trị, được xã hội thừa nhận và bảo vệ từ nền tảng ý thức công dân. Và đó chính là nền tảng bền vững của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Thiều Trần

Các tin khác

Giá trị và thước đo hiệu quả của Nghị quyết

Giá trị và thước đo hiệu quả của Nghị quyết

Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV (5-8/10/2026) đã xem xét, quyết định nhiều nội dung quan trọng về xây dựng, chỉnh đốn Đảng; đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền; công tác cán bộ; kiểm tra, giám sát; đảng viên tham gia đầu tư, kinh doanh; trọng dụng nhân tài và phát triển kinh tế - xã hội. Nhưng điều đáng suy ngẫm nhất của Hội nghị có lẽ không nằm ở số lượng văn kiện, mà ở một câu hỏi được đặt ra ngay trong phiên khai mạc.

Đánh thức nguồn lực đảng viên làm kinh tế tư nhân

Đánh thức nguồn lực đảng viên làm kinh tế tư nhân

Hai mươi năm sau Quy định số 15-QĐ/TW ngày 28/8/2006 về đảng viên làm kinh tế tư nhân, câu hỏi đặt ra đã khác. Không còn là đảng viên có được làm kinh tế tư nhân hay không mà là làm thế nào để trí tuệ, vốn liếng, kinh nghiệm quản trị và tinh thần tiên phong của đội ngũ ấy trở thành một nguồn lực thực sự cho phát triển.

Siết quản lý, giữ an toàn bầu trời Đà Nẵng

Siết quản lý, giữ an toàn bầu trời Đà Nẵng

Trước sự phát triển nhanh của thiết bị bay không người lái và những nguy cơ tiềm ẩn đối với an ninh, an toàn hàng không, TP Đà Nẵng đang tăng cường quản lý từ khâu đăng ký, cấp phép, giám sát vùng trời đến phát hiện, ngăn chặn và xử lý vi phạm.

Bài 1: Những thước phim vài phút và cái giá không chỉ tính bằng tiền

Bài 1: Những thước phim vài phút và cái giá không chỉ tính bằng tiền

Phim ngắn được sản xuất bằng các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), trong đó có vô số sản phẩm có nội dung gần giống nhau, có nhiều tình tiết vô lý, thậm chí không ít sản phẩm dung tục tràn ngập trên không gian mạng. Đáng lo ngại là những sản phẩm này vẫn thường xuyên len lỏi vào văn phòng làm việc của nhiều cơ quan, đến tận góc bếp của các bà nội trợ và từng căn phòng ngủ của các gia đình...

Hiểu đúng về thông tin giám sát phòng, chống rửa tiền với "khách hàng VIP"

Hiểu đúng về thông tin giám sát phòng, chống rửa tiền với "khách hàng VIP"

Theo Ngân hàng Nhà nước (NHNN), dư luận xuất hiện một số thông tin chưa đúng về bản chất pháp lý và một số quy định tại Dự thảo Thông tư quy định về trình tự, thủ tục giám sát hoạt động phòng, chống rửa tiền trong lĩnh vực tiền tệ và hoạt động ngân hàng, liên quan tới việc giám sát “khách hàng VIP”.

Thu hẹp án tử hình từ góc nhìn hợp tác tư pháp quốc tế

Thu hẹp án tử hình từ góc nhìn hợp tác tư pháp quốc tế

Đề xuất tiếp tục thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình trong Bộ luật Hình sự không đồng nghĩa với nới lỏng trách nhiệm đối với những hành vi đặc biệt nguy hiểm cho xã hội. Dự thảo cho thấy, trong khi bỏ mức hình phạt cao nhất ở một số tội danh, các chế tài nghiêm khắc vẫn được duy trì, thậm chí phạm vi xử lý hình sự ở một số hành vi còn được mở rộng. Đặt trong bối cảnh quốc tế, sự điều chỉnh này còn có ý nghĩa khi khác biệt về án tử hình ngày càng trở thành một vấn đề phải giải quyết trong dẫn độ, tương trợ tư pháp và hợp tác phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia.

Xác lập “lằn ranh đỏ” của AI để bảo vệ con người, phát triển an toàn, bền vững

Xác lập “lằn ranh đỏ” của AI để bảo vệ con người, phát triển an toàn, bền vững

Trí tuệ nhân tạo (AI) càng mạnh, tốc độ ra quyết định càng nhanh nhưng nếu tốc độ của máy móc vượt quá khả năng kiểm tra và chịu trách nhiệm của con người, một sai sót nhỏ có thể trở thành hậu quả lớn, khó lường. Vấn đề cốt lõi là chúng ta phải làm chủ AI, kiểm soát rủi ro và không để máy móc vượt khỏi sự kiểm soát của con người. Trong bối cảnh phát triển và hội nhập sâu rộng với thế giới, Việt Nam cần làm gì để xây dựng thành công “lá chắn AI” quốc gia vừa đảm bảo an toàn nhưng không mất cơ hội?

Giữ niềm tin vào đội ngũ thầy thuốc

Giữ niềm tin vào đội ngũ thầy thuốc

Những vụ án xảy ra trong lĩnh vực y tế thời gian qua đặt ra một câu hỏi khó, nhưng không thể né tránh: vì sao những lớp kiểm soát được thiết kế để ngăn ngừa sai phạm lại có thể bị xuyên qua?

Nhà cao tầng mọc theo tuyến Metro số 1 Bến Thành-Suối Tiên.

Kỳ 1: "Mở khóa" không gian bầu trời và lòng đất

Trong quá trình mở rộng không gian phát triển, TP Hồ Chí Minh đang chuyển từ tư duy khai thác quỹ đất theo chiều ngang sang tổ chức lại cả không gian trên mặt đất và dưới lòng đất. Với cơ chế TOD gắn phát triển đô thị với giao thông công cộng, cùng chính sách quản lý, khai thác không gian ngầm, thành phố đang từng bước mở thêm dư địa cho hạ tầng, giao thông và các hoạt động kinh tế.

Hãy xây dựng “lá chắn số” cho chính mình

Hãy xây dựng “lá chắn số” cho chính mình

Để tránh bị sập... "bẫy lừa", các chuyên gia khuyến cáo nên vận dụng nguyên tắc: “Dừng - Kiểm tra - Xác minh”. Cụ thể, "Dừng" là dừng lại trước những yêu cầu bất thường; "Kiểm tra" là kiểm tra thông tin, người liên hệ và đường link; "Xác minh" là xác minh qua kênh chính thức trước khi cung cấp dữ liệu hoặc chuyển tiền. Cùng với đó, phải thực hiện tốt nguyên tắc “Ba không - Ba có”,...