Lá phiếu và sứ mệnh của cử tri trong kiến tạo và kiểm soát quyền lực Nhà nước

Quyền lực nhà nước trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam không tự sinh ra từ thiết chế, cũng không tồn tại như một đặc quyền mặc định của bộ máy. Quyền lực ấy bắt nguồn từ nhân dân, thuộc về nhân dân và phải được nhân dân trao gửi một cách hợp pháp, có ý thức và có trách nhiệm. Nguyên tắc nền tảng đó được hiến định trong Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Lá phiếu và sứ mệnh của cử tri trong kiến tạo và kiểm soát quyền lực Nhà nước -0
Mỗi lá phiếu thực chất là một lựa chọn về chất lượng quyền lực nhà nước trong nhiệm kỳ sắp tới.

Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp (khóa 2026-2031) không chỉ là một sự kiện chính trị định kỳ. Đó là thời điểm quyền lực nhân dân được chuyển hóa thành quyền lực nhà nước thông qua cơ chế pháp lý được quy định trong Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân.

Ở điểm giao thoa đó, lá phiếu trở thành hành vi chính trị có ý nghĩa cấu trúc.

1. Lá phiếu - hành vi ủy quyền chính trị có điều kiện

Lá phiếu không đơn thuần là một thao tác lựa chọn. Nó là hành vi ủy quyền chính trị được luật hóa, qua đó cử tri trao cho đại biểu quyền đại diện mình tham gia lập pháp, quyết định chính sách, giám sát bộ máy nhà nước.

Nhưng đó không phải là sự trao quyền vô điều kiện.

Ủy quyền trong cơ chế dân chủ xã hội chủ nghĩa luôn gắn với ba yếu tố: Trách nhiệm giải trình; sự giám sát của Nhân dân; và khả năng bị đánh giá lại bằng tín nhiệm chính trị.

Khi bầu đại biểu vào Quốc hội, cử tri đang trao quyền tham gia xây dựng luật, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và thực hiện giám sát tối cao. Khi bầu đại biểu HĐND, cử tri trao quyền quyết định những vấn đề trực tiếp liên quan đến phát triển địa phương, ngân sách, quy hoạch, an sinh xã hội.

Vì vậy, mỗi lá phiếu thực chất là một lựa chọn về chất lượng quyền lực nhà nước trong nhiệm kỳ sắp tới.

2. Sứ mệnh của cử tri - từ tham gia đến đồng kiến tạo quyền lực

Nếu xem bầu cử chỉ là quyền, thì cách hiểu ấy còn giản lược. Bầu cử là quyền, nhưng đồng thời là sứ mệnh công dân.

Sứ mệnh ấy mang tính liên tục và nhiều tầng:

Thứ nhất, trước bầu cử - cử tri phải tìm hiểu, cân nhắc, đánh giá ứng cử viên trên cơ sở tiêu chuẩn, chương trình hành động và phẩm chất chính trị. Đây là giai đoạn chuẩn bị của trách nhiệm.

Thứ hai, trong bầu cử - cử tri thực hiện quyền một cách tự giác, đúng pháp luật, không để cảm tính, áp lực hay thông tin sai lệch chi phối. Đây là thời điểm quyền lực được trao gửi.

Thứ ba, sau bầu cử - cử tri tiếp tục giám sát, phản biện, tham gia góp ý, theo dõi việc thực hiện cam kết của đại biểu. Đây là giai đoạn kiểm soát quyền lực.

Chỉ khi ba tầng này được thực hiện đầy đủ, cơ chế ủy quyền mới hoàn chỉnh. Ủy quyền mà không giám sát sẽ làm suy giảm hiệu lực kiểm soát quyền lực. Dân chủ nếu không đi kèm trách nhiệm sẽ trở nên hình thức.

3. Tính chính danh của quyền lực và yêu cầu bảo đảm an ninh bầu cử

Trong khoa học chính trị hiện đại, tính chính danh của quyền lực nhà nước không chỉ dựa vào tính hợp pháp về mặt thủ tục, mà còn dựa vào mức độ tham gia thực chất và tự giác của công dân. Một cuộc bầu cử được tổ chức dân chủ, an toàn, minh bạch sẽ củng cố niềm tin xã hội, tạo nền tảng ổn định cho phát triển.

Chính vì vậy, bảo đảm an ninh, trật tự cho bầu cử không đơn thuần là nhiệm vụ hành chính, mà là yêu cầu bảo vệ nền tảng chính trị – pháp lý của Nhà nước.

Trong quá trình đó, lực lượng Công an nhân dân giữ vai trò nòng cốt trong phòng ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi lợi dụng dân chủ, tung tin sai lệch, kích động, gây rối, làm sai lệch ý chí cử tri. Bảo vệ an ninh bầu cử thực chất là bảo vệ quyền tự do lựa chọn hợp pháp của mỗi công dân và bảo vệ tính chính danh của quyền lực được hình thành sau bầu cử.

4. Lá phiếu – thước đo văn hóa chính trị

Ở một tầng sâu hơn, chất lượng của mỗi cuộc bầu cử phản ánh trình độ văn hóa chính trị của xã hội.

Khi cử tri nhận thức đầy đủ rằng mình không chỉ đi bỏ phiếu mà đang tham gia kiến tạo quyền lực nhà nước, lá phiếu sẽ mang trọng lượng của trách nhiệm và niềm tin.

Khi mỗi công dân hiểu rằng quyền lực mình trao đi phải được theo dõi và kiểm soát, cơ chế dân chủ sẽ vận hành thực chất hơn.

Lá phiếu không chỉ mở đầu một nhiệm kỳ.

Lá phiếu mở đầu một chu trình trách nhiệm.

Sứ mệnh của cử tri vì thế không dừng lại ở phòng phiếu. Nó tiếp tục trong suốt nhiệm kỳ, trong từng hoạt động giám sát, góp ý và phản biện xã hội.

Khi mỗi cử tri thực hiện đầy đủ sứ mệnh ấy, quyền lực nhà nước không chỉ hợp pháp theo thủ tục, mà còn chính danh về chính trị, được xã hội thừa nhận và bảo vệ từ nền tảng ý thức công dân. Và đó chính là nền tảng bền vững của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Thiều Trần

Các tin khác

TP Hồ Chí Minh đẩy mạnh chuyển đổi số chống tham nhũng, tiêu cực

TP Hồ Chí Minh đẩy mạnh chuyển đổi số chống tham nhũng, tiêu cực

Đẩy mạnh số hóa hồ sơ, công khai dữ liệu quy hoạch, đất đai, xây dựng; tăng cường giải quyết công việc trên môi trường điện tử có khả năng giám sát, lưu vết toàn bộ quy trình là những giải pháp TP Hồ Chí Minh đang triển khai nhằm nâng cao hiệu quả phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn mới.

Tăng cường nguồn lực cho công tác xây dựng pháp luật

Tăng cường nguồn lực cho công tác xây dựng pháp luật

Quỹ hỗ trợ xây dựng chính sách, pháp luật là quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, có tư cách pháp nhân, trực thuộc Bộ Tư pháp, hoạt động không vì mục đích lợi nhuận. Quỹ huy động, tiếp nhận và quản lý các nguồn lực hợp pháp nhằm hỗ trợ hoạt động nghiên cứu, xây dựng chính sách, pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật.

Sửa đổi luật đáp ứng yêu cầu đổi mới, đảm bảo hiệu quả thực thi pháp luật

Thiết lập khuôn khổ pháp lý toàn diện về xử lý vi phạm hành chính

Bộ Công an đã hoàn thành dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) để lấy ý kiến góp ý của nhân dân. Nhiều quy định mới về xử phạt vi phạm hành chính được Bộ Công an đề xuất nhằm thiết lập khuôn khổ pháp lý toàn diện, hiện đại, phù hợp với yêu cầu cải cách tổ chức bộ máy nhà nước, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số.

Sự tử tế của người cầm bút vẫn là những giá trị bất biến

Sự tử tế của người cầm bút vẫn là những giá trị bất biến

Theo nhà báo Hồ Quang Lợi, nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam, hiện là Phó Chủ tịch Hội Truyền thông số, dù công nghệ có xoay vần, phát triển đến đâu, sự tử tế của người cầm bút vẫn là những giá trị bất biến để báo chí khẳng định vị thế trước "cơn lốc" mạng xã hội.

Báo chí cách mạng trước thử thách an ninh thông tin trong thời đại số

Báo chí cách mạng trước thử thách an ninh thông tin trong thời đại số

Nhân kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2026), bài viết “Báo chí cách mạng Việt Nam trong thời đại số” của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm không chỉ là lời nhắn gửi sâu sắc tới đội ngũ những người làm báo, mà còn đặt ra một yêu cầu có ý nghĩa chiến lược: báo chí cách mạng phải giữ vững sự thật, kiến tạo niềm tin, làm chủ công nghệ, góp phần bảo vệ an ninh thông tin, an ninh tư tưởng và trật tự, an toàn xã hội trong kỷ nguyên số.

Nâng cao hiệu quả trong phòng, chống tội phạm xâm phạm sở hữu

Nâng cao hiệu quả trong phòng, chống tội phạm xâm phạm sở hữu

Trong bối cảnh tội phạm xâm phạm sở hữu còn diễn biến phức tạp, việc tiếp tục hoàn thiện pháp luật hình sự và nâng cao hiệu quả áp dụng Bộ luật Hình sự là yêu cầu cấp thiết. Từ đó, góp phần bảo vệ quyền sở hữu hợp pháp của công dân, giữ vững an ninh, trật tự và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Ngăn chặn hiệu quả tội phạm trong lĩnh vực kinh tế

Ngăn chặn hiệu quả tội phạm trong lĩnh vực kinh tế

Thực tiễn đấu tranh với tội phạm trong lĩnh vực kinh tế cho thấy việc sửa đổi, bổ sung Bộ luật Hình sự và các văn bản hướng dẫn thi hành là yêu cầu cấp thiết nhằm đáp ứng yêu cầu phòng, chống tội phạm trong tình hình mới. Qua đó, góp phần nâng cao hiệu quả ngăn chặn các loại tội phạm ẩn danh, tội phạm tài chính, công nghệ cao và tội phạm do pháp nhân thương mại thực hiện.

Tài khoản mạng xã hội " Ôn thi cùng Linhteacher 99" thu hút nhiều học sinh

Kỳ cuối: Phát huy sức mạnh cộng đồng mạng

Với tỷ lệ trên 70% dân số sử dụng Internet, khoảng 80 triệu tài khoản mạng xã hội, sức mạnh của cộng đồng mạng ngày càng được minh chứng rõ nét. Phát huy được sức mạnh của cộng đồng mạng, chính là phát huy được sức mạnh toàn dân trên môi trường số, tạo nên "lá chắn mềm", có ý nghĩa đối với nhiệm vụ đảm bảo trật tự an toàn xã hội; phòng ngừa, đấu tranh với các nguy cơ đe dọa an ninh quốc gia.

Gian hàng 0 đồng của Công an xã Trung Thành, tỉnh Thanh Hóa .

Xây dựng môi trường an toàn trên không gian số

Không gian mạng ngày nay là một mặt trận phức hợp đặc biệt quan trọng, nơi hình thành, tác động trực tiếp đến nhận thức, cảm xúc và niềm tin xã hội. Xây dựng môi trường an toàn trên không gian mạng nhằm cụ thể hóa nhận thức, hành động trong việc đảm bảo an ninh toàn diện, đặt an ninh xuyên suốt mọi lĩnh vực phát triển của đất nước. 

Tạo cơ chế đặc thù để xử lý nhà đất dôi dư

Tạo cơ chế đặc thù để xử lý nhà đất dôi dư

Trong khi chủ trương thực hành tiết kiệm chống lãng phí đang được thực hiện triệt để, thì bài toán giải quyết nhà đất dôi dư sau sáp nhập tiếp tục được đặt ra riết róng, với một cơ chế đặc thù để đẩy nhanh tiến độ xử lý.

Chủ động ngăn chặn gian lận bằng AI trong Kỳ thi tốt nghiệp THPT

Chủ động ngăn chặn gian lận bằng AI trong Kỳ thi tốt nghiệp THPT

Năm 2026 là năm đầu tiên Kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông (THPT) được tổ chức sau khi sáp nhập tỉnh, thành. Đặc biệt, kỳ thi năm nay có hơn 1,2 triệu thí sinh trên toàn quốc đăng ký dự thi, tăng hơn 61.000 em so với năm 2025 và là kỳ thi có số lượng thí sinh dự thi cao kỷ lục.

Tinh thần ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước: Kim chỉ nam cho khát vọng vươn mình

Tinh thần ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước: Kim chỉ nam cho khát vọng vươn mình

Ngày 5/6/1911, người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành bước chân lên con tàu Amiral Latouche Tréville tại Bến cảng Nhà Rồng, bắt đầu cuộc hành trình vạn dặm tìm đường cứu nước. Quyết định ấy không chỉ thay đổi số phận của một con người, mà còn xoay chuyển toàn bộ bánh xe lịch sử của một dân tộc.

Tháo gỡ các điểm nghẽn để khoa học cơ bản phát triển

Tháo gỡ các điểm nghẽn để khoa học cơ bản phát triển

Để tháo gỡ các điểm nghẽn, trước hết cần đổi mới mạnh mẽ cơ chế đầu tư và quản trị khoa học theo hướng trao quyền tự chủ cao hơn cho các cơ sở nghiên cứu và nhà khoa học. Cùng với đó, cần xây dựng chiến lược quốc gia dài hạn về phát triển khoa học cơ bản, tập trung vào các lĩnh vực nền tảng có ý nghĩa chiến lược.

Đầu tư công gặp khó vì thiếu vật liệu xây dựng

Đầu tư công gặp khó vì thiếu vật liệu xây dựng

Nguồn cung vật liệu xây dựng chưa đáp ứng kịp nhu cầu gia tăng nhanh trong giai đoạn đẩy mạnh đầu tư công, cùng với giá nguyên vật liệu tăng cao so với dự toán được duyệt là nguyên nhân khiến công tác giải ngân kế hoạch đầu tư công gặp khó.