Từ “thùng rỗng kêu to” đến bệnh “tự cao tự đại”

Dân gian thường nói "thùng rỗng kêu to" để ám chỉ, phê phán những người trình độ hiểu biết, năng lực hạn chế nhưng lại thích khoe khoang, huênh hoang, khoác loác, làm như ta đây hay, giỏi lắm.

Ấy vậy mà hiện nay có nhiều người vẫn tự cho rằng mình "cái gì cũng biết", cả chuyện "trên trời, dưới đất", chuyện to, chuyện nhỏ, hễ gặp ai là tranh thủ khoe cái “hiểu biết” của mình. Mà hiện tượng này không phải là hiếm, có người còn nói vui, sao bây giờ số người khiêm tốn lại... khiêm tốn thế nhỉ?

Trước hết, những người có tư tưởng như vậy mắc phải căn bệnh tự cao, tự đại, kiêu căng, tự mãn. Họ luôn tỏ ra vẻ ta đây, cái gì cũng biết rồi, cái gì cũng giỏi rồi, rằng mình luôn giỏi hơn, biết hơn người khác. Từ đó sinh ra bảo thủ, trì trệ, không chịu đổi mới, không muốn đổi mới. 

Người tự cao, tự đại thì hễ làm được việc gì hơi thành công một chút thì khoe khoang vênh váo, cho ai cũng không bằng mình. Không thèm học hỏi người khác, không muốn cho người ta phê bình, góp ý mình. Việc gì cũng muốn làm thầy người ta. "Căn bệnh" này gây "dị ứng", "ngứa mắt", "ngứa tai" người khác.  Họ không biết rằng mình giỏi thì cũng có người giỏi hơn, mình biết thì cũng có người biết hơn. Trí tuệ, tri thức, thông tin của loài người không ngừng biến đổi, tăng lên hằng ngày, hằng giờ. 

Theo tính toán của các nhà khoa học, tri thức của loài người ở thế kỷ XIX cứ 50 năm thì tăng gấp đôi, sang đầu thế kỷ XX cứ 30 năm tăng gấp đôi, vào giữa thế kỷ XX, cứ 10 năm tăng gấp đôi, đến những năm 1970, cứ 5 năm tăng gấp đôi và đến những năm 1980, cứ 3 năm tăng gấp đôi. Còn bây giờ, tri thức trung bình của con người tăng gấp đôi sau 13 tháng. Nếu mình tự mãn, mình không chịu học thì không biết, mà không biết thì không thể làm được. 

Cổ nhân đã dạy: "Mình không biết mà bảo rằng mình không biết. Như vậy coi như là đã biết rồi vậy" là để khuyên răn những người tự cao, tự đại phải biết khiêm tốn, biết học hỏi người khác. 

Sinh thời, Bác Hồ kính yêu, một tấm gương của sự khiêm tốn cũng đã nhắc nhở chúng ta: “Cái gì biết thì nói biết, không biết thì nói không biết, kiêu ngạo, tự phụ, tự mãn là kẻ thù số một của học tập”. Tính khiêm tốn yêu cầu người ta không được thỏa mãn với vốn kiến thức và thành tích đã đạt được.

Thứ hai, người có quan điểm như vậy dễ mang cái căn bệnh "óc lãnh tụ", nghĩa là biết được một chút, làm được một ít đã cho mình là tài giỏi lắm rồi, rằng mình là người "trên thông thiên văn, dưới tường địa lý", phải đứng trên người khác, đáng làm "lãnh tụ" rồi. Cho nên, khi nói thì mang cái phong cách "lãnh đạo", "chỉ đạo" người khác. 

Những người này ở cương vị cán bộ mà nói như lãnh đạo, ở cương vị trưởng phòng thì nói như Giám đốc, ở cương vị Cục trưởng mà nói cứ như Bộ trưởng. Họ không biết rằng, nếu đem so những việc họ đã làm được với công việc to tát của đất nước thì đó chỉ là một chút cỏn con, có thấm vào đâu. So với những điều to tát trong thế giới, lại càng chẳng thấm vào đâu. 

Từ xưa đến nay, quần chúng nhân dân không bao giờ tin cậy và yêu mến những kẻ có "óc lãnh tụ", tự xưng ta đây là anh hùng. Mỗi người chúng ta cố làm tốt những công việc mà Đảng, Nhà nước, nhân dân và cấp trên giao cho, thế là đã hoàn thành nhiệm vụ, giúp chúng ta tiến bộ mãi.

Thứ ba, đó là biểu hiện của thói ba hoa, khoác lác, mà ngôn ngữ giới trẻ bây giờ hay gọi là "nổ", "chém gió"... Những người ấy thành công ít, "suýt" ra nhiều, ưu điểm thì phóng đại lên cho thật to, khuyết điểm của mình thì giấu đi, không nói đến. Họ không biết rằng đó chẳng qua chỉ là cách che giấu sự thua kém người khác, chỉ sợ người ta biết "trí tuệ" thật của mình, nên chủ động khoe khoang cho “ra vẻ ta đây”, "cái gì cũng biết". 

Người thông minh, có tài, có thành tựu nổi tiếng, ai cũng biết, chẳng cần khoe khoang, ba hoa. Người “vô danh tiểu tốt”, chẳng ai biết, nên phải khoác lác để "lòe" thiên hạ. Những người như vậy nhiều khi không thấy hết hậu quả mà mình gây ra. Có nhiều trường hợp là cán bộ bình thường thôi nhưng "nổ" nào là có ông, bác, chú làm chức này to, chức kia to, quen biết nhiều người có chức quyền lớn, "cái gì cũng biết, cũng làm được" nên lừa dối, lừa đảo người dân, thậm chí người nhà để trục lợi. Nhẹ thì gây mất thiện cảm, đánh mất niềm tin, uy tín, danh dự của bản thân, cơ quan, của ngành trong mắt nhân dân. Nặng thì bị xử lý hình sự, vướng vào vòng lao lý. 

Mặt khác, vì "cái gì cũng biết" nên hễ ngồi đâu là "thao thao bất tuyệt" từ sáng đến chiều, hết chỗ này đến chỗ khác. Họ dễ bị lợi dụng, trở thành những “cái loa” phát ngôn không công, dễ để lộ, lọt thông tin, tài liệu bí mật của Đảng, Nhà nước và của lực lượng Công an. Thực tế cho thấy, có người để lộ bí mật nhà nước trong thời gian qua vì sự ba hoa, khoe khoang của họ, gây hậu quả nghiêm trọng đối với công tác của lực lượng Công an và của đất nước.

Quan điểm "cái gì cũng biết" vì thế đã mắc phải nhiều căn bệnh nặng. Mà bệnh nặng thì quan trọng phải bắt đúng bệnh và uống đúng thuốc. Nếu không, người bệnh không khỏi được và bệnh còn lây lan sang người khác nữa. Chữa bệnh đó không có gì hiệu quả hơn bằng cách mỗi người phải tự "biết mình, biết ta", luôn khiêm tốn, thật thà, chân thành, tôn trọng người khác, coi trọng việc học tập để nâng cao trình độ hiểu biết mọi mặt, đáp ứng yêu cầu công việc và vị trí công tác của bản thân. Bên cạnh đó, cần phát huy sự giám sát, góp ý, phê bình của tập thể, cơ quan nơi công tác của người "cái gì cũng biết" để làm cho họ nhận thấy khuyết điểm của mình, biết mình đang thật sự ở đâu để từ đó thành thật khiêm tốn, học hỏi, tiến bộ.

ThS Đinh Bá Âu (Học viện Chính trị Công an nhân dân)

Các tin khác

Bộ Công an lý giải đề xuất mở rộng đối tượng, nâng mức phạt hành chính

Bộ Công an lý giải đề xuất mở rộng đối tượng, nâng mức phạt hành chính

Tại dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), Bộ Công an đã đề xuất bổ sung đối tượng bị xử phạt vi phạm hành chính; đồng thời nâng mức phạt tiền nhằm khắc phục những khó khăn trong thực tiễn thi hành và tình trạng chế tài tiền phạt không bảo đảm tính răn đe, phòng ngừa, không tương xứng với tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi vi phạm.

TP Hồ Chí Minh đẩy mạnh chuyển đổi số chống tham nhũng, tiêu cực

TP Hồ Chí Minh đẩy mạnh chuyển đổi số chống tham nhũng, tiêu cực

Đẩy mạnh số hóa hồ sơ, công khai dữ liệu quy hoạch, đất đai, xây dựng; tăng cường giải quyết công việc trên môi trường điện tử có khả năng giám sát, lưu vết toàn bộ quy trình là những giải pháp TP Hồ Chí Minh đang triển khai nhằm nâng cao hiệu quả phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn mới.

Tăng cường nguồn lực cho công tác xây dựng pháp luật

Tăng cường nguồn lực cho công tác xây dựng pháp luật

Quỹ hỗ trợ xây dựng chính sách, pháp luật là quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, có tư cách pháp nhân, trực thuộc Bộ Tư pháp, hoạt động không vì mục đích lợi nhuận. Quỹ huy động, tiếp nhận và quản lý các nguồn lực hợp pháp nhằm hỗ trợ hoạt động nghiên cứu, xây dựng chính sách, pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật.

Sửa đổi luật đáp ứng yêu cầu đổi mới, đảm bảo hiệu quả thực thi pháp luật

Thiết lập khuôn khổ pháp lý toàn diện về xử lý vi phạm hành chính

Bộ Công an đã hoàn thành dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) để lấy ý kiến góp ý của nhân dân. Nhiều quy định mới về xử phạt vi phạm hành chính được Bộ Công an đề xuất nhằm thiết lập khuôn khổ pháp lý toàn diện, hiện đại, phù hợp với yêu cầu cải cách tổ chức bộ máy nhà nước, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số.

Sự tử tế của người cầm bút vẫn là những giá trị bất biến

Sự tử tế của người cầm bút vẫn là những giá trị bất biến

Theo nhà báo Hồ Quang Lợi, nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam, hiện là Phó Chủ tịch Hội Truyền thông số, dù công nghệ có xoay vần, phát triển đến đâu, sự tử tế của người cầm bút vẫn là những giá trị bất biến để báo chí khẳng định vị thế trước "cơn lốc" mạng xã hội.

Báo chí cách mạng trước thử thách an ninh thông tin trong thời đại số

Báo chí cách mạng trước thử thách an ninh thông tin trong thời đại số

Nhân kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2026), bài viết “Báo chí cách mạng Việt Nam trong thời đại số” của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm không chỉ là lời nhắn gửi sâu sắc tới đội ngũ những người làm báo, mà còn đặt ra một yêu cầu có ý nghĩa chiến lược: báo chí cách mạng phải giữ vững sự thật, kiến tạo niềm tin, làm chủ công nghệ, góp phần bảo vệ an ninh thông tin, an ninh tư tưởng và trật tự, an toàn xã hội trong kỷ nguyên số.

Nâng cao hiệu quả trong phòng, chống tội phạm xâm phạm sở hữu

Nâng cao hiệu quả trong phòng, chống tội phạm xâm phạm sở hữu

Trong bối cảnh tội phạm xâm phạm sở hữu còn diễn biến phức tạp, việc tiếp tục hoàn thiện pháp luật hình sự và nâng cao hiệu quả áp dụng Bộ luật Hình sự là yêu cầu cấp thiết. Từ đó, góp phần bảo vệ quyền sở hữu hợp pháp của công dân, giữ vững an ninh, trật tự và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Ngăn chặn hiệu quả tội phạm trong lĩnh vực kinh tế

Ngăn chặn hiệu quả tội phạm trong lĩnh vực kinh tế

Thực tiễn đấu tranh với tội phạm trong lĩnh vực kinh tế cho thấy việc sửa đổi, bổ sung Bộ luật Hình sự và các văn bản hướng dẫn thi hành là yêu cầu cấp thiết nhằm đáp ứng yêu cầu phòng, chống tội phạm trong tình hình mới. Qua đó, góp phần nâng cao hiệu quả ngăn chặn các loại tội phạm ẩn danh, tội phạm tài chính, công nghệ cao và tội phạm do pháp nhân thương mại thực hiện.

Tài khoản mạng xã hội " Ôn thi cùng Linhteacher 99" thu hút nhiều học sinh

Kỳ cuối: Phát huy sức mạnh cộng đồng mạng

Với tỷ lệ trên 70% dân số sử dụng Internet, khoảng 80 triệu tài khoản mạng xã hội, sức mạnh của cộng đồng mạng ngày càng được minh chứng rõ nét. Phát huy được sức mạnh của cộng đồng mạng, chính là phát huy được sức mạnh toàn dân trên môi trường số, tạo nên "lá chắn mềm", có ý nghĩa đối với nhiệm vụ đảm bảo trật tự an toàn xã hội; phòng ngừa, đấu tranh với các nguy cơ đe dọa an ninh quốc gia.

Gian hàng 0 đồng của Công an xã Trung Thành, tỉnh Thanh Hóa .

Xây dựng môi trường an toàn trên không gian số

Không gian mạng ngày nay là một mặt trận phức hợp đặc biệt quan trọng, nơi hình thành, tác động trực tiếp đến nhận thức, cảm xúc và niềm tin xã hội. Xây dựng môi trường an toàn trên không gian mạng nhằm cụ thể hóa nhận thức, hành động trong việc đảm bảo an ninh toàn diện, đặt an ninh xuyên suốt mọi lĩnh vực phát triển của đất nước. 

Tạo cơ chế đặc thù để xử lý nhà đất dôi dư

Tạo cơ chế đặc thù để xử lý nhà đất dôi dư

Trong khi chủ trương thực hành tiết kiệm chống lãng phí đang được thực hiện triệt để, thì bài toán giải quyết nhà đất dôi dư sau sáp nhập tiếp tục được đặt ra riết róng, với một cơ chế đặc thù để đẩy nhanh tiến độ xử lý.

Chủ động ngăn chặn gian lận bằng AI trong Kỳ thi tốt nghiệp THPT

Chủ động ngăn chặn gian lận bằng AI trong Kỳ thi tốt nghiệp THPT

Năm 2026 là năm đầu tiên Kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông (THPT) được tổ chức sau khi sáp nhập tỉnh, thành. Đặc biệt, kỳ thi năm nay có hơn 1,2 triệu thí sinh trên toàn quốc đăng ký dự thi, tăng hơn 61.000 em so với năm 2025 và là kỳ thi có số lượng thí sinh dự thi cao kỷ lục.

Tinh thần ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước: Kim chỉ nam cho khát vọng vươn mình

Tinh thần ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước: Kim chỉ nam cho khát vọng vươn mình

Ngày 5/6/1911, người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành bước chân lên con tàu Amiral Latouche Tréville tại Bến cảng Nhà Rồng, bắt đầu cuộc hành trình vạn dặm tìm đường cứu nước. Quyết định ấy không chỉ thay đổi số phận của một con người, mà còn xoay chuyển toàn bộ bánh xe lịch sử của một dân tộc.

Tháo gỡ các điểm nghẽn để khoa học cơ bản phát triển

Tháo gỡ các điểm nghẽn để khoa học cơ bản phát triển

Để tháo gỡ các điểm nghẽn, trước hết cần đổi mới mạnh mẽ cơ chế đầu tư và quản trị khoa học theo hướng trao quyền tự chủ cao hơn cho các cơ sở nghiên cứu và nhà khoa học. Cùng với đó, cần xây dựng chiến lược quốc gia dài hạn về phát triển khoa học cơ bản, tập trung vào các lĩnh vực nền tảng có ý nghĩa chiến lược.