Từ “thùng rỗng kêu to” đến bệnh “tự cao tự đại”

Dân gian thường nói "thùng rỗng kêu to" để ám chỉ, phê phán những người trình độ hiểu biết, năng lực hạn chế nhưng lại thích khoe khoang, huênh hoang, khoác loác, làm như ta đây hay, giỏi lắm.

Ấy vậy mà hiện nay có nhiều người vẫn tự cho rằng mình "cái gì cũng biết", cả chuyện "trên trời, dưới đất", chuyện to, chuyện nhỏ, hễ gặp ai là tranh thủ khoe cái “hiểu biết” của mình. Mà hiện tượng này không phải là hiếm, có người còn nói vui, sao bây giờ số người khiêm tốn lại... khiêm tốn thế nhỉ?

Trước hết, những người có tư tưởng như vậy mắc phải căn bệnh tự cao, tự đại, kiêu căng, tự mãn. Họ luôn tỏ ra vẻ ta đây, cái gì cũng biết rồi, cái gì cũng giỏi rồi, rằng mình luôn giỏi hơn, biết hơn người khác. Từ đó sinh ra bảo thủ, trì trệ, không chịu đổi mới, không muốn đổi mới. 

Người tự cao, tự đại thì hễ làm được việc gì hơi thành công một chút thì khoe khoang vênh váo, cho ai cũng không bằng mình. Không thèm học hỏi người khác, không muốn cho người ta phê bình, góp ý mình. Việc gì cũng muốn làm thầy người ta. "Căn bệnh" này gây "dị ứng", "ngứa mắt", "ngứa tai" người khác.  Họ không biết rằng mình giỏi thì cũng có người giỏi hơn, mình biết thì cũng có người biết hơn. Trí tuệ, tri thức, thông tin của loài người không ngừng biến đổi, tăng lên hằng ngày, hằng giờ. 

Theo tính toán của các nhà khoa học, tri thức của loài người ở thế kỷ XIX cứ 50 năm thì tăng gấp đôi, sang đầu thế kỷ XX cứ 30 năm tăng gấp đôi, vào giữa thế kỷ XX, cứ 10 năm tăng gấp đôi, đến những năm 1970, cứ 5 năm tăng gấp đôi và đến những năm 1980, cứ 3 năm tăng gấp đôi. Còn bây giờ, tri thức trung bình của con người tăng gấp đôi sau 13 tháng. Nếu mình tự mãn, mình không chịu học thì không biết, mà không biết thì không thể làm được. 

Cổ nhân đã dạy: "Mình không biết mà bảo rằng mình không biết. Như vậy coi như là đã biết rồi vậy" là để khuyên răn những người tự cao, tự đại phải biết khiêm tốn, biết học hỏi người khác. 

Sinh thời, Bác Hồ kính yêu, một tấm gương của sự khiêm tốn cũng đã nhắc nhở chúng ta: “Cái gì biết thì nói biết, không biết thì nói không biết, kiêu ngạo, tự phụ, tự mãn là kẻ thù số một của học tập”. Tính khiêm tốn yêu cầu người ta không được thỏa mãn với vốn kiến thức và thành tích đã đạt được.

Thứ hai, người có quan điểm như vậy dễ mang cái căn bệnh "óc lãnh tụ", nghĩa là biết được một chút, làm được một ít đã cho mình là tài giỏi lắm rồi, rằng mình là người "trên thông thiên văn, dưới tường địa lý", phải đứng trên người khác, đáng làm "lãnh tụ" rồi. Cho nên, khi nói thì mang cái phong cách "lãnh đạo", "chỉ đạo" người khác. 

Những người này ở cương vị cán bộ mà nói như lãnh đạo, ở cương vị trưởng phòng thì nói như Giám đốc, ở cương vị Cục trưởng mà nói cứ như Bộ trưởng. Họ không biết rằng, nếu đem so những việc họ đã làm được với công việc to tát của đất nước thì đó chỉ là một chút cỏn con, có thấm vào đâu. So với những điều to tát trong thế giới, lại càng chẳng thấm vào đâu. 

Từ xưa đến nay, quần chúng nhân dân không bao giờ tin cậy và yêu mến những kẻ có "óc lãnh tụ", tự xưng ta đây là anh hùng. Mỗi người chúng ta cố làm tốt những công việc mà Đảng, Nhà nước, nhân dân và cấp trên giao cho, thế là đã hoàn thành nhiệm vụ, giúp chúng ta tiến bộ mãi.

Thứ ba, đó là biểu hiện của thói ba hoa, khoác lác, mà ngôn ngữ giới trẻ bây giờ hay gọi là "nổ", "chém gió"... Những người ấy thành công ít, "suýt" ra nhiều, ưu điểm thì phóng đại lên cho thật to, khuyết điểm của mình thì giấu đi, không nói đến. Họ không biết rằng đó chẳng qua chỉ là cách che giấu sự thua kém người khác, chỉ sợ người ta biết "trí tuệ" thật của mình, nên chủ động khoe khoang cho “ra vẻ ta đây”, "cái gì cũng biết". 

Người thông minh, có tài, có thành tựu nổi tiếng, ai cũng biết, chẳng cần khoe khoang, ba hoa. Người “vô danh tiểu tốt”, chẳng ai biết, nên phải khoác lác để "lòe" thiên hạ. Những người như vậy nhiều khi không thấy hết hậu quả mà mình gây ra. Có nhiều trường hợp là cán bộ bình thường thôi nhưng "nổ" nào là có ông, bác, chú làm chức này to, chức kia to, quen biết nhiều người có chức quyền lớn, "cái gì cũng biết, cũng làm được" nên lừa dối, lừa đảo người dân, thậm chí người nhà để trục lợi. Nhẹ thì gây mất thiện cảm, đánh mất niềm tin, uy tín, danh dự của bản thân, cơ quan, của ngành trong mắt nhân dân. Nặng thì bị xử lý hình sự, vướng vào vòng lao lý. 

Mặt khác, vì "cái gì cũng biết" nên hễ ngồi đâu là "thao thao bất tuyệt" từ sáng đến chiều, hết chỗ này đến chỗ khác. Họ dễ bị lợi dụng, trở thành những “cái loa” phát ngôn không công, dễ để lộ, lọt thông tin, tài liệu bí mật của Đảng, Nhà nước và của lực lượng Công an. Thực tế cho thấy, có người để lộ bí mật nhà nước trong thời gian qua vì sự ba hoa, khoe khoang của họ, gây hậu quả nghiêm trọng đối với công tác của lực lượng Công an và của đất nước.

Quan điểm "cái gì cũng biết" vì thế đã mắc phải nhiều căn bệnh nặng. Mà bệnh nặng thì quan trọng phải bắt đúng bệnh và uống đúng thuốc. Nếu không, người bệnh không khỏi được và bệnh còn lây lan sang người khác nữa. Chữa bệnh đó không có gì hiệu quả hơn bằng cách mỗi người phải tự "biết mình, biết ta", luôn khiêm tốn, thật thà, chân thành, tôn trọng người khác, coi trọng việc học tập để nâng cao trình độ hiểu biết mọi mặt, đáp ứng yêu cầu công việc và vị trí công tác của bản thân. Bên cạnh đó, cần phát huy sự giám sát, góp ý, phê bình của tập thể, cơ quan nơi công tác của người "cái gì cũng biết" để làm cho họ nhận thấy khuyết điểm của mình, biết mình đang thật sự ở đâu để từ đó thành thật khiêm tốn, học hỏi, tiến bộ.

ThS Đinh Bá Âu (Học viện Chính trị Công an nhân dân)

Các tin khác

Nhận diện đúng “xã hội dân sự” để đấu tranh hành vi lợi dụng chống phá Việt Nam

Nhận diện đúng “xã hội dân sự” để đấu tranh hành vi lợi dụng chống phá Việt Nam

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, chuyển đổi số và sự phát triển mạnh mẽ của không gian mạng, thuật ngữ “xã hội dân sự” (XHDS) được nhắc đến ngày càng nhiều. Tuy nhiên, cùng với những giá trị tích cực, một số tổ chức, cá nhân đã lợi dụng danh nghĩa XHDS để thực hiện các hoạt động vi phạm pháp luật, xâm phạm lợi ích quốc gia, dân tộc. Vì vậy, nhận diện đúng bản chất XHDS và các hành vi lợi dụng là yêu cầu cấp thiết, góp phần bảo vệ vững chắc an ninh quốc gia trong tình hình mới.

Gộp 4 chương trình mục tiêu quốc gia để đẩy nhanh tiến độ

Gộp 4 chương trình mục tiêu quốc gia để đẩy nhanh tiến độ

Bên cạnh việc đẩy nhanh hoàn thiện cơ chế, chính sách, phân bổ nguồn lực và thúc đẩy giải ngân, Bộ Tài chính chủ trì xây dựng phương án thống nhất 4 Chương trình mục tiêu quốc gia (CTMTQG) thành 1 CTMTQG tổng thể nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng nguồn lực và tăng cường phân cấp cho địa phương.

Kỳ 1: Những “mặt trận vô hình” của an ninh văn hóa

Kỳ 1: Những “mặt trận vô hình” của an ninh văn hóa

Có những mối đe dọa không xuất hiện bằng tiếng súng, không mang hình hài của một cuộc xung đột trực diện, song lại âm thầm tác động đến hệ giá trị, niềm tin, bản sắc, ký ức cộng đồng và khả năng tự chủ văn hóa của một quốc gia...

Bước đột phá trong tư duy phát triển của Đảng ở kỷ nguyên mới

Bước đột phá trong tư duy phát triển của Đảng ở kỷ nguyên mới

Nghị quyết về xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển đánh dấu bước phát triển quan trọng trong tư duy của Đảng về phát triển xã hội. Đây không chỉ là nghị quyết giải quyết các vấn đề xã hội, mà xác lập mô hình phát triển xã hội xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên mới.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu 6 nhiệm vụ trọng tâm trong công tác đối ngoại

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu 6 nhiệm vụ trọng tâm trong công tác đối ngoại

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, đối ngoại đã phối hợp với quốc phòng, an ninh góp phần giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất toàn vẹn lãnh thổ và lợi ích quốc gia dân tộc từ sớm, từ xa, từ khi chưa có nguy cơ. Diện mạo đối ngoại tiếp tục được mở rộng và nâng tầm.

Chủ động quản trị xã hội, giữ vững kỷ cương, an toàn vì sự phát triển bền vững

Chủ động quản trị xã hội, giữ vững kỷ cương, an toàn vì sự phát triển bền vững

Tại Hội nghị lần thứ 3, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Khóa XIV đã ban hành Nghị quyết số 18-NQ/TW về Xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển qua đó tiếp tục khẳng định nhất quán quan điểm xây dựng nền quản trị hiện đại là nhiệm vụ trọng tâm, chiến lược gắn với nâng cao năng lực quản trị quốc gia.

Liêm chính - Nền tảng của một đảng cầm quyền vững mạnh

Liêm chính - Nền tảng của một đảng cầm quyền vững mạnh

Không có quốc gia nào phát triển bền vững chỉ bằng nguồn lực tự nhiên hay tốc độ tăng trưởng kinh tế. Điều quyết định cuối cùng vẫn là chất lượng quản trị quốc gia, mà cốt lõi của quản trị là chất lượng của đội ngũ nắm giữ quyền lực.

Xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển – trụ cột phát triển mới

Xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển – trụ cột phát triển mới

Lần đầu tiên Trung ương ban hành một nghị quyết chuyên đề toàn diện, xác lập tầm nhìn chiến lược về xây dựng xã hội trong kỷ nguyên mới của đất nước, khẳng định xây dựng xã hội không chỉ là kết quả của phát triển kinh tế mà còn là một trụ cột quan trọng trong mô hình phát triển đất nước.

Cấp thiết xây dựng cơ chế quản trị kỳ thi hiện đại, minh bạch và công bằng

Cấp thiết xây dựng cơ chế quản trị kỳ thi hiện đại, minh bạch và công bằng

Điều đáng quan tâm sau kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 không chỉ là việc xử lý các hành vi vi phạm, mà còn là yêu cầu nhìn lại hiệu quả của cơ chế tổ chức thực hiện Quy chế thi. Trong quản trị công, mỗi vụ việc phát sinh đều là cơ hội để rà soát, hoàn thiện thể chế và nâng cao chất lượng quản lý.

Đồng chí Nguyễn Văn Phương-Bí thư Tỉnh uỷ Quảng Trị kiểm tra, chỉ đạo đẩy nhanh việc xây dựng các công trình trường học liên cấp ở các xã biên giới tỉnh Quảng Trị.

Tăng tốc xây dựng các trường học vùng biên giới để kịp tiến độ

Tỉnh Quảng Trị được đầu tư xây dựng mới 11 trường phổ thông nội trú liên cấp vùng biên giới. Tổng mức đầu tư của 11 dự án là 2.339 tỷ đồng. Hiện, địa phương đang huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc để việc xây dựng trường học đạt tiến độ khi năm học mới đang cận kề.

TP Hồ Chí Minh rà soát khai thác nhà đất công dôi dư

TP Hồ Chí Minh rà soát khai thác nhà đất công dôi dư

Sau quá trình sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy và điều chỉnh đơn vị hành chính, TP Hồ Chí Minh có nhiều nhà, đất công dôi dư. Nếu không được xử lý kịp thời, những trụ sở, cơ sở nhà đất này sẽ tiếp tục bị bỏ trống, xuống cấp, gây thất thoát nguồn lực công và làm giảm hiệu quả sử dụng tài sản nhà nước.

Nỗi lòng thầy u tôi mỗi lần đưa tiễn người thân vào lửa đạn…

Nỗi lòng thầy u tôi mỗi lần đưa tiễn người thân vào lửa đạn…

Những ngày tháng qua, toàn Đảng, toàn quân, cả hệ thống chính trị và toàn dân đồng tâm, trách nhiệm tổ chức nhiều hoạt động tri ân, đền ơn đáp nghĩa, đặc biệt đã triển khai “Chiến dịch 500 ngày đêm” tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính các Anh hùng liệt sĩ.

Đảm bảo an ninh dữ liệu trong kỷ nguyên số

Đảm bảo an ninh dữ liệu trong kỷ nguyên số

Hồ sơ dự án Luật An ninh dữ liệu đang được Bộ Công an tổ chức lấy ý kiến của các cơ quan, tổ chức và cá nhân. Dự án luật được xây dựng và ban hành sẽ tạo hành lang pháp lý toàn diện bảo đảm an ninh dữ liệu trong kỷ nguyên số.

Đà Nẵng hiện thực hóa mục tiêu "Điểm đến sự kiện và lễ hội hàng đầu châu Á"

Đà Nẵng hiện thực hóa mục tiêu "Điểm đến sự kiện và lễ hội hàng đầu châu Á"

Sau thành công vang dội của Lễ hội pháo hoa Quốc tế Đà Nẵng 2026 (DIFF 2026), Đà Nẵng tiếp tục khởi công Sun Galaxy Complex - tổ hợp lễ hội, sự kiện, văn hóa và giải trí quy mô quốc tế đầu tiên với tổng vốn đầu tư gần 10.750 tỷ đồng. Công trình được kỳ vọng trở thành biểu tượng mới bên sông Hàn, tạo động lực phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế đêm và khẳng định vị thế điểm đến sự kiện, lễ hội hàng đầu châu Á.