Tự nhiên rất cần được đền đáp

Có lẽ, tất cả chúng ta đều cảm thấy run rẩy, sợ hãi thực sự khi đọc những dòng tin về tình trạng cá biển chết hàng loạt ở miền trung, trải dài từ Hà Tĩnh vào tới Lăng Cô, mà nguyên nhân ban đầu được các cơ quan chức năng dự đoán là do nước thải công nghiệp từ KCN Vũng Áng được xả thẳng ra biển. 

Những con cá biển, những con mực… không hề vô tri. Cái chết của chúng đánh thức chúng ta, một cách trực diện, rằng chính con người cũng có thể sẽ chết như thế, quằn quại và đau đớn, bất lực và bế tắc chỉ vì sự tham lam, xuẩn ngốc và độc ác của chính mình trong cách hành xử với đồng loại, với môi trường. Đây không phải là lần đầu tiên một khu công nghiệp đã vi phạm an toàn môi trường khi xả thải chất độc ra gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới cuộc sống sinh hoạt của người dân và môi trường. Những vụ án như sông Thị Vải cách đây chưa xa là một ví dụ.

Nhưng trong khi tất cả chúng ta đang run rẩy, sợ hãi với những dòng thông tin kể trên; đúng lúc chúng ta phẫn nộ lên án sự vô trách nhiệm của những nhà máy trong khu công nghiệp nọ cũng như sự kém cỏi của các cơ quan quản lý nhà nước với tình trạng ngang nhiên ấy, chúng ta đã bỏ qua những chi tiết nhỏ nhưng lại không nhỏ một chút nào. Đó là không khí ở ngay thủ đô Hà Nội đang bị cảnh báo ô nhiễm.

Cá chết hàng loạt ở biển Vũng Áng.
Cá chết hàng loạt ở biển Vũng Áng.

Chúng ta, những người dân thị thành, có khác gì những con cá biển kia không, khi phải sống trong một môi trường bị người khác (mà có khi lại do chính chúng ta nữa) xả thẳng khí thải một cách vô tội vạ?Và chắc chắn, không chỉ Hà Nội là thành phố duy nhất ô nhiễm không khí như thế. Nếu đo lường, quan trắc đàng hoàng, chúng ta có thể nhận ra rằng TP Hồ Chí Minh hay các đô thị công nghiệp khác cũng ô nhiễm không kém. Suy cho cùng, tất cả chúng ta cũng như loài cá biển kia thôi. Chỉ có điều, cái chết đến từ từ hơn, chậm rãi hơn, và vô hình hơn…

Phải thừa nhận rằng, song song với việc phát triển mục tiêu kinh tế, gần 30 năm nay chúng ta đã vội vã đến mức quên đi mất chuyện phải bảo vệ tự nhiên, phải luôn nhớ rằng con người dựa vào tự nhiên mà sinh tồn. Chúng ta cứ hân hoan khánh thành, khai trương những dự án lớn lao này, công trình vĩ đại kia mà quên mất cái câu "ăn của rừng thì rưng rưng nước mắt".

Hạn hán diện rộng ở miền Tây Nam Bộ có thể được lý giải bằng đập thủy điện của Trung Quốc, của Lào, của Cambodia nhưng hạn hán chết cây Cà Phê những ngày qua ở cao nguyên trung phần thì không thể lý giải bằng cách đó. Tây Nguyên hoang dã đã không còn hoang dã nữa. Tây Nguyên khoáng đạt đã không còn nhiều rừng, không còn nhiều muông thú như ngày xưa nữa. Và chính chúng ta phải chịu trách nhiệm cho hệ lụy này, khi chúng ta chỉ nghĩ đến cái lợi mà nâng chén cơm lên, quên đi chén nước mắt của thiên nhiên vĩ đại.

Các ban ngành chức năng đang vào cuộc trong vụ điều tra cá chết ở biển Vũng Áng.
Các ban ngành chức năng đang vào cuộc trong vụ điều tra cá chết ở biển Vũng Áng.

Có một câu chuyện mà có lẽ tất cả chúng ta nên đọc và suy ngẫm để nhận thấy rằng, trở về với tự nhiên, bảo vệ tự nhiên chính là tạo ra một cuộc sống chất lượng bền vững nhất. Đó là trong lúc giới khoa học trên thế giới lo ngại về tác dụng phụ mang lại từ việc sử dụng các sản phẩm từ giống bò Belgian Blue, giống bò biến đổi gene và được mệnh danh là "bò cơ bắp" khi chúng mang lại thành phẩm siêu sữa, siêu nạc, thì ở Phước Bình, Ninh Thuận, nhiều năm qua một con bò tót rừng đã giao phối tự nhiên với bò cái nhà của một loạt hộ nông dân trong vùng và để lại đàn con lai F1 rất quý hiếm.

Con bò tót rừng kia nay đã chết, nhưng những đàn con lai nó để lại, với trọng lượng tới 1 tấn, đã mang lại lợi ích kinh tế rất lớn cho người dân, những người ban đầu vốn sợ hãi và lo buồn vì chú bò tót kia đã tấn công hết cả bò đực giống của cả thôn. Nhưng bây giờ, khi có hộ nông dân đã thu được tới 500 triệu nhờ bán lứa bò lai F1 của mình, người dân mới thừa nhận rằng đó chính là "lộc trời".

Vâng, đó chính là thứ quý giá nhất mà tự nhiên đem lại, không một thứ công nghệ can thiệp nào có thể sánh bằng. Và khi tự nhiên luôn sẵn lòng cho con người nhiều thứ như vậy, tại sao chúng ta lại phá hủy nó mỗi ngày, thay vì đón nhận và chăm sóc tự nhiên như một sự đáp đền ân huệ. Để rồi một mai, chính chúng ta than vãn về những gì mình phải trải qua, đau đớn, như những con cá đang chịu nạn kiếp từ một số vùng biển miền Trung.

Hà Quang Minh

Các tin khác

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Từ hơn một thế kỷ trước, cụ Nguyễn Đình Khánh một người con của làng Lai Xá (Hà Nội) đã sớm tiếp cận nghề nhiếp ảnh, mở hiệu ảnh Khánh Ký nổi tiếng trên phố Hàng Da. Cụ đã truyền nghề cho nhiều người cùng làng, tạo nên một cộng đồng thợ ảnh đông đảo, đưa Lai Xá trở thành cái nôi của nghề nhiếp ảnh Việt Nam.

"Cống nạp" hôm qua và hôm nay

"Cống nạp" hôm qua và hôm nay

Gần đây, những vụ việc bạo lực học đường nhức nhối vẫn diễn ra, là những tiếng chuông báo hiệu xã hội quan tâm hơn nữa đến vấn đề giáo dục đạo đức trẻ em. Đang tuổi học trò nhưng lại có tệ nạn "cống nạp" đáng lên án. Có em, vì bị bắt thường xuyên nộp tiền, phải đi nhặt ve chai bán, lấy tiền "cống nạp". Uất ức quá mà nghĩ quẩn… Có phải lỗi ấy, phần nhiều do người lớn chưa dạy dỗ chu đáo, chưa là tấm gương?

Khi trẻ em đang nhìn về phía chúng ta

Khi trẻ em đang nhìn về phía chúng ta

Trong lễ tốt nghiệp chương trình thạc sĩ ngành Quản trị - Phân tích định lượng, Đại học Duke, chàng trai Nguyễn Huỳnh Nhật Tiến (TP. Hồ Chí Minh) đã được chọn đại diện phát biểu.

Hai vạch nhân phẩm

Hai vạch nhân phẩm

Mỗi thời đại đều có nghi lễ chứng minh sự trong sạch của mình. Có thời người ta kê khai lý lịch, có thời là thú tội trước đám đông. Showbiz Việt Nam năm 2026 chọn phương thức khác: nước tiểu.

Kiên quyết loại bỏ những hành vi phi pháp trong hoạt động văn hóa

Kiên quyết loại bỏ những hành vi phi pháp trong hoạt động văn hóa

Ngay sau khi triển khai thực hiện Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 5/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ, các cơ quan chức năng đã tập trung triển khai đồng bộ các biện pháp nhằm phát hiện, đấu tranh, ngăn chặn, xử lý vi phạm và tội phạm liên quan đến sở hữu trí tuệ.

Cái gốc vẫn từ con người

Cái gốc vẫn từ con người

Việc khởi tố các cá nhân, đơn vị vi phạm bản quyền mới đây đã thực sự tạo ra địa chấn trong làng giải trí. Những sai lầm của họ có thể có tính chất hệ thống hoặc cũng có thể do chưa hiểu biết tường tận về Luật Sở hữu trí tuệ. Nhưng, dù gì đi nữa, đó cũng là bài học đắt giá không chỉ đối với những cá nhân ấy mà còn đối với tất cả những ai đang hoạt động trong ngành sáng tạo ở Việt Nam.

Hành động mạnh mẽ để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ

Hành động mạnh mẽ để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ

Không chỉ nhà đầu tư hay doanh nhân trong các lĩnh vực xuất bản, điện ảnh, âm nhạc, chương trình truyền hình... mà văn nghệ sĩ hẳn cũng sẽ phấn khởi trước việc cả nước ra quân thực hiện cao điểm ngăn chặn, xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, tại Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 5/5/2026.

Thành nhân không hề dễ dàng

Thành nhân không hề dễ dàng

“Harmony (hòa âm) là nền móng của âm nhạc Homophonic (kết cấu âm nhạc đồng âm) và hơn thế nữa. Kiến thức môn học này gần như là quá lớn để quãng đời của những sinh viên chăm chỉ và có năng khiếu bẩm sinh có thể học hết. Lịch sử hòa âm trải dài từ tiền cổ điển, cổ điển, lãng mạn, hiện đại, jazz, rock... cho tới nay mai vẫn còn liên tục phát triển. Ảnh chụp từ buổi học mà 100% người tới lớp là những bạn xin vào dự thính”.

Văn hóa Việt Nam, tầm nhìn phát triển

Văn hóa Việt Nam, tầm nhìn phát triển

Tháng 5, tháng của những sự kiện lịch sử trọng đại, đó cũng là dấu mốc quan trọng để chúng ta ứng chiếu quá khứ với thực tại để thấy được bước tiến cũng như tầm nhìn và cơ hội phát triển của đất nước. Cảm quan của từng cá nhân trước thời đại sẽ nói lên nhận thức chính trị và nền tảng văn hóa đó.

Từ lao động số tạo nên nét đẹp văn hóa số

Từ lao động số tạo nên nét đẹp văn hóa số

Ngày Quốc tế Lao động 1/5 là dịp tôn vinh người lao động với những đóng góp xây dựng cộng đồng, quốc gia và thế giới. Đây cũng là dịp để suy ngẫm sâu sắc hơn về những thay đổi của lao động trong bối cảnh mới.

Một góc nhìn khác về bạo lực học đường

Một góc nhìn khác về bạo lực học đường

Vụ việc một nam sinh trung học cơ sở ở Ninh Bình bị bạn học đánh hội đồng gần đây tiếp tục đặt ra một câu hỏi lớn cho phụ huynh và những người làm giáo dục: “Chúng ta cần phải làm gì?”. Và, lại như những vụ việc tương tự đã diễn ra, luôn là những đáp án quen thuộc được nhắc đến, từ chuyện phải chế tài thật nặng cho tới những đề xuất về vai trò của ngành giáo dục...

Văn hóa, nghệ thuật có thêm nhiều cơ hội

Văn hóa, nghệ thuật có thêm nhiều cơ hội

Dịp nghỉ lễ 30/4 và 1/5 năm nay, giới sản xuất, biên tập kênh chương trình nước ngoài trên dịch vụ phát thanh, truyền hình trả tiền hoặc sản xuất kênh chương trình chuyên quảng cáo, cung cấp dịch vụ mạng xã hội... đón nhận tin vui từ việc Chính phủ cắt giảm, đơn giản hóa nhiều thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL).

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.