Theo Al Jazeera, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth mới đây tuyên bố Hải quân Mỹ có thể duy trì phong tỏa các cảng Iran “vô thời hạn” bằng cách luân phiên tàu chiến và lực lượng triển khai tại khu vực.
“Hải quân Mỹ có thể duy trì một cuộc phong tỏa như vậy vô thời hạn, bởi chúng tôi sẽ luân phiên các tàu ra vào, như chúng tôi vẫn làm và sẽ tiếp tục làm như vậy”, ông Hegseth nói với các phóng viên trong chuyến thăm Panama hôm 14/8 (giờ địa phương).
Tuyên bố được đưa ra khi đàm phán nhằm chấm dứt xung đột Mỹ-Iran vẫn bế tắc, trong khi hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz chưa trở lại bình thường. Tehran khẳng định sẽ tiếp tục hạn chế lưu thông qua tuyến đường chiến lược này cho đến khi các điều kiện của Iran được đáp ứng.
Theo Reuters, dữ liệu từ Kpler cho thấy số tàu đi qua Hormuz hiện thấp hơn nhiều so với mức khoảng 130-140 tàu/ngày trước khi Iran đóng tuyến hàng hải này hồi cuối tháng 2. Thực tế trên cho thấy, bất chấp sức ép quân sự của Washington, Tehran vẫn duy trì khả năng gây gián đoạn hoạt động hàng hải tại một trong những tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng nhất thế giới.
Song song với phong tỏa trên biển, Washington đang chuẩn bị một vòng biện pháp kinh tế mới nhằm gia tăng sức ép lên Tehran. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết chính quyền Tổng thống Donald Trump dự kiến công bố các biện pháp này trong tuần tới, với mục tiêu siết chặt hơn nữa khả năng tiếp cận thương mại và tài chính quốc tế của Iran.
Theo ông Bessent, các biện pháp kinh tế mới sẽ được triển khai cùng hoạt động phong tỏa nhằm hạn chế dòng hàng hóa ra vào các cảng Iran. Washington kỳ vọng việc kết hợp hai công cụ này sẽ tiếp tục gây sức ép lên nguồn thu của Tehran, đặc biệt là xuất khẩu dầu mỏ - một trong những nguồn thu ngoại tệ quan trọng của nước này.
Cách tiếp cận trên cho thấy Mỹ hiện ưu tiên gia tăng sức ép kinh tế và hàng hải thay vì lập tức mở rộng chiến dịch quân sự. Tuy nhiên, việc Washington có thể duy trì chiến lược này trong bao lâu còn phụ thuộc vào khả năng luân phiên lực lượng, bảo đảm hậu cần cho Hải quân Mỹ, cũng như phản ứng của Tehran tại eo biển Hormuz.
Theo Reuters, tuyên bố về khả năng duy trì phong tỏa lâu dài được đưa ra khi Hải quân Mỹ đang phải tính toán lại việc bố trí lực lượng tại khu vực. USS Abraham Lincoln, một trong những tàu sân bay giữ vai trò chủ chốt trong các hoạt động hiện nay, đã trải qua hơn 260 ngày triển khai kể từ khi rời Mỹ vào tháng 11/2025.
Thời gian hoạt động kéo dài của USS Abraham Lincoln gần đây thu hút sự chú ý tại Mỹ. Một số nghị sĩ đã yêu cầu Lầu Năm Góc làm rõ những thông tin liên quan đến điều kiện sinh hoạt và sức khỏe tinh thần của thủy thủ đoàn. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth bác bỏ các mô tả về tình trạng nghiêm trọng trên tàu, trong khi Hải quân Mỹ cũng phủ nhận những thông tin chưa được kiểm chứng về thương vong của quân nhân.
Trong bối cảnh đó, Washington đang triển khai kế hoạch luân chuyển lực lượng, với USS George Washington được điều từ Thái Bình Dương tới Trung Đông để thay thế USS Abraham Lincoln. Đây cũng là cách Lầu Năm Góc dự kiến duy trì hiện diện quân sự dài hạn: các nhóm tác chiến tàu sân bay lần lượt thay phiên nhau thay vì một lực lượng phải hoạt động liên tục trong thời gian quá dài.
Dù vậy, giới chuyên gia cho rằng một chiến dịch kéo dài vẫn tạo sức ép đáng kể đối với năng lực hậu cần và trạng thái sẵn sàng chiến đấu của Hải quân Mỹ. Harlan Ullman, cựu sĩ quan cấp cao Hải quân Mỹ, lưu ý những tàu chiến có hệ thống phức tạp như tàu sân bay hạt nhân vẫn cần được đưa vào cảng định kỳ để thực hiện các hạng mục bảo dưỡng không thể tiến hành trên biển.
Theo Aljazeera, khả năng duy trì lực lượng của Hải quân Mỹ mới chỉ là một phần của bài toán.
Hiệu quả của chiến lược gây sức ép kéo dài còn phụ thuộc vào diễn biến tại eo biển Hormuz, nơi Iran vẫn duy trì khả năng hạn chế hoạt động hàng hải và coi việc mở lại hoàn toàn tuyến đường này là một phần trong các điều kiện đàm phán với Washington.
Tehran đã bác bỏ tuyên bố của Tổng thống Donald Trump rằng Mỹ có “quyền kiểm soát hoàn toàn” eo biển Hormuz, đồng thời khẳng định tuyến hàng hải này sẽ chưa được mở lại cho đến khi các yêu cầu của Iran được đáp ứng.
Điều đó cho thấy trong khi Washington sử dụng phong tỏa các cảng để gây sức ép lên kinh tế Iran, Tehran cũng tìm cách tận dụng Hormuz để tạo sức ép ngược trở lại.
Thực tế trên biển cho thấy hoạt động hàng hải qua Hormuz vẫn chưa trở lại mức bình thường. Tình trạng này khiến Hormuz tiếp tục giữ vai trò then chốt trong thế giằng co giữa Washington và Tehran.
Ông Ali Vaez, Phó Giám đốc Chương trình Trung Đông và Bắc Phi tại Nhóm Khủng hoảng Quốc tế (ICG), nhận định Tehran vẫn có những lựa chọn để gia tăng sức ép, từ đe dọa các tài sản hải quân Mỹ đến tác động tới hoạt động xuất khẩu năng lượng trong khu vực thông qua lực lượng Houthi tại Yemen.
Trước đó, Tư lệnh Hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), Chuẩn Đô đốc Ali Azmaei, khẳng định lực lượng Iran theo dõi chặt chẽ mọi hoạt động di chuyển qua eo biển.
Theo Giáo sư Mostafa Khoshcheshm tại Đại học Khoa học Ứng dụng và Công nghệ ở Tehran, Iran coi cuộc đối đầu hiện nay chủ yếu là một cuộc chiến kinh tế, trong đó Hormuz giữ vị trí đặc biệt quan trọng. Việc duy trì sức ép tại tuyến hàng hải này vì thế được Tehran xem là một phần trong chiến lược đối phó bất đối xứng với Washington.
Ở góc độ khu vực, Giáo sư Mehran Kamrava thuộc Đại học Georgetown ở Qatar cho rằng Tehran còn tìm cách tạo sức ép kinh tế lên các nước vùng Vịnh, qua đó thúc đẩy những quốc gia này tác động tới Washington để nối lại đàm phán.
Trong bối cảnh đó, hiệu quả của chiến lược phong tỏa sẽ phụ thuộc vào việc sức ép kinh tế và hàng hải của Mỹ có thể tác động đến lập trường của Tehran đến đâu, trong khi Iran tiếp tục sử dụng eo biển Hormuz như một đòn bẩy trong đàm phán.
