Theo Reuters, ba siêu tàu chở dầu mang cờ Arab Saudi đều phát tín hiệu nhận dạng khi di chuyển qua eo biển Hormuz trong ngày 18/6, sau nhiều tuần tắt thiết bị phát đáp trên tuyến đường thủy chiến lược này.
Trong thời gian xảy ra xung đột khiến eo biển Hormuz gần như bị đóng cửa trên thực tế, nhà sản xuất dầu lớn nhất Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) chủ yếu sử dụng cảng xuất khẩu Yanbu trên biển Đỏ để vận chuyển dầu. Tình trạng gián đoạn tại Hormuz đã khiến hàng trăm triệu thùng dầu không thể rời các cảng vùng Vịnh, gây thiệt hại cho nhiều nước xuất khẩu năng lượng trong khu vực.
Tập đoàn vận tải biển Bahri của Arab Saudi - đơn vị quản lý ba siêu tàu nói trên, chưa đưa ra bình luận. Tuy nhiên, theo Reuters, số tàu rời các cảng của Arab Saudi qua Hormuz bắt đầu có xu hướng tăng lên.
Một dấu hiệu khác cho thấy hoạt động vận tải đang dần khôi phục là ba tàu chở dầu thô riêng biệt đang bốc hàng tại cảng Fujairah của Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), nằm ngoài eo biển Hormuz. Theo dữ liệu của Kpler, hai trong số đó đã lên đường tới châu Âu.
Fujairah từng là một trong những cảng bị Iran tấn công trong cuộc xung đột bùng phát từ ngày 28/2, khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Tehran.
Cũng theo Reuters, nhiều tàu chở dầu cỡ lớn và cỡ trung của Hong Kong (Trung Quốc) và của Qatar đã đi qua eo biển Hormuz trong ngày 18/6. Dù vậy, giới vận tải biển và bảo hiểm vẫn giữ thái độ thận trọng, cho rằng cần thêm thời gian để đánh giá mức độ an toàn và nắm rõ các điều khoản cụ thể của thỏa thuận Mỹ-Iran.
Hiệp hội Chủ tàu chở dầu độc lập quốc tế (INTERTANKO) cho rằng ngành hàng hải cần sớm được làm rõ về tình trạng an toàn, công tác rà phá thủy lôi phải được triển khai ngay khi có thể. Tổ chức này nhấn mạnh các khu vực có nguy cơ tồn tại thủy lôi cần được công bố công khai và các tàu thương mại phải được bảo đảm không còn là mục tiêu bị tấn công.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf kiêm Trưởng đoàn đàm phán của Tehran với Washington. Ảnh: Chính phủ Iran
Trong một diễn biến có liên quan, Chủ tịch Quốc hội kiêm trưởng phái đoàn đàm phán Iran Mohammad Bagher Ghalibaf khẳng định eo biển Hormuz sẽ không trở lại tình trạng như trước khi xung đột nổ ra.
Theo bản ghi nhớ giữa Mỹ và Iran, Tehran sẽ cho phép các tàu thương mại qua lại eo biển an toàn mà không phải nộp phí chỉ trong 60 ngày. Sau đó, Iran sẽ tiến hành đối thoại với Oman để xác định việc quản lý và các dịch vụ hàng hải trong tương lai tại Hormuz trên cơ sở thảo luận với các quốc gia vùng Vịnh khác.
Bản ghi nhớ nêu rõ các cuộc thảo luận về cách quản lý Hormuz phải phù hợp với luật pháp quốc tế hiện hành và quyền chủ quyền của các quốc gia ven biển thuộc eo biển.
Một quan chức cấp cao Mỹ thừa nhận, Iran nhiều khả năng sẽ khẳng định quyền của mình một cách quyết liệt nhất có thể trong các cuộc thảo luận khu vực về cách quản lý Hormuz. Tuy nhiên, ông lưu ý thêm rằng các quốc gia vùng Vịnh khác "sẽ không bao giờ chấp nhận một thỏa thuận không cho phép qua lại miễn phí".
Quan chức Iran: Ngoại giao làm được điều tưởng như không thể
Mới đây, trong cuộc phỏng vấn được truyền hình nhà nước Iran phát sóng, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf kiêm Trưởng đoàn đàm phán của Tehran với Washington, nhấn mạnh rằng ngoại giao không phải dấu hiệu của sự nhượng bộ, mà là một trong những mặt trận quan trọng nhất.
"Khi bàn về đàm phán, tôi muốn nói tới ngoại giao từ vị thế sức mạnh. Có những điều chúng tôi từng muốn đạt được bằng hành động quân sự, nhưng cuối cùng làm được thông qua đàm phán, với kết quả nhiều hơn thế gấp vài lần", ông nói.
Theo ông Ghalibaf, Tổng thống Mỹ và Iran hôm 17/6 (giờ địa phương) đã ký trực tuyến bản ghi nhớ nhằm chấm dứt xung đột tại Trung Đông, trong đó có điều khoản về việc Iran đồng ý pha loãng lượng uranium đã làm giàu để đổi lấy việc Mỹ dỡ bỏ một số biện pháp trừng phạt và phong tỏa.
Nhà đàm phán Iran nhấn mạnh, Tehran chỉ tuân thủ các cam kết nếu bên còn lại cũng tuân thủ nghĩa vụ của mình, theo nguyên tắc "hành động đổi lấy hành động".
