Từ “bướm truyền thông xã hội” đến các nữ thần công nghệ

Trong thời đại Cách mạng công nghiệp 4.0, phụ nữ trên phạm vi toàn cầu đã tham gia và đóng góp ra sao, ở các cấp độ nào? Họ chỉ mãi mãi là loài  "bướm truyền thông xã hội" hay có thể trở thành các nữ hoàng công nghệ ở tầm quốc tế? Đó là vấn đề đã được các nhà báo và các học giả thế giới đặt ra trong những năm gần đây.

"Bướm truyền thông xã hội"

Theo nhà báo Ấn Độ Chawm Ganguly (2017), bình đẳng giới và quyền của phụ nữ về cơ bản là một câu hỏi về quyền lực, một câu hỏi nền tảng cho tiến bộ toàn cầu về hòa bình và an ninh, quyền con người và phát triển bền vững.

Trong những thập niên gần đây, chúng ta đã chứng kiến sự tiến bộ rõ rệt về quyền và sự lãnh đạo của phụ nữ trong một số lĩnh vực. Điều đó đã gây ra một phản ứng dữ dội từ những công dân muốn duy trì một thế giới xây dựng trên nền văn hóa do nam giới thống trị. Trong bối cảnh đó, thế giới chỉ thay đổi, tiến bộ và hoàn hảo khi chúng ta thấy quyền của phụ nữ là mục tiêu chung và có một lộ trình thay đổi mang lại lợi ích cho mọi người. Mặc dù số lượng phụ nữ có thẩm quyền quản lý và khả năng ra quyết định đã được tăng lên trên phạm vi toàn cầu, phụ nữ vẫn phải đối mặt với những trở ngại lớn trong việc tiếp cận và thực thi quyền lực.

Như Ngân hàng Thế giới đã tìm thấy, chỉ có sáu nền kinh tế trao cho phụ nữ và nam giới quyền bình đẳng trong các lĩnh vực ảnh hưởng đến công việc của họ. Bên cạnh đó, ở một số quốc gia, tình trạng dịch bệnh gia tăng, tình trạng bạo lực gia đình, bạo lực tình dục, cắt xén bộ phận sinh dục nữ, hạn chế quyền của phụ nữ và cắt giảm các dịch vụ xã hội cho phụ nữ vẫn còn tồn tại khá phổ biến. Và nếu xu hướng hiện tại tiếp tục, sẽ mất 170 năm để thu hẹp khoảng cách giới về an ninh, kinh tế và quyền sống.

Chawm Ganguly nhận định  rằng, mặc dù hiện nay, phụ nữ chiếm số đông trên các diễn đàn điện tử, Facebook, Pinterest, instagram tiếp tục là nền tảng phổ biến nhất đối với phụ nữ. Thế nhưng, phụ nữ trên các diễn đàn ấy lại không hướng vào cuộc đấu tranh cho bình đẳng giới để bảo vệ và cải thiện quyền sống, quyền làm việc và quyền hưởng thụ của giới mình, mà lại chỉ lo chụp ảnh đăng lên, biến các diễn đàn này thành câu lạc bộ các nhiếp ảnh gia sử dụng điện thoại di động chụp selfie! Hơn thế nữa, không ít người say mê với phần mềm hẹn hò trên mạng.

Phụ nữ trên các diễn đàn truyền thông và diễn đàn điện tử cần phải cùng xã hội tham gia mạnh mẽ vào cuộc đấu tranh phá vỡ các rào cản để tạo ra một thế giới tốt hơn cho tất cả mọi người.
Phụ nữ trên các diễn đàn truyền thông và diễn đàn điện tử cần phải cùng xã hội tham gia mạnh mẽ vào cuộc đấu tranh phá vỡ các rào cản để tạo ra một thế giới tốt hơn cho tất cả mọi người.

Lý giải căn nguyên ra đời các trang mạng hẹn hò, các chuyên gia tin học cho rằng các trang này giải quyết được nhiều những khó khăn của việc hẹn hò. Hẹn hò thực sự rất khó. Trước tiên, phải tìm một người mà cả hai bên hấp dẫn lẫn nhau và có sự đồng thuận trong cam kết. Nhưng phần khó nhất là cơ hội gặp gỡ người bạn tình đúng với điều mong đợi. Hẹn hò trực tuyến luôn kèm theo nỗi lo sợ: Đàn ông sợ phụ nữ sẽ cười nhạo họ; phụ nữ sợ đàn ông sẽ giết họ. Vì thế, trang hò hẹn Bumble đã tạo ra một ứng dụng khác biệt so với trang Tinder, cho phép các cô gái được yêu cầu thực hiện bước đầu tiên. Nhờ đó, phụ nữ có thể dễ dàng quyết định chọn ai để hẹn hò, trò chuyện, tránh bị quấy rối bằng các tin nhắn và bình luận phân biệt giới tính. Và chính lý do đó đã khiến hàng triệu phụ nữ từ khắp nơi trên thế giới phấn khích sử dụng Bumble.

Nhìn chung, nữ giới trên các diễn đàn điện tử có vẻ mỏng manh, đỏm dáng, tạm bợ và hời hợt giống như một thứ "bướm truyền thông xã hội", nhưng lại không tạo được "hiệu ứng cánh bướm" như các nhà khoa học đã mô tả một cách hình tượng: "Một cánh bướm vẫy ở California có thể tạo ra trận động đất ở Châu Phi!".

Chawm Ganguly cho rằng phụ nữ trên các diễn đàn truyền thông và diễn đàn điện tử cần phải cùng xã hội tham gia mạnh mẽ vào cuộc đấu tranh phá vỡ các rào cản để tạo ra một thế giới tốt hơn cho tất cả mọi người, trong đó, phụ nữ cần phải giành được quyền cùng nam giới ra quyết định trong mọi lĩnh vực để cải thiện chất lượng cuộc sống của toàn xã hội. Sự thiếu hiểu biết và thiếu sự tham góp xứng tầm của đa số phụ nữ trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật, toán học và thiết kế là một nguyên nhân gây lo ngại cho tất cả mọi người.

Các nữ thần công nghệ

Do một ấn tượng lệch lạc của xã hội về sự thống trị tuyệt đối của nam tính trong giới chuyên gia công nghệ tin học (hacker) nên rất ít người nghĩ hacker là phụ nữ. Thế nhưng, từ năm 2013, Chuck - một  chuyên gia khoa học máy tính Hoa Kỳ - đã thống kê được 10 nữ hacker được coi là nổi tiếng trên thế giới như danh sách sau:

1. Quạ Adler

Thường được công nhận là một trong những hacker tài năng và thông minh nhất thế giới, Raven Adler tốt nghiệp trung học ở tuổi 14 và có bằng đại học ở tuổi 18. Cô được mời làm cố vấn bảo mật cao cấp cho một số công ty, đồng thời giảng bài và thường xuyên viết bài cho các tạp chí công nghiệp, bảo mật cơ sở dữ liệu trực tuyến của một số công ty liên bang.

2. Adeanna Cooke

Adeanna Cooke là một người mẫu quốc tế thường xuyên xuất hiện trong Playboy, nhưng đã tự học về hack. Khi hình ảnh của cô bị sử dụng bất hợp pháp để kiếm tiền, Cooke đã hack trang web để xóa tất cả tài sản bị đánh cắp. Sau sự kiện này, Cooke được đặt tên là Tiên nữ Hacker. Từ đó, cô giúp những người mẫu chuyên nghiệp và những người phụ nữ khác khỏi bị lợi dụng trực tuyến.

3. Gigabyte

Cô là người Bỉ, tên thật là Kim Vanvaeck. Cô được cho là người tạo ra một số loại virus cao cấp có sức phá hủy thông tin. Mấy năm trước Vanvaeck bị bắt gần Brussels, bị buộc tội ăn cắp và phá hủy dữ liệu cá nhân, phải đối mặt với 3 năm tù và hơn 100.000 Euro tiền phạt.

4. Tiểu Thiên

Xiao Tian là người Trung Quốc, cô đã thành lập nhóm hack nữ nổi tiếng China Girl Security Team, lên đến hơn 2.200 thành viên. Tổ chức này đã trở thành một trong những nhóm hack lớn nhất có trụ sở tại Trung Quốc luôn được các tổ chức cảnh sát quốc gia và quốc tế chú ý theo dõi.

5. Kristina Vladimirovna Svechinskaya

Tin tặc người Nga này cũng là một sinh viên nổi tiếng hàng đầu của Đại học New York, Svechinskaya đã tấn công hàng ngàn tài khoản ngân hàng, hầu hết ở Hoa Kỳ để đánh cắp hàng triệu đô la. Sau đó, cô đã tạo ra nhiều hộ chiếu giả, nhưng cuối cùng đã bị bắt với nhiều tội danh. Nhìn chung, một số nhà chức trách ước tính rằng cô đã đánh cắp 3 triệu đôla chỉ trong vài tháng.

6. Jude Milhon

Trước khi qua đời năm 2003, Jude Milhon là một hacker và tác giả sách báo nổi tiếng với bút danh St. Jude. Cô bắt đầu sự nghiệp với tư cách là một lập trình viên máy tính vào năm 1967, sau đó lập nhóm hack Cypherpunks. Milhon là một người đi đầu trong việc tuyên bố hack không gì khác hơn là phát huy tiềm năng của phần mềm, vận động chống lại tất cả những người tin rằng hack chỉ là một hành vi tội phạm.

7. Ying Cracker

Ying Cracker là người Thượng Hải, cô tin rằng hack là một kỹ năng hữu ích mà bất cứ ai cũng có thể học được. Vì thế cô đã phát hành nhiều ấn phẩm dạy kỹ năng hack cho thiếu nhi, giúp sinh viên bảo vệ mật khẩu, cung cấp phần mềm và tổ chức các khóa học miễn phí cho các tổ chức tư nhân và công cộng muốn bảo vệ dữ liệu nhạy cảm của họ, triển khai các khóa học trả phí cho những người muốn vượt ra khỏi những điều cơ bản của hack và tham gia phát triển phần mềm cao cấp.

8. Joanna Rutkowska

Joanna Rutkowska là người Ba Lan đã gây chấn động thế giới khi được đánh giá là hacker ở bậc cao nhất trong Hội nghị hẹp của  hacker mũ đen tháng 8 năm 2006 tại Las Vegas. Rutkowska đã từng hack vào bản beta Windows Vista, chuyển một hệ điều hành đang chạy sang một máy ảo để sử dụng máy ảo và máy chủ ảo trên toàn thế giới trong khu vực tư nhân.

9. Natasha Grigori

Từ cuối những năm 1990, cô thành lập một trang web để tiến hành những cuộc thập tự chinh quy mô nhất chống lại nội dung khiêu dâm trẻ em trực tuyến, sau đó cô tập trung vào viết phần mềm giúp chính quyền tìm kiếm và truy tố tội phạm. Năm 2005, Natasha Grigori đã qua đời vì căn bệnh hiểm nghèo, nhưng ACPO và các học trò của cô vẫn tiếp tục hoạt động như một tổ chức khả thi và hiệu quả cho đến ngày nay.

10. Susan Headley

Từ những năm 1970, Headley đã tham gia Cyberpunks - một trong những nhóm hack đầu tiên nổi tiếng nhất trong lịch sử. Sau đó, Headley đã tạo ra tổ chức của riêng mình được gọi là Roscoe Gang, nhưng cuối cùng cô đã từ bỏ sự nghiệp hack để chuyển đến Las Vegas và trở thành một người chơi poker chuyên nghiệp. Năm 1994 cô được bầu làm Thư ký Thành phố tại Thành phố California.

Đỗ Minh Tuấn

Các tin khác

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Trong tháng 3/2026 vừa qua, số lượng các bản ghi âm bị từ chối phát hành qua nền tảng Tunecore của Công ty Believe đột nhiên tăng vọt. Và, tất cả những bản phát hành bị từ chối ấy đều có một điểm chung: đó là những bản nhạc được tạo ra bởi AI.

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã thành công tốt đẹp vào ngày 17/4, song báo chí trong và ngoài nước vẫn tiếp tục có nhiều bài viết đặc sắc, khẳng định quan hệ truyền thống gắn bó mật thiết giữa hai Đảng và nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc cũng như tầm nhìn, định hướng trong việc nâng tầm kết nối chiến lược giai đoạn phát triển mới.

Mệnh lệnh của niềm tin

Mệnh lệnh của niềm tin

Hôm nay, cũng như mọi ngày, tôi dậy rất sớm, ngồi bên ly cà phê và lướt nhanh trên màn hình smartphone. Có lẽ, giờ này nhiều người cũng giống tôi tìm sự khởi đầu cho ngày mới bằng việc nhật tin tức sau một đêm - nguồn năng lượng mới từ sự trong trẻo tinh khôi của thiên nhiên và sự hào hứng của tinh thần.

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Tin vui cho giới làm phim Việt là tính đến trưa 10/4, theo thống kê của Box Office Vietnam (BOVN - trang web độc lập chuyên tổng hợp, phân tích và thống kê dữ liệu doanh thu phòng vé, số lượng vé và suất chiếu trên toàn lãnh thổ Việt Nam), phim "Hẹn em ngày nhật thực" của đạo diễn Lê Thiện Viễn đã thu về hơn 81 tỉ đồng sau khi bắt đầu công chiếu từ cuối tháng 3 và vẫn đang giữ vững vị trí đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé Việt (tính theo ngày).

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Chuyện ồn ào trên mạng xã hội liên quan đến nữ ca sĩ Thiện Nhân và gia đình của cô chắc chắn là một chuyện không vui chút nào, đặc biệt là khi soi chiếu bằng các giá trị văn hóa Á Đông vốn coi trọng nền tảng tình cảm gia đình, quyến thuộc hơn là tài sản.

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

Gần đây trong tiếng Việt có từ mới “GATO” nhanh chóng trở nên phổ biến. Viết tắt của “ghen ăn tức ở”, dịch sang tiếng Tây, tương đương từ “đố kỵ” - một trạng thái cảm xúc tiêu cực, khó chịu, ghen ghét, cay cú trước thành công, danh tiếng người khác.

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Trong bối cảnh văn hóa đọc Việt Nam đang chứng kiến những chuyển động chưa từng có, một hiện tượng nổi bật là sự trỗi dậy mạnh mẽ của sách ngoại văn, đặc biệt là qua các hiệu sách độc lập (indie) có giám tuyển. Không chỉ phản ánh nhu cầu cập nhật tri thức toàn cầu của lớp độc giả trẻ, hiện tượng này còn đặt ra những câu hỏi mang tính chiến lược về con đường đưa văn chương Việt Nam ra thế giới.

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh ban hành văn bản chấn chỉnh hoạt động biểu diễn, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chấm dứt tình trạng hát nhép trên sân khấu. Việc này đã nhận được sự đồng thuận cao, không chỉ từ phía những nhà quản lý văn hóa mà cả với những người trực tiếp hoạt động biểu diễn, doanh nghiệp tổ chức biểu diễn.

AI - Tìm đâu ra người thật?

AI - Tìm đâu ra người thật?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang thay đổi cách sách đi từ tay tác giả đến bạn đọc từ khâu sáng tác và biên tập đến in ấn và marketing. Không phải ai cũng hoan nghênh sự thay đổi này, và quả thực là ngoài một số lợi ích nhất định, việc sử dụng AI tràn lan cũng đem lại nhiều vấn đề làm đau đầu các nhà xuất bản, đơn cử như việc con người để cho AI thay thế tác giả và biên dịch viên.

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Trong đám tang nhà thơ Đàm Khánh Phương tại nhà tang lễ Đức Giang hôm ấy, ngoài nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - có mặt và sau đó đọc điếu văn - tôi thấy không nhiều các nhà văn, nhà thơ khác đến đưa tiễn. Phương ít bạn, hay là khi khỏe mạnh, Phương đã có những điều làm bạn bè khó cảm thông?  

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Năm 2001, đạo diễn Steven Spielberg ra mắt bộ phim “A.I. - Artificial Intelligence”, kể về cậu bé robot David được lập trình để yêu thương vô điều kiện. Khi người mẹ nuôi bỏ rơi cậu giữa rừng, David bắt đầu hành trình 2000 năm đi tìm một ngày được sống bên bà. Khi những sinh vật tiến hóa đánh thức cậu giữa tàn tích băng giá, điều David xin không phải tri thức hay quyền năng, mà chỉ là một ngày được yêu thương.

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Động viên đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tạo luôn là một trong những chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước ta trong quá trình xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Văn hóa soi đường quy hoạch

Văn hóa soi đường quy hoạch

Gần đây, có hai sự việc nhận được khá nhiều sự quan tâm của dư luận, và vẻ bề ngoài, hai sự việc ấy không hoàn toàn liên quan tới nhau nhưng sâu trong bản chất, chúng lại có một điểm chung.

Sống để kết nối yêu thương

Sống để kết nối yêu thương

Sống là để kết nối những yêu thương, bởi cuộc sống có biết bao nhiêu điều đáng yêu mà chúng ta không thể kể tên hết được. Đó là một cảm nhận của người viết có được mỗi khi quan sát và lắng nghe từng thanh âm của cuộc đời. Dẫu biết hằng ngày vẫn xuất hiện cái ác, cái xấu nhưng còn có biết bao người tốt, bao hành động cao cả.

“Cái chết” của sách bìa mềm

“Cái chết” của sách bìa mềm

Cuộc cách mạng văn học hiện đại có sự đóng góp không hề nhỏ của sách bìa mềm. Những quyển sách bìa mềm được bày bán khắp mọi nơi với giá cả phải chăng đã đưa văn học đến với tất cả mọi thành phần trong xã hội.

Quyết liệt phát triển văn hóa

Quyết liệt phát triển văn hóa

Diễn biến mới nhất của việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, do Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành ngày 7/1/2026, đó là Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam đã có cuộc họp đầu tiên, trong tuần qua, với nhiều nội dung quan trọng.