Có thể nói rằng, trong thời gian vừa qua, giới truyền thông có một sức mạnh ghê gớm trong việc thông tin về tình hình biển Đông. Cùng với sự hỗ trợ và ủng hộ của các chính phủ, tổ chức, cá nhân ở nước ngoài, tình hình thực địa ở biển Đông đã được cung cấp tới đông đảo công luận trên toàn thế giới. Từ đó giúp họ có được nhận thức đầy đủ và rõ ràng hơn về những vi phạm của Trung Quốc trong vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa Việt Nam.
Cảm động nhất vẫn là các bài phóng sự của phóng viên nước ngoài – những người đã theo chân lực lượng Kiểm ngư và Cảnh sát biển Việt Nam tới gần khu vực Trung Quốc hạ đặt trái phép giàn khoan Hải Dương 981. Như nữ phóng viên Samantha Hawley thuộc hãng tin ABC News của Australia chẳng hạn. 5 ngày lênh đênh trên biển theo tàu Cảnh sát biển 8003, Samantha Hawley đã có những phút giây không thể nào quên khi cô ghi lại cận cảnh những hình ảnh tại hiện trường rồi gửi về tòa soạn. Sự nguy hiểm mà lực lượng Kiểm ngư, Cảnh sát biển Việt Nam phải đối mặt hằng ngày khiến Samantha Hawley càng thấy mình phải có trách nhiệm hơn trước những thông tin về biển Đông. Và cũng như nhiều phóng viên khác, Samantha Hawley luôn tôn trọng sự thật. Cô rất bất bình trước việc Trung Quốc thông tin sai với cáo buộc rằng tàu Việt Nam tấn công tàu Trung Quốc.
Hay như phóng viên Euan McKirdy của hãng CNN (Mỹ), người đã có bài viết tố cáo những hành động hung hăng, gây hấn của Trung Quốc tại biển Đông. Những bài báo của Euan McKirdy về thực địa ở biển Đông được “gói” trong những câu văn ngắn gọn, súc tích nhưng chứa đựng nhiều thông tin. Rất nhiều hãng thông tấn đã đăng lại các bài viết của Euan McKirdy trên CNN khi anh tả hình ảnh “con thuyền đơn độc giữa biển khơi” và hình ảnh các tàu Trung Quốc tấn công tàu Việt Nam bằng vòi rồng và bằng cách đâm húc. Thông tin Euan McKirdy đem lại cho cộng đồng thế giới thật quý báu bởi nó chính là bằng chứng cho thấy những tuyên bố của Trung Quốc là sai sự thật và bằng chứng họ đưa ra cũng chỉ là bịa đặt. Việt Nam thực hiện đúng chủ trương ngoại giao hòa bình đã đề ra, luôn kiềm chế, sẵn sàng đối thoại, cung cấp sự thật và chỉ nói sự thật mà thôi.
Sự ủng hộ của dư luận quốc tế, đặc biệt là các chính giới và học giả đang là nguồn động viên, cổ vũ tinh thần to lớn đối với Việt Nam trong “cuộc chiến thông tin về biển Đông” hiện nay. Nhiều học giả nổi tiếng thế giới thậm chí còn không ngần ngại khi viết các bài báo phê phán hành động của Trung Quốc. GS Carl A.Thayer, chuyên gia nghiên cứu nổi tiếng về biển Đông thuộc Học viện Quốc phòng Australia là một người như vậy.
Hôm 17/6, các tờ báo của Australia đã đồng loạt cho đăng bài viết của GS Carl A.Thayer phản hồi lại quan điểm của hai nhà nghiên cứu, ngoại giao Trung Quốc xung quanh vấn đề biển Đông và những căng thẳng với Việt Nam trên biển Đông hiện nay. Theo đó, GS Carl A.Thayer đã khẳng định, bài viết của Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu hợp tác và an ninh hàng hải, thuộc Viện Nghiên cứu quốc tế Trung Quốc Zhao Qinghai đăng trên tờ The Australian Financial Review hôm 11/6 với nội dung rằng, Việt Nam không có tuyên bố pháp lý về chủ quyền đối với quần đảo Hoàng Sa là hoàn toàn bịa đặt.
GS Carl A.Thayer cho rằng, đây không phải là bài bình luận có tính chất học thuật khi chỉ nêu lại chính sách của Bộ Ngoại giao Trung Quốc và việc Trung Quốc đưa giàn khoan Hải Dương 981 cùng một hạm đội tàu chiến và tàu vũ trang vào biển Đông là hoàn toàn vô lý, vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế. GS Carl A.Thayer cũng nhấn mạnh, Trung Quốc đang xuyên tạc Công thư của Thủ tướng Phạm Văn Đồng năm 1958. Còn về bài viết của Đại sứ Trung Quốc tại Australia Ma Zhaoxu đăng trên tờ The Australian số ra ngày 13/6, GS Carl Thayer nhận định, Đại sứ Ma Zhaoxu đã được chọn để tuyên truyền về cuộc khủng hoảng hiện nay xung quanh việc Trung Quốc đặt giàn khoan trong vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa Việt Nam. Cuối cùng, GS Carl A.Thayer khuyên Trung Quốc nên phản ứng tích cực với những yêu cầu liên tục của Việt Nam về việc tiến hành đàm phán để giải quyết vấn đề.
Trong khi đó, tại Argentina, nhiều học giả và đặc biệt là nhạc sĩ, đồng thời là nghệ sĩ guitar Carlos Irigoyen đã coi việc Trung Quốc hạ đặt giàn khoan sâu trong thềm lục địa và vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam là một hành động xâm lược, vi phạm chủ quyền của Việt Nam - một đất nước yêu hòa bình mà ông được chứng kiến trong nhiều lần được mời biểu diễn tại Festival Huế. Nghệ sĩ piano Gabriel Luna, người cũng có nhiều dịp biểu diễn tại Festival Huế thì cho rằng, trước hành động bất công như vậy của Trung Quốc, các tổ chức quốc tế như Liên hợp quốc (LHQ) phải hành động.
Ông Gabriel Luna cũng cho biết sẽ tuyên truyền tại nước mình, nói cho bạn bè biết về sự vi phạm của Trung Quốc và cách xử sự của Việt Nam, kể cho họ biết dân tộc Việt Nam khát vọng hòa bình như thế nào. Còn theo chuyên gia Timothy A. Walton từ Viện Nghiên cứu, Phân tích, Tư vấn Delex (Australia), việc Trung Quốc gửi tuyên cáo về vụ giàn khoan Hải Dương 981 lên LHQ chính là nước cờ thực hiện cả chiến tranh truyền thông và chiến tranh pháp lý. Mưu đồ chiến tranh truyền thông thể hiện ở chỗ Trung Quốc đang tìm cách đánh vào chính nỗ lực truyền thông của Việt Nam và muốn cô lập Việt Nam trong bối cảnh quốc gia đang phải hứng chịu hàng loạt gây hấn từ Trung Quốc này đang nhận được sự ủng hộ của đông đảo bạn bè quốc tế…
