Trung thực trước thần linh

Ai đi lễ hội, đi chùa cũng đều cầu cho mình được bình an, lợi lộc, có tham ô, tham nhũng thì cũng cầu được tai qua nạn khỏi chứ hiếm ai lại đến để thề từ giờ tôi sẽ không tham lam, không lấy cái gì của ai...

Mấy năm gần đây, cứ sau Tết Nguyên đán là Thủ tướng Chính phủ lại có công điện đôn đốc thực hiện nhiệm vụ sau kỳ nghỉ Tết và năm nào công điện cũng có nội dung yêu cầu: Cán bộ, công chức, viên chức thực hiện nghiêm kỷ cương hành chính, kỷ luật lao động; không tổ chức du xuân, liên hoan, chúc Tết làm ảnh hưởng đến thời giờ và hiệu quả làm việc; tuyệt đối không đi lễ hội trong giờ hành chính; không sử dụng xe công đi lễ hội, trừ trường hợp thực thi nhiệm vụ. Lãnh đạo các bộ, cơ quan, địa phương không tham dự lễ hội nếu không được cấp có thẩm quyền phân công…

Việc thực hiện công điện đã được nhiều cấp, ngành và địa phương triển khai nghiêm túc. Tuy nhiên, mùa lễ hội nào chúng ta cũng bắt gặp những hình ảnh biển người chen chúc, xô đẩy nhau, tay lăm lăm tờ tiền cùng sính lễ dâng lên cầu tài, cầu an, xin lộc, “xin” được thăng quan, tiến chức…

Và hẳn chúng ta còn nhớ mùa lễ hội Mậu Tuất 2018, qua thông tin từ báo chí đã phát hiện ra trường hợp Giám đốc Kho bạc Nhà nước Thành phố Nam Định - tỉnh Nam Định, rồi Giám đốc Điện lực huyện Bình Lục - tỉnh Hà Nam và còn có cả Hiệu trưởng và Hiệu phó Trường THCS Mỹ Lương, huyện Chương Mỹ, Hà Nội bỏ trụ sở, trốn việc để đi lễ vào giờ hành chính gây phản cảm, bức xúc ...

Sau khi có thông tin của báo chí thì những cán bộ này đã được "cất nhắc" xuống vị trí bớt "áp lực" hơn. Đúng là cầu an mà sống không nghiêm ngắn thì sẽ khó an. Tuy nhiên, vấn đề kỷ cương công vụ không được thực hiện một cách đầy đủ, không có người giám sát thực hiện cũng như chúng ta chưa có chế tài để uốn, nắn nên năm này lại lặp lại những hiện tượng của những năm trước. Điều đáng buồn và cần nói đến ở đây là hiện tượng “trên bảo dưới không nghe” hoặc nghe nhưng không làm.

Lễ hội Minh Thề ngày 14 tháng Giêng tại Kiến Thụy, Hải Phòng năm 2018.
Lễ hội Minh Thề ngày 14 tháng Giêng tại Kiến Thụy, Hải Phòng năm 2018.

Việc ăn cắp thời gian công vụ cũng phải coi là hành vi tham nhũng trong đội ngũ cán bộ công chức, viên chức để từ đó đưa ra chế tài xử lý rõ ràng. Còn việc dùng sính lễ, tiền bạc để hối lộ, lấy lòng thần linh mà được những gì mình mong muốn thì e rằng sẽ chẳng còn ai lại đi miệt mài cày cuốc ngoài đồng ruộng, đổ mồ hôi trong các nhà máy, công sở nữa cả.

Thật đáng ngại biết bao khi cán bộ, công chức ăn lương Nhà nước, sống bằng tiền thuế của nhân dân lại tìm mọi cách làm hài lòng thần linh mà quên mất ai là người nuôi họ, ai là người mà họ cần phải tôn trọng, phải “lấy lòng”.

Là cán bộ, công chức, không ai là không biết đến Lễ hội Minh thề diễn ra vào ngày 14 tháng Giêng âm lịch hàng năm, tại Miếu thờ Thành hoàng bản Thổ, thôn Hoà Liễu, xã Thuận Thiên, huyện Kiến Thuỵ, Thành phố Hải Phòng nhằm tái dựng nghi lễ những người làm quan thề “không tham nhũng” và những nông dân thề “trung thực, ngay thẳng”. Theo ghi nhận của phóng viên báo chí qua nhiều năm cho thấy, các vị lãnh đạo huyện, xã và một số nhà nghiên cứu văn hóa, sử học chỉ về dự mà không tham gia nghi thức “thề không tham nhũng”' ở lễ hội này.

Phải chăng đây là một tín hiệu vui, vì xem ra cán bộ của chúng ta vẫn còn biết coi trọng lời thề, sợ thề rồi mà không làm được. Trước thánh, thần họ đã không dám dối lòng mình. Chính vì thế mà trong tờ sớ kêu cầu, các cán bộ đã ghi rõ tên tuổi, địa chỉ, vị trí công tác nên mới bị báo chí và người dân phát hiện việc bỏ nhiệm sở, đi lễ vào giờ hành chính. Còn việc họ không dám thề thì cũng là điều tích cực bởi ai nắm tay được cả ngày, ai dám chắc mình đã thanh liêm. Họ không tự tin vìbản thân mình cũng có những điều không trong sạch? Vì làm quan thanh liêm thời nay khó lắm!

Ai đi lễ hội, đi chùa cũng đều cầu cho mình được bình an, lợi lộc, có tham ô, tham nhũng thì cũng cầu được tai qua nạn khỏi chứ hiếm ai lại đến để thề từ giờ tôi sẽ không tham lam, không lấy cái gì của ai. Xin trích dẫn một câu ở hội Minh thề: “Ai dùng của công xây dựng việc công xin thần linh ủng hộ; ai lấy của công làm của tư xin thần linh đả tử...”, vì có thần linh chứng giám, lại là lời thề độc “lấy của công làm của tư thì thần linh đánh chết” thì thử hỏi là cán bộ đương chức… có vị nào dám thề không? Biết đâu thề rồi mà làm ngược lại biết đâu nó vận vào thân?

Người xưa có câu rất hay "Bần cư trung thị vô nhân vấn/ Phú quý sơn lâm khách hữu tòng". Tức là, nghèo khổ sống giữa đô thị không ai tới thăm, nhưng phú quý, giàu sang dù sống nơi rừng xanh, núi thẳm cũng có người tìm tới. Trong quan hệ giữa con người với con người, khi mà người ta hưng thịnh, người ta có quan trường thì nhiều người đến, nhiều người ở lại. Còn người đã thất thế, nghèo đói thì ít người quan tâm đến.

Do vậy, Lễ hội Minh Thề năm nào cũng vắng khách, còn lễ hội cầu thăng quan tiến chức đông người tham gia nó vừa vặn với ý trên. Việc thờ cúng ở nơi không đem lại lợi lộc thì ít người lui tới khẩn cầu. Bởi vì những người bản tính thực dụng, thích lợi lộc, ưa vinh hoa chẳng ai lại đến cầu cho mình "thanh liêm, trong sạch" cả.

Thế cho nên, hội Minh Thề cho dù được báo chí cổ vũ nhiều đến bao nhiêu, nhân dân tán thưởng nồng nhiệt thế nào thì vắng khách vẫn hoàn vắng khách. Dân vẫn phải đóng giả quan để đọc lời thề thể hiện sự trung thực và ngay thẳng trước thần linh.

Cù Tất Dũng

Các tin khác

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Trong tháng 3/2026 vừa qua, số lượng các bản ghi âm bị từ chối phát hành qua nền tảng Tunecore của Công ty Believe đột nhiên tăng vọt. Và, tất cả những bản phát hành bị từ chối ấy đều có một điểm chung: đó là những bản nhạc được tạo ra bởi AI.

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã thành công tốt đẹp vào ngày 17/4, song báo chí trong và ngoài nước vẫn tiếp tục có nhiều bài viết đặc sắc, khẳng định quan hệ truyền thống gắn bó mật thiết giữa hai Đảng và nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc cũng như tầm nhìn, định hướng trong việc nâng tầm kết nối chiến lược giai đoạn phát triển mới.

Mệnh lệnh của niềm tin

Mệnh lệnh của niềm tin

Hôm nay, cũng như mọi ngày, tôi dậy rất sớm, ngồi bên ly cà phê và lướt nhanh trên màn hình smartphone. Có lẽ, giờ này nhiều người cũng giống tôi tìm sự khởi đầu cho ngày mới bằng việc nhật tin tức sau một đêm - nguồn năng lượng mới từ sự trong trẻo tinh khôi của thiên nhiên và sự hào hứng của tinh thần.

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Tin vui cho giới làm phim Việt là tính đến trưa 10/4, theo thống kê của Box Office Vietnam (BOVN - trang web độc lập chuyên tổng hợp, phân tích và thống kê dữ liệu doanh thu phòng vé, số lượng vé và suất chiếu trên toàn lãnh thổ Việt Nam), phim "Hẹn em ngày nhật thực" của đạo diễn Lê Thiện Viễn đã thu về hơn 81 tỉ đồng sau khi bắt đầu công chiếu từ cuối tháng 3 và vẫn đang giữ vững vị trí đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé Việt (tính theo ngày).

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Chuyện ồn ào trên mạng xã hội liên quan đến nữ ca sĩ Thiện Nhân và gia đình của cô chắc chắn là một chuyện không vui chút nào, đặc biệt là khi soi chiếu bằng các giá trị văn hóa Á Đông vốn coi trọng nền tảng tình cảm gia đình, quyến thuộc hơn là tài sản.

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

Gần đây trong tiếng Việt có từ mới “GATO” nhanh chóng trở nên phổ biến. Viết tắt của “ghen ăn tức ở”, dịch sang tiếng Tây, tương đương từ “đố kỵ” - một trạng thái cảm xúc tiêu cực, khó chịu, ghen ghét, cay cú trước thành công, danh tiếng người khác.

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Trong bối cảnh văn hóa đọc Việt Nam đang chứng kiến những chuyển động chưa từng có, một hiện tượng nổi bật là sự trỗi dậy mạnh mẽ của sách ngoại văn, đặc biệt là qua các hiệu sách độc lập (indie) có giám tuyển. Không chỉ phản ánh nhu cầu cập nhật tri thức toàn cầu của lớp độc giả trẻ, hiện tượng này còn đặt ra những câu hỏi mang tính chiến lược về con đường đưa văn chương Việt Nam ra thế giới.

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh ban hành văn bản chấn chỉnh hoạt động biểu diễn, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chấm dứt tình trạng hát nhép trên sân khấu. Việc này đã nhận được sự đồng thuận cao, không chỉ từ phía những nhà quản lý văn hóa mà cả với những người trực tiếp hoạt động biểu diễn, doanh nghiệp tổ chức biểu diễn.

AI - Tìm đâu ra người thật?

AI - Tìm đâu ra người thật?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang thay đổi cách sách đi từ tay tác giả đến bạn đọc từ khâu sáng tác và biên tập đến in ấn và marketing. Không phải ai cũng hoan nghênh sự thay đổi này, và quả thực là ngoài một số lợi ích nhất định, việc sử dụng AI tràn lan cũng đem lại nhiều vấn đề làm đau đầu các nhà xuất bản, đơn cử như việc con người để cho AI thay thế tác giả và biên dịch viên.

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Trong đám tang nhà thơ Đàm Khánh Phương tại nhà tang lễ Đức Giang hôm ấy, ngoài nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - có mặt và sau đó đọc điếu văn - tôi thấy không nhiều các nhà văn, nhà thơ khác đến đưa tiễn. Phương ít bạn, hay là khi khỏe mạnh, Phương đã có những điều làm bạn bè khó cảm thông?  

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Năm 2001, đạo diễn Steven Spielberg ra mắt bộ phim “A.I. - Artificial Intelligence”, kể về cậu bé robot David được lập trình để yêu thương vô điều kiện. Khi người mẹ nuôi bỏ rơi cậu giữa rừng, David bắt đầu hành trình 2000 năm đi tìm một ngày được sống bên bà. Khi những sinh vật tiến hóa đánh thức cậu giữa tàn tích băng giá, điều David xin không phải tri thức hay quyền năng, mà chỉ là một ngày được yêu thương.

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Động viên đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tạo luôn là một trong những chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước ta trong quá trình xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Văn hóa soi đường quy hoạch

Văn hóa soi đường quy hoạch

Gần đây, có hai sự việc nhận được khá nhiều sự quan tâm của dư luận, và vẻ bề ngoài, hai sự việc ấy không hoàn toàn liên quan tới nhau nhưng sâu trong bản chất, chúng lại có một điểm chung.

Sống để kết nối yêu thương

Sống để kết nối yêu thương

Sống là để kết nối những yêu thương, bởi cuộc sống có biết bao nhiêu điều đáng yêu mà chúng ta không thể kể tên hết được. Đó là một cảm nhận của người viết có được mỗi khi quan sát và lắng nghe từng thanh âm của cuộc đời. Dẫu biết hằng ngày vẫn xuất hiện cái ác, cái xấu nhưng còn có biết bao người tốt, bao hành động cao cả.

“Cái chết” của sách bìa mềm

“Cái chết” của sách bìa mềm

Cuộc cách mạng văn học hiện đại có sự đóng góp không hề nhỏ của sách bìa mềm. Những quyển sách bìa mềm được bày bán khắp mọi nơi với giá cả phải chăng đã đưa văn học đến với tất cả mọi thành phần trong xã hội.

Quyết liệt phát triển văn hóa

Quyết liệt phát triển văn hóa

Diễn biến mới nhất của việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, do Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành ngày 7/1/2026, đó là Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam đã có cuộc họp đầu tiên, trong tuần qua, với nhiều nội dung quan trọng.