Trung Quốc thúc đẩy Sáng kiến An ninh Toàn cầu

Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược gia tăng và xung đột khu vực kéo dài, “Sáng kiến An ninh Toàn cầu” đang được Trung Quốc thúc đẩy như một khuôn khổ hợp tác an ninh mới. Sáng kiến này thu hút sự chú ý quốc tế, đồng thời cũng đặt ra nhiều câu hỏi về tính khả thi và tác động dài hạn.

Tầm nhìn an ninh

“Sáng kiến An ninh Toàn cầu” (GSI) được Trung Quốc chính thức nêu ra lần đầu tại Diễn đàn Bác Ngao châu Á năm 2022, trong bối cảnh môi trường an ninh quốc tế chứng kiến những biến động sâu sắc kể từ sau Chiến tranh Lạnh. Theo đó, sáng kiến này được xây dựng trên một tập hợp nguyên tắc cốt lõi gồm an ninh chung, toàn diện, hợp tác và bền vững; tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia; không can thiệp công việc nội bộ; đồng thời giải quyết bất đồng thông qua đối thoại và tham vấn hòa bình.

1..jpg -0
Hội thảo cấp cao về Sáng kiến An ninh Toàn cầu do Trung Quốc tổ chức tại trụ sở Liên minh châu Phi ở Addis Ababa, với sự tham dự của các nhà ngoại giao AU và Liên Hợp Quốc

GSI được giới quan sát quốc tế nhìn nhận như một nỗ lực nhằm tái định hình cách tiếp cận đối với an ninh toàn cầu. Thông điệp trung tâm của sáng kiến là phê phán tư duy “an ninh tuyệt đối”, khi lợi ích an ninh của một quốc gia được xây dựng trên sự tổn hại lợi ích của quốc gia khác, từ đó làm gia tăng vòng xoáy đối đầu và chạy đua chiến lược.

Đáng chú ý, GSI không trình bày như một liên minh quân sự hay một cơ chế pháp lý mang tính ràng buộc. Thay vào đó, sáng kiến này được thiết kế như một “khung định hướng” mang tính nguyên tắc, cho phép các quốc gia linh hoạt vận dụng trong hợp tác an ninh song phương, khu vực và đa phương.

Trong các diễn đàn quốc tế như Liên hợp quốc, Hội nghị An ninh Munich hay các cuộc đối thoại khu vực tại châu Á, châu Phi và Mỹ Latinh, đại diện Trung Quốc nhiều lần nhấn mạnh rằng GSI nhằm bổ sung, chứ không thay thế các cơ chế an ninh hiện có.

Một số nhà ngoại giao và học giả quốc tế cho rằng, Bắc Kinh tìm cách đặt GSI trong mối liên hệ chặt chẽ với Hiến chương Liên hợp quốc, coi đây là nền tảng pháp lý tối cao cho quản trị an ninh toàn cầu, đồng thời kêu gọi tăng cường vai trò trung tâm của Liên hợp quốc trong ngăn ngừa và giải quyết xung đột.

Đồng thuận và thách thức

Trong thực tiễn triển khai, GSI đang được lồng ghép vào các hoạt động và sáng kiến đối ngoại hiện có của Trung Quốc. Bắc Kinh thường đặt GSI song song với Sáng kiến Phát triển Toàn cầu và Sáng kiến Văn minh Toàn cầu, qua đó hình thành một hệ khung định hướng cho hợp tác quốc tế trong các lĩnh vực phát triển, an ninh và đối thoại văn hóa.

Một trong những vấn đề được đặc biệt quan tâm là mức độ đồng thuận mà GSI có thể đạt được trong một môi trường quốc tế ngày càng phân mảnh. Trong khi nhiều quốc gia đang phát triển bày tỏ sự ủng hộ về mặt nguyên tắc đối với các giá trị như tôn trọng chủ quyền, không can thiệp và giải quyết bất đồng bằng biện pháp hòa bình, thì các nước phương Tây nhìn chung tiếp cận sáng kiến này với thái độ thận trọng, thậm chí hoài nghi.

Theo các phân tích quốc tế, mối lo ngại của phương Tây không nằm ở các nguyên tắc được nêu ra, vốn phần lớn phù hợp với Hiến chương Liên hợp quốc, mà ở cách diễn giải và vận dụng những nguyên tắc đó trong các tình huống cụ thể. Việc nhấn mạnh tuyệt đối nguyên tắc không can thiệp, theo một số ý kiến, có thể hạn chế khả năng cộng đồng quốc tế phản ứng trước các cuộc khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng hoặc các hành vi vi phạm luật pháp quốc tế.

Ở chiều ngược lại, nhiều học giả từ châu Phi, Trung Đông và Đông Nam Á cho rằng GSI phản ánh khá sát những mối quan tâm thực tế của các quốc gia từng chịu tác động tiêu cực từ cạnh tranh địa chính trị và can thiệp bên ngoài. Đối với các nước này, một khuôn khổ an ninh đề cao đối thoại, phát triển và tôn trọng lựa chọn chính sách nội bộ được xem là có sức hấp dẫn nhất định, đặc biệt trong bối cảnh các xung đột hiện đại ngày càng mang tính phức hợp, đan xen giữa quân sự, kinh tế, công nghệ và thông tin.

Một thách thức khác đối với GSI là khả năng chứng minh giá trị gia tăng so với các cơ chế an ninh hiện có. Trong bối cảnh đã tồn tại nhiều diễn đàn và khuôn khổ an ninh đa phương, từ Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc đến các cơ chế khu vực như ASEAN, Liên minh châu Phi hay Tổ chức Hợp tác Thượng Hải, GSI cần tránh nguy cơ trùng lặp hoặc bị nhìn nhận như một sáng kiến thiên về tuyên bố hơn là hành động cụ thể.

Dù vậy, nhiều ý kiến phân tích cho rằng chính môi trường an ninh quốc tế phân mảnh và cạnh tranh gay gắt hiện nay lại tạo ra dư địa cho những cách tiếp cận khác biệt. Khi các cơ chế an ninh truyền thống gặp khó trong việc ngăn chặn xung đột, quản lý khủng hoảng và duy trì lòng tin, việc mở rộng các kênh đối thoại bổ trợ trở thành một yêu cầu thực tế. Trong bối cảnh đó, “Sáng kiến An ninh Toàn cầu” được nhìn nhận như một không gian trao đổi để các quốc gia bày tỏ quan ngại an ninh và tìm kiếm tiếng nói chung thông qua đối thoại, thay vì chủ yếu dựa vào các biện pháp răn đe hay đối đầu.

Triển vọng của GSI vì thế gắn chặt với khả năng thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực an ninh phi truyền thống, khi lợi ích chung ít chịu tác động trực tiếp của cạnh tranh chiến lược. Việc đặt con người làm trung tâm trong các thảo luận an ninh có thể tạo nền tảng cho sự đồng thuận từng bước, đồng thời hạn chế nguy cơ bị cuốn vào các tranh chấp địa chính trị kéo dài.

Tuy nhiên, giá trị thực tiễn của GSI cuối cùng vẫn phụ thuộc vào việc các nguyên tắc được đề xuất có thể được chuyển hóa thành những cơ chế hợp tác cụ thể, minh bạch và mang lại lợi ích thiết thực hay không. Cách cộng đồng quốc tế tiếp cận và tham gia vào sáng kiến này sẽ phản ánh mức độ sẵn sàng của các quốc gia trong việc ưu tiên đối thoại, tôn trọng khác biệt và tìm kiếm những điểm đồng thuận tối thiểu nhằm duy trì ổn định lâu dài.

Trần Minh

Các tin khác

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.