Giới truyền thông đưa tin, trong tháng 1/2011, nhiều quan chức trong Bộ Đường sắt thực sự ngạc nhiên trước kế hoạch đối phó với tình trạng nợ đọng mà ông Lưu Chí Quân đưa ra, trong đó có cả việc bán cổ phần trong ngành đường sắt cho các nhà đầu tư cũng như những ngân hàng quốc doanh lớn. Ngay từ đầu năm 2011, Bộ Đường sắt đã công bố tổng vốn đầu tư cho các tuyến đường sắt nội địa trong năm 2011 lên tới 106 tỷ USD, trong đó 70 dự án cho nội thành.
Giới chuyên môn và dư luận đặc biệt quan tâm và lo ngại sau vụ tai nạn đêm 23/7 bởi xảy ra chưa đầy một tháng sau khi tuyến đường sắt cao tốc Bắc Kinh-Thượng Hải trị giá 33 tỉ USD mới khai trương hôm 30/6 với vận tốc tối đa lên tới 300km/giờ. Nhiều người coi đây là lời cảnh báo về sự phát triển nóng cũng như mức độ an toàn của ngành đường sắt Trung Quốc.
Được biết, tuyến đường sắt cao tốc Bắc Kinh-Thượng Hải dài 1.300km mới đi vào vận hành hôm 30/6 nhưng đã hỏng hóc tới 3 lần. Chỉ 10 ngày sau khi đưa vào khai thác, chuyến tàu G21 đã đột ngột dừng bánh khi đi qua tỉnh Sơn Đông do một cơn bão làm mất điện trên tàu. Hai ngày sau (12/7), sự cố tương tự đã xảy ra do mất điện. Bộ Đường sắt khuyến cáo, trong mùa mưa bão, sấm chớp và gió mạnh có thể gây mất an toàn cho đường sắt.
Theo thống kê của giới truyền thông, mấy năm qua ngành đường sắt Trung Quốc được đầu tư rất lớn với những khoản ngân sách lên tới hàng chục tỷ USD. Tính đến cuối năm 2010, Trung Quốc đã sở hữu tuyến đường sắt cao tốc dài nhất thế giới với tổng chiều dài gần 8.500km, dự kiến đạt 13.000km trong năm 2012 và 16.000km vào năm 2015.
Giới chuyên môn đánh giá, cho tới nay Bộ Đường sắt đã tạo ra một cuộc bùng nổ về phát triển mạng lưới đường sắt cao tốc nhiều hơn tất cả các dự án đường sắt cao tốc tại Mỹ. Trong số những dự án đã hoàn thành đáng kể nhất là tuyến đường sắt cao tốc dài nhất thế giới. Tiếp đến là hệ thống đường sắt cao tốc Bắc Kinh - Thiên Tân dài 120km.
Giới chuyên môn cho rằng, trong 8 năm lãnh đạo Bộ Đường sắt, ông Lưu Chí Quân đã mở rộng mạng lưới đường sắt cao tốc một cách chóng mặt. Trong số những tuyến đường cao tốc kể trên đáng kể nhất là tuyến Quảng Châu - Vũ Hán có tốc độ nhanh nhất thế giới (từ 26/12/2009) - chỉ mất 3 giờ để vượt qua 1.068km (khoảng 356km/giờ).
Gần 2 năm trước (18/2/2010), Bộ Đường sắt công bố, Trung Quốc đã đạt độ dài đường sắt cao tốc vượt mức 3.300km, trở thành một trong ít quốc gia hàng đầu thế giới về đường sắt xét cả về công nghệ và độ dài đường sắt cao tốc. Theo quy hoạch đến năm 2020, Trung Quốc sẽ xây dựng 4 tuyến đường sắt cao tốc ngang (Bắc Kinh - Thượng Hải, Bắc Kinh - Hongkong, Bắc Kinh - Cáp Nhĩ Tân, Hàng Châu - Thâm Quyến) và dọc (Từ Châu - Lan Châu, Thanh Đảo - Thái Nguyên, Thượng Hải - Thành Đô, Hàng Châu - Côn Minh) cùng 6 hệ thống đường sắt cao tốc giữa các thành phố lớn.
Giới chuyên môn cho biết, Trung Quốc đã khai trương (14/1/2011) tuyến đường sắt Nghi Xương-Vạn Châu được coi là tốn kém và gặp nhiều khó khăn nhất trong quá trình thi công. Đó là tuyến đường sắt mới nối thành phố Nghi Xương, tỉnh Hồ Bắc với quận Vạn Châu ở thành phố Trùng Khánh, rút ngắn thời gian đi lại từ 22 giờ xuống còn 5 giờ. Đây là tuyến đường sắt tốn kém nhất Trung Quốc (3,41 tỷ USD) tính trên mỗi km.
Tàu cao tốc là phương thức vận chuyển an toàn đáng tin cậy, tốc độ nhanh, vận chuyển với trọng lượng lớn, đảm bảo môi trường vì hàm lượng carbon rất thấp, tiêu hao nhiên liệu rất ít… Nhưng chi phí xây dựng 1km với tốc độ 300km/giờ của đường sắt cao tốc cao gấp 3 lần chi phí xây dựng 1km đường sắt bình thường.
Giới chuyên môn từng khuyến cáo, tuy sở hữu 8.358km, Trung Quốc hiện có hệ thống đường sắt cao tốc dài nhất thế giới, nhưng càng mở nhiều dịch vụ thì tàu cao tốc càng ít hành khách bởi giá vé khá cao. Giá vé rẻ nhất của đoàn tàu cao tốc tuyến Bắc Kinh - Thiên tân là 58 NDT, bằng 3/4 lương công nhật của một công nhân. Có người nói rằng, chiến lược phát triển đường sắt cao tốc đã biến Bộ Đường sắt thành con nợ khổng lồ của chính phủ. Riêng trong năm 2010, Ngân hàng Thế giới (WB) cho biết, 10% số nợ đáo hạn của Trung Quốc thuộc về Bộ Đường sắt.
| Trung Quốc vừa chế tạo tàu thử nghiệm siêu cao tốc có khả năng chạy với vận tốc 480km/h. Đoàn tàu có 6 toa thuộc serie CRH mới nhất được làm từ nhựa gia cố sợi carbon, được thiết kế trông giống như thanh gươm và có sức kéo tối đa 22.800kw, lớn hơn nhiều so với sức kéo 9.600kw của những con tàu CRH380 có tốc độ tối đa 300km/h hiện đang chạy trên tuyến tàu cao tốc Bắc Kinh - Thượng Hải. Đây là sản phẩm mới của nhà sản xuất đầu máy tàu hỏa lớn nhất Trung Quốc, công ty CSR Corp. Ltd. |