Trào lưu khai thác đời tư trên truyền hình thực tế: Sự quá đà của truyền thông

Nhìn lại năm 2016 đã đi qua và dự báo xu thế phát triển trong năm 2017, có thể thấy rằng, truyền hình thực tế vẫn tiếp tục là "miếng bánh màu mỡ" của các Đài truyền hình từ trung ương đến địa phương. Không chỉ mở rộng lĩnh vực mới, các nhà sản xuất còn sử dụng nhiều chiêu tròđể thu hút khán giả. Đời tư của các thí sinh, người chơi được coi là "địa hạt" đầy tiềm năng để các nhà sản xuất khai thác.

Khi đời tư không còn là câu chuyện riêng

"Sing my song - Bài hát hay nhất" (phát sóng 21 giờ, chủ nhật hàng tuần trên VTV3)-một trong những chương trình tìm kiếm tài năng âm nhạc hot nhất thời điểm hiện nay đang gặp phải sự phản ứng từ dư luận vì đề cập quá nhiều đến chuyện đời tư của các thí sinh.

Với mong muốn tìm được những nghệ sỹ vừa có khả năng sáng tác, vừa có thể tự thể hiện ca khúc của mình, trong những tập đầu lên sóng, "Sing my Song - Bài hát hay nhất" được đánh giá là điểm sáng trong làng nhạc Việt những ngày cuối năm 2016. Tuy nhiên, đi đường dài mới thấy, dường như tài năng của thí sinh đang bị lu mờ bởi những câu chuyện bên lề đượcnhà sản xuất khai thác một cách quá đà.

Trong vòng thi "Tranh đấu và sáng tác", Chương trình "Sing my song - Bài hát hay nhất" lên sóng thời gian gần đây, ca khúc "Mùi của mẹ" của thí sinh Jack Nguyễn (đội Huấn luyện viên Lê Minh Sơn) khiến không ít khán giả xúc động. Bài hát là lời tâm sự của người con về mẹ. Đó là lời cảm ơn sâu sắc của người con trước những khó khăn, vất vả, gian lao trong cuộc sống mà người mẹ đã phải trải qua.

Em gái khuyết tật, nhân vật chính trong ca khúc "Đã có anh hai"của Phạm Hồng Phước xuất hiện trên sân khấu "Sing my song - Bài hát hay nhất".
Em gái khuyết tật, nhân vật chính trong ca khúc "Đã có anh hai"của Phạm Hồng Phước xuất hiện trên sân khấu "Sing my song - Bài hát hay nhất".

Theo lời tâm sự của Jack Nguyễn thì ca  khúc "Mùi của mẹ" được viết dựa trên câu chuyện có thật mà gia đình anh đã trải qua. Khi trình diễn ca khúc, Jack Nguyễn đã khóc vì xúc động.Nghệ thuật bắt nguồn từ cuộc sống và chính cảm xúc chân thành đã giúp Jack Nguyễn có được một sản phẩm âm nhạc thành công.

Chuyện đáng nói ở đây là Ban Tổ chức chương trình đã kỳ công xây dựng một video clip giới thiệu về hoàn cảnh sáng tác ca khúc, trong đó mẹ và Jack Nguyễn "diễn" lại cảnh người mẹ tần tảo phải thức khuya, dậy sớm bán cá ngoài chợ. Chính video clip tái hiện lại cảnh đời tư của gia đình Jack Nguyễn lại gây phản cảm, khiến người xem cảm thấy hoàn cảnh sáng tác ca khúc bị dàn dựng, thiếu chân thực.

Trước đó, ca khúc "Đã có anh hai" viết dành tặng cô em gái khuyết tật đã giúp Phạm Hồng Phước chinh phục được cả bốn huấn luyện viên của chương trình "Sing My Song - Bài hát hay nhất" là Nhạc sỹ Đức Trí, Lê Minh Sơn, Giáng Son và Nguyễn Hải Phong.

Sau phần trình diễn của Phạm Hồng Phước, thật bất ngờ khi người em gái khuyết tật - nhân vật chính trong ca khúc "Đã có anh hai" xuất hiện trên sân khấu.Trong phút chốc, khán giả quên đi ca khúc "Đã có anh hai" mà tập trung vào câu chuyện đời tư đầy xúc động của thí sinh Phạm Hồng Phước.

Tương tự như vậy, sau phần trình diễn ca khúc "Người mù" của thí sinh Bùi Caroon, người đàn ông mù - nhân vật khơi nguồn cảm hứng cho nhạc sỹ sáng tác ca khúc cũng được đưa lên sân khấu như để minh chứng về tính chân thực của hoàn cảnh sáng tác.

Lê Thiện Hiếu hiện vẫn là thí sinh gây được sự chú ý nhiều nhất trong "Sing My song - Bài hát hay nhất". Liệu đây có phải là một tài năng âm nhạc đích thực hay không?. Chưa thể đưa ra câu trả lời nếu chỉ nhìn vào hai ca khúc hit mà thí sinh này mang đến chương trình là "Ông bà anh" và "1+1".

Nhiều người cho rằng, sự thành công trong những sáng tác của Lê Thiện Hiếu có sự "hậu thuẫn" từ đời tư gây tò mò của anh. Khi "Ông bà anh" xuất hiện trong tập đầu tiên của chương trình cũng là lúc thông tin Lê Thiện Hiếu là người chuyển giới xuất hiện dày đặc trên các phương tiện truyền thông. "Ông bà anh" là ca khúc hay, lạ, thu hút người nghe từ những giai điệu đầu tiên nhưng thông tin cá nhân của Lê Thiện Hiếu cũng gây tò mò không kém.

Tương tự như vậy, Cao Bá Hưng được đánh giá là một tài năng trẻ, tư duy âm nhạc hiện đại, văn minh nhưng có lẽ, điều đó không được nhiều người quan tâm bằng việc anh là cháu đời thứ bảy của cụ Cao Bá Quát.

Một "chiêu" của truyền hình thực tế

"Sing My song - Bài hát hay nhất" chỉ là một trong rất nhiều chương trình truyền hình thực tế khai thác đời tư của các thí sinh hay người chơi. Hương Giang Idol từng được coi là "con át chủ bài" của "Việt Nam Idol" 2012 không phải nhờ giọng hát hay mà vì câu chuyện chuyển giới của cô.

Sở hữu một giọng hát yếu, thường xuyên hát chênh, phô khi biểu diễn nhưng Hương Giang Idol lọt vào tận top 4 chung cuộc. Với "Việt Nam Idol", sự ra đi hay ở lại của thí sinh phụ thuộc vào lượng tin nhắn bình chọn của khán giả. Chính câu chuyện đời tư của Hương Giang đã lấy nước mắt khán giả, khiến khán giả bình chọn cho cô chứ không phải vì tài năng âm nhạc.

Hương Giang Idol từng được coi là "con át chủ bài" của "Việt Nam Idol" 2012 không phải nhờ giọng hát hay mà vì câu chuyện chuyển giới.
Hương Giang Idol từng được coi là "con át chủ bài" của "Việt Nam Idol" 2012 không phải nhờ giọng hát hay mà vì câu chuyện chuyển giới.

Cũng trong chương trình này, chàng trai dân tộc Churu Yasuy thường xuyên được Ban Tổ chức cho xuất hiện với hình ảnh mộc mạc, giản dị, có phần ngây ngô trong cuộc sống gia đình riêng ở Tây Nguyên. Yasuy vượt qua giọng ca đẹp, nội lực Hoàng Quyên trở thành quán quân cuộc thi "Việt Nam Idol" 2012 không phải nhờ tài năng mà nhờ đời tư "lạ" được nhà sản xuất khai thác khá kỹ.

Hồ Văn Cường, quán quân "Thần tượng âm nhạc nhí" 2016 được khán giả yêu thương nhiều như vậy một phần do câu chuyện em đi hát đám cưới kiếm tiền được đưa lên sóng truyền hình. Câu chuyện về người mẹ quét rác của thí sính Quang Anh, quán quân "Giọng hát Việt nhí" mùa đầu tiên cũng được Ban Tổ chức kể lại bằng hình ảnh đầy cảm xúc.

Ngoài ra, câu chuyện về thí sinh có hoàn cảnh gia đình khó khăn, thí sinh bán kẹo kéo, hát rong, mắc bệnh trầm cảm… cũng được nhà sản xuất đưa lên truyền hình thông qua video clip được dàn dựng rất bài bản.

Phải nói rằng, trong thời kỳ bùng nổ truyền hình thực tế hiện nay, thật khó tìm một chương trình thiếu vắng những câu chuyện đời tư của các thí sinh hay người chơi.Khai thác đời tư của thí sinh là một "chiêu" của truyền hình thực tế.Nó đánh trúng tâm lý tò mò, thích quan tâm, tìm hiểu câu chuyện bên lề về cuộc thi, các thí sinh tham gia cuộc thi.

Nhiều người cho rằng, đời tư thí sinh, người chơi là "mồi ngon" của truyền hình thực tế.Không có được thí sinh "đặc biệt" tham gia thì chương trình sẽ rất khó để gây sự chú ý cho khán giả. Sự chú ý của khán giả đồng nghĩa với chỉ số rating (số lượng người xem) của chương trình tăng, kéo theo đó là giá quảng cáo trước, trong và giữa chương trình cũng tăng cao. Điều này lý giải vì sao các nhà sản xuất luôn tìm cách đưa câu chuyện đời tư của thí sinh, người chơi lên sóng truyền hình.

Nghệ thuật luôn cần sự sáng tạo và đổi mới để thu hút khán giả. Tôi cho rằng, xét cho cùng thì việc khai thác đời tư của các thí sinh cũng chỉ nên coi làcách thêm "gia vị" cho chương trình.Vì là "gia vị" nên người "đầu bếp" phải tính toán liều lượng cho vừa phải, phù hợp.

Sự khai thác đời tư của thí sinh, người chơi một cách quá đà sẽ làm chương trình trở nên nhàm chán, nhảm nhí.Chất lượng vẫn là yếu tố quyết định sự thành bại, khả năng đi đường dài của chương trình truyền hình thực tế.Với những chương trình truyền hình thực tế tìm kiếm tài năng thì tài năng mới là yếu tố cốt lõi tạo nên thành công.

"Đánh lạc hướng khán giả" bằng câu chuyện ngoài tài năng là có lỗi với những tài năng đích thực. Cần khoảng lặng riêng cho những câu chuyện đời tư và có cả những chuyện đời tư mà người mang muốn chúng ngủ yên mãi mãi…

Tường Phạm

Các tin khác

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Trong tháng 3/2026 vừa qua, số lượng các bản ghi âm bị từ chối phát hành qua nền tảng Tunecore của Công ty Believe đột nhiên tăng vọt. Và, tất cả những bản phát hành bị từ chối ấy đều có một điểm chung: đó là những bản nhạc được tạo ra bởi AI.

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã thành công tốt đẹp vào ngày 17/4, song báo chí trong và ngoài nước vẫn tiếp tục có nhiều bài viết đặc sắc, khẳng định quan hệ truyền thống gắn bó mật thiết giữa hai Đảng và nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc cũng như tầm nhìn, định hướng trong việc nâng tầm kết nối chiến lược giai đoạn phát triển mới.

Mệnh lệnh của niềm tin

Mệnh lệnh của niềm tin

Hôm nay, cũng như mọi ngày, tôi dậy rất sớm, ngồi bên ly cà phê và lướt nhanh trên màn hình smartphone. Có lẽ, giờ này nhiều người cũng giống tôi tìm sự khởi đầu cho ngày mới bằng việc nhật tin tức sau một đêm - nguồn năng lượng mới từ sự trong trẻo tinh khôi của thiên nhiên và sự hào hứng của tinh thần.

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Tin vui cho giới làm phim Việt là tính đến trưa 10/4, theo thống kê của Box Office Vietnam (BOVN - trang web độc lập chuyên tổng hợp, phân tích và thống kê dữ liệu doanh thu phòng vé, số lượng vé và suất chiếu trên toàn lãnh thổ Việt Nam), phim "Hẹn em ngày nhật thực" của đạo diễn Lê Thiện Viễn đã thu về hơn 81 tỉ đồng sau khi bắt đầu công chiếu từ cuối tháng 3 và vẫn đang giữ vững vị trí đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé Việt (tính theo ngày).

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Chuyện ồn ào trên mạng xã hội liên quan đến nữ ca sĩ Thiện Nhân và gia đình của cô chắc chắn là một chuyện không vui chút nào, đặc biệt là khi soi chiếu bằng các giá trị văn hóa Á Đông vốn coi trọng nền tảng tình cảm gia đình, quyến thuộc hơn là tài sản.

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

Gần đây trong tiếng Việt có từ mới “GATO” nhanh chóng trở nên phổ biến. Viết tắt của “ghen ăn tức ở”, dịch sang tiếng Tây, tương đương từ “đố kỵ” - một trạng thái cảm xúc tiêu cực, khó chịu, ghen ghét, cay cú trước thành công, danh tiếng người khác.

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Trong bối cảnh văn hóa đọc Việt Nam đang chứng kiến những chuyển động chưa từng có, một hiện tượng nổi bật là sự trỗi dậy mạnh mẽ của sách ngoại văn, đặc biệt là qua các hiệu sách độc lập (indie) có giám tuyển. Không chỉ phản ánh nhu cầu cập nhật tri thức toàn cầu của lớp độc giả trẻ, hiện tượng này còn đặt ra những câu hỏi mang tính chiến lược về con đường đưa văn chương Việt Nam ra thế giới.

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh ban hành văn bản chấn chỉnh hoạt động biểu diễn, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chấm dứt tình trạng hát nhép trên sân khấu. Việc này đã nhận được sự đồng thuận cao, không chỉ từ phía những nhà quản lý văn hóa mà cả với những người trực tiếp hoạt động biểu diễn, doanh nghiệp tổ chức biểu diễn.

AI - Tìm đâu ra người thật?

AI - Tìm đâu ra người thật?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang thay đổi cách sách đi từ tay tác giả đến bạn đọc từ khâu sáng tác và biên tập đến in ấn và marketing. Không phải ai cũng hoan nghênh sự thay đổi này, và quả thực là ngoài một số lợi ích nhất định, việc sử dụng AI tràn lan cũng đem lại nhiều vấn đề làm đau đầu các nhà xuất bản, đơn cử như việc con người để cho AI thay thế tác giả và biên dịch viên.

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Trong đám tang nhà thơ Đàm Khánh Phương tại nhà tang lễ Đức Giang hôm ấy, ngoài nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - có mặt và sau đó đọc điếu văn - tôi thấy không nhiều các nhà văn, nhà thơ khác đến đưa tiễn. Phương ít bạn, hay là khi khỏe mạnh, Phương đã có những điều làm bạn bè khó cảm thông?  

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Năm 2001, đạo diễn Steven Spielberg ra mắt bộ phim “A.I. - Artificial Intelligence”, kể về cậu bé robot David được lập trình để yêu thương vô điều kiện. Khi người mẹ nuôi bỏ rơi cậu giữa rừng, David bắt đầu hành trình 2000 năm đi tìm một ngày được sống bên bà. Khi những sinh vật tiến hóa đánh thức cậu giữa tàn tích băng giá, điều David xin không phải tri thức hay quyền năng, mà chỉ là một ngày được yêu thương.

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Động viên đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tạo luôn là một trong những chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước ta trong quá trình xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Văn hóa soi đường quy hoạch

Văn hóa soi đường quy hoạch

Gần đây, có hai sự việc nhận được khá nhiều sự quan tâm của dư luận, và vẻ bề ngoài, hai sự việc ấy không hoàn toàn liên quan tới nhau nhưng sâu trong bản chất, chúng lại có một điểm chung.

Sống để kết nối yêu thương

Sống để kết nối yêu thương

Sống là để kết nối những yêu thương, bởi cuộc sống có biết bao nhiêu điều đáng yêu mà chúng ta không thể kể tên hết được. Đó là một cảm nhận của người viết có được mỗi khi quan sát và lắng nghe từng thanh âm của cuộc đời. Dẫu biết hằng ngày vẫn xuất hiện cái ác, cái xấu nhưng còn có biết bao người tốt, bao hành động cao cả.

“Cái chết” của sách bìa mềm

“Cái chết” của sách bìa mềm

Cuộc cách mạng văn học hiện đại có sự đóng góp không hề nhỏ của sách bìa mềm. Những quyển sách bìa mềm được bày bán khắp mọi nơi với giá cả phải chăng đã đưa văn học đến với tất cả mọi thành phần trong xã hội.

Quyết liệt phát triển văn hóa

Quyết liệt phát triển văn hóa

Diễn biến mới nhất của việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, do Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành ngày 7/1/2026, đó là Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam đã có cuộc họp đầu tiên, trong tuần qua, với nhiều nội dung quan trọng.