Tội ác của Việt Tân và cuộc đấu tranh đòi công lý ngay trên đất Mỹ (kỳ 2)

Ông Tú cho biết, trong 35 năm qua, họ (Việt Tân) tìm cách thủ tiêu quyền tự do ngôn luận của đồng hương tỵ nạn, sát hại một cách dã man vì khối tiền khổng lồ riêng tư của họ nhưng khi có chuyện thì Việt Tân kêu gọi họp cộng đồng để cứu giúp. “Đúng là những kẻ cầm đầu băng đảng quá coi thường trí óc cộng đồng Việt hải ngoại, họ coi cộng đồng như cục bột muốn nhào nắn thế nào thì tùy thích” – ông nói.

Kỳ 2: Khui lộ những tảng băng ngầm

Với sự kiên nhẫn đi tìm công lý, ông Nguyễn Thanh Tú đã nhiều lần tổ chức họp báo và đề nghị FBI làm rõ thủ phạm đã giết cha mình cũng như những ký giả mà anh nói rõ là thủ phạm là những tay giết người trong tổ chức Việt Tân.

Khi phim tài liệu “Terror In Little Saigon” được công chiếu và được phổ biến qua mạng internet vào ngày 3-11-2015, trong suốt năm 2016, phía nạn nhân đã kiên trì nỗ lực trong công việc điều tra, thu thập chứng cứ, xúc tiến sự liên lạc, tích cực hợp tác hành động với nhiều cơ quan công quyền Hoa Kỳ. Đầu năm 2017, phía gia đình nạn nhân đã tiến gần hơn trong việc đưa các nghi trọng phạm hình sự ra trước vành móng ngựa để kết thúc một hồ sơ đen kéo dài quá lâu.

Vợ chồng ký giả Lê Triết.

Vợ chồng ký giả Lê Triết.

Ông Tú cho biết, trong 35 năm qua, họ (Việt Tân) tìm cách thủ tiêu quyền tự do ngôn luận của đồng hương tỵ nạn, sát hại một cách dã man vì khối tiền khổng lồ riêng tư của họ nhưng khi có chuyện thì Việt Tân kêu gọi họp cộng đồng để cứu giúp. “Đúng là những kẻ cầm đầu băng đảng quá coi thường trí óc cộng đồng Việt hải ngoại, họ coi cộng đồng như cục bột muốn nhào nắn thế nào thì tùy thích” – ông nói.     

Đáng chú ý, cổ súy cho những hành động của Việt Tân có sự trợ giúp đắc lực của một số hãng thông tấn báo chí. “Đặc biệt trong trường hợp của ký giả Nguyễn Đạm Phong ở Houston và ký giả Lê Triết cùng với vợ ông ta, tôi có sự tin tưởng rõ rệt là Mặt Trận Quốc gia Thống nhất Giải phóng Việt Nam (tức Việt  Tân - PV) chịu trách nhiệm về những vụ giết người đó” - bà Tang-Wilcox, một cựu nhân viên FBI nói.

Về trường hợp ký giả Đạm Phong, bà khẳng định: “Không có bất cứ động lực nào khác hơn là những bài viết của ông nói về Mặt trận (Việt Tân) được phổ biến trên tờ báo, dẫn tới việc ông bị ám sát. Và rồi cách thức mà vụ sát hại được thực hiện, các vỏ đạn đã được sát thủ nhặt lên và thu gom. Đó là người được huấn luyện thuần thục, biết mình phải làm những gì và không lưu lại bất cứ chứng cứ nào sau khi thi hành tội ác. Một thư cảnh cáo đã được để lại với nạn nhân. Đó là một vụ ám sát”.

Tội ác của Việt Tân còn được chính quan chức là ông Nguyễn Xuân Nghĩa, một cựu lãnh đạo cao cấp của Việt Tân thừa nhận rằng “việc đó hoàn toàn là có khả năng” (ý chỉ việc giết người, khủng bố của Việt Tân) và nêu những đoàn viên của Việt Tân là thủ phạm ám sát ký giả Đạm Phong cùng nhiều tội ác khác. Ông ta nói rằng có một bộ phận bạo lực trong tổ chức này và ông đã tham gia một buổi họp của Việt Tân, trong đó các đảng viên bàn luận kế hoạch ám sát một biên tập viên nổi tiếng ở quận Cam.

 Ông Nghĩa phải thuyết phục các đồng đảng không thi hành cuộc ám sát. “Đây là trang sách đen tối trong cuộc đời tôi” - cựu lãnh đạo Việt Tân nói. Thêm vào đó, ông Đỗ Thông Minh, một trong số người đồng sáng lập Việt Tân cũng từng thổ lộ với con trai ký giả Đạm Phong rằng, ông Đạm Phong bị giết vì là nạn nhân của chính sách khủng bố của Việt Tân.

Tháng 12-1994, Ủy ban Bảo vệ nhà báo (CPJ) công bố báo cáo “Silenced - The Unsolved Murders of Immigrant Journalists in the United States” (Các vụ sát hại nhà báo nhập cư chưa được điều tra và bị rơi vào quên lãng tại Mỹ). Theo đó, trong phần Targeted by Terrorists (Mục tiêu của những kẻ khủng bố), báo cáo liệt kê các vụ ám sát nhằm vào Dương Trọng Lâm (bị giết năm 1981), Nguyễn Đạm Phong (1982), Phạm Văn Tập (1987), Đỗ Trọng Nhân (1989) và Lê Triết (1990).

Trong đó, ông Dương Trọng Lâm bị bắn chết trên đường phố Little Saigon (San Francisco) ngày 21-7-1981 và tay súng đã tẩu thoát ngay sau đó. Ông Phạm Văn Tập, biên tập viên tờ tạp chí giải trí Mai, chết trong một vụ cháy văn phòng ở Garden Grove, cũng là nơi ông cư ngụ ngày 7-8-1987. Theo CPJ, ông Tập nhận được thư đe dọa ngăn ông đăng các quảng cáo của các công ty đặt tại Canada muốn thúc đẩy việc chuyển tiền và các kiện hàng về Việt Nam.

Năm ngày sau đó, VOECRN (tổ chức tiền thân của Việt Tân) nhận trách nhiệm vụ giết ông Tập. Ông Đỗ Trọng Nhân, nhân viên thiết kế trình bày của tờ Văn nghệ Tiền Phong, một tờ thường có nhiều bài viết gay gắt về cộng đồng người Việt, bị bắn chết trong xe hơi ngày 22-11-1989.

Theo cảnh sát, ông Nhân đến Mỹ năm 1981, bị giết vì thường xuyên tự giới thiệu sai mình là một nhân viên cấp cao của tờ báo trong khi các đồng nghiệp của ông cho rằng cái chết của ông là lời đe dọa đến các biên tập viên của tờ báo. Một năm sau, những kẻ ám sát tiếp tục nhắm vào tờ Văn nghệ Tiền Phong bằng vụ ám sát ông Lê Triết, một cây viết có nhiều bài gây tranh cãi, và vợ ông. Cả hai bị bắn chết trong xe hơi khi đậu xe trước nhà ở Baileys Crossroads, Virginia.

Trường hợp giết ký giả Lê Triết cũng cho thấy tính tàn độc của băng đảng này. Tài liệu FBI đánh giá, trong vụ tàn sát Lê Triết và vợ, những tên giết người của mặt trận quả thật đã làm việc rất giỏi vì làm việc giỏi là một đòi hỏi hàng đầu mà một tay thiện xạ của mặt trận có trách nhiệm phải đáp ứng khi thi hành mệnh lệnh của “lãnh tụ”.

Ở đây, FBI sử dụng ngôn từ “việc rất giỏi” để chỉ những tay giết người có kỹ nghệ được đào tạo bởi mặt trận, cho thấy hành vi giết người không phải là chuyện tức thời của một vài cá nhân nào đó trong mặt trận mà đã được tổ chức phản động này đào tạo bài bản để thực hiện các kế hoạch tàn sát phục vụ cho mưu đồ của mình. Số này là cựu quân nhân thuộc lực lượng đặc biệt của Việt Nam Cộng hòa trước đây và người nhái của hải quân.

Sơ đồ cho thấy sự liên kết của Việt Tân và một số hãng thông tấn báo chí moi tiền người Việt hải ngoại dưới danh nghĩa “vận động nhân quyền”.
Sơ đồ cho thấy sự liên kết của Việt Tân và một số hãng thông tấn báo chí moi tiền người Việt hải ngoại dưới danh nghĩa “vận động nhân quyền”.

Trong quá trình điều tra vụ giết vợ chồng Lê Triết, FBI nhận thấy có sự thay đổi về thái độ trong những người Việt ở Mỹ, đó là họ không ngần ngại “né” Việt Tân nữa mà đã hợp tác tích cực và kín đáo để tố giác, cung cấp thông tin cho cơ quan điều tra. Theo FBI, đây là sự thay đổi thái độ trước đây chưa từng xảy ra. Việc điều tra tích cực của cơ quan FBI trong vụ ám sát vợ chồng Lê Triết đã làm cho cộng đồng người Việt ở Mỹ yên tâm về sự quyết tâm của FBI và các nhân viên công quyền trong việc duy trì luật lệ và trật tự cho những cộng đồng Việt Nam, mặc dù danh tính chưa được tiết lộ.

Tại thời điểm đó, Lê Triết bị giết bởi ông đã gia nhập cao trào Nhân Bản do bác sĩ Nguyễn Đan Quế cầm đầu. Bởi vì việc Lê Triết gia nhập cao trào Nhân Bản là một chướng ngại cho mặt trận Hoàng Cơ Minh, Mặt trận muốn tham dự vào cao trào này.

Trước sự tẩy chay của cộng đồng Việt Nam hải ngoại, Mặt trận Hoàng Cơ Minh bị mất tín nhiệm và danh dự, cho nên phương thức tốt nhất cho Mặt trận là gia nhập cao trào và sử dụng nó để che đậy hoạt động của mình. Lê Triết đã gia nhập cao trào và giữ vai trò quan trọng ở đó, do vậy ông ta đã trở thành chướng ngại cho Mặt trận và đây là căn nguyên ông bị sát hại. 

Từ vụ Lê Triết, FBI đã được sự hỗ trợ lớn của cộng đồng người Việt trên khắp Hoa Kỳ. Theo quan điểm của một nhóm người Việt ở đây thì họ chỉ còn việc là cộng tác với FBI trong việc tìm ra ai đã ra lệnh giết vợ chồng Lê Triết. Họ cho rằng, những tổ chức tội ác ở trong cộng đồng người Việt tại Mỹ không bị triệt hạ trừ khi những kẻ chủ mưu giết vợ chồng Lê Triết phải được nhận diện và truy tố trước tòa. Khi mà kẻ phạm tội vẫn ngoài pháp luật, những tổ chức tội phạm vẫn tiếp tục gây ra tội lỗi dưới những chiêu bài “chống cộng” của Mặt trận Hoàng Cơ Minh thì vẫn còn là mối đe dọa nguy hiểm cho cộng đồng người Việt Nam tại Hoa Kỳ. 

Thời gian gần đây, ngày càng có nhiều cá nhân, tổ chức người Việt tại Mỹ đứng lên tố cáo tội ác của Việt Tân. Qua nhiều thông báo đã viện dẫn thông tin và chứng cứ, họ cáo buộc Việt Tân đích thực là một băng đảng tội ác đã khai thác để trục lợi trên lòng yêu nước của đồng bào trong mấy chục năm qua. Thoạt đầu tổ chức này lấy tên Mặt trận quốc gia thống nhất giải phóng Việt Nam (Mặt trận) để gây quỹ nuôi 30 nghìn tay súng mà họ rêu rao là đang hoạt động vũ trang ở Việt Nam. Sau khi sự dối trá và lừa gạt này đổ bể, Mặt trận bị cộng đồng người Việt ở hải ngoại tẩy chay.

Năm 2004, băng đảng này xoá sổ tên gọi Mặt trận và tự giới thiệu như một tổ chức mới “Việt Tân” (tức Việt Nam canh tân cách mạng Đảng). Người Việt hải ngoại vạch trần bản chất không đổi của Việt Tân: Thực ra mèo vẫn là mèo, chỉ bỏ tên này để trá hình. Và cái tên khác ấy - Việt Tân, cũng không hề mới. Nó đã được dựng lên cùng lúc với Mặt trận nhưng được giữ kín cho đến năm 2004 mới được trình làng cho dư luận biết đến.

Nhiều hình ảnh và phim ảnh cũ cho thấy cờ Việt Tân đã được treo trong “khu chiến” ở Thái Lan của Mặt trận. Như vậy cái tên “Việt Tân” cũng không thể tách lìa ra khỏi thủ đoạn lừa đảo và dối trá của băng đảng tội ác lúc ấy trình diện ra ngoài dưới tên Mặt trận hoặc khỏi các hành vi khủng bố, xử bắn đồng đội, trốn thuế, rửa tiền của chúng. (Còn nữa)

An Nhi

Các tin khác

Xử lý thông tin và hành vi sử dụng công nghệ, mạng máy tính, viễn thông xâm phạm an ninh, trật tự trên không gian mạng.

Lại giở trò vu cáo “bịt miệng dân” trên không gian mạng

Luật An ninh mạng 2025 (có hiệu lực thi hành từ 1/7/2026) quy định về hoạt động bảo vệ an ninh mạng, trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân. Để hướng dẫn thi hành luật, ngày 19/8/2026, Chính phủ đã ban hành các nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành. Lợi dụng việc luật có hiệu lực với nhiều quy định mới, các thế lực thù địch, phản động tập trung công kích, đả phá.

Năm học mới, cảnh giác âm mưu xuyên tạc, làm chệch định hướng giáo dục

Năm học mới, cảnh giác âm mưu xuyên tạc, làm chệch định hướng giáo dục

Lĩnh vực giáo dục, đào tạo có vai trò quyết định đến tiến trình phát triển lâu dài của đất nước, tác động đến mọi ngành nghề, đời sống và các tầng lớp xã hội. Các thế lực thù địch coi đây là một trong những mũi nhọn để thúc đẩy “tự diễn biến”, đưa nền giáo dục Việt Nam chệch hướng XHCN và đi theo quỹ đạo của phương Tây.

“Cách mạng màu” - nhận diện rõ bản chất để phòng ngừa, đấu tranh hiệu quả

“Cách mạng màu” - nhận diện rõ bản chất để phòng ngừa, đấu tranh hiệu quả


Để thực hiện âm mưu tiến hành “Cách mạng màu” tại Việt Nam, thời gian qua, các thế lực thù địch đẩy mạnh chỉ đạo, móc nối, liên kết với một số tổ chức, hội nhóm, cá nhân có tư tưởng chống đối trong và ngoài nước tiến hành các hoạt động chống phá Đảng, Nhà nước trên tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế, xã hội, văn hóa, quốc phòng, ngoại giao... Vụ kêu gọi tụ tập dưới danh nghĩa đặt hoa tưởng niệm tại "gốc cây 55" chính là biểu hiện của hoạt động nhằm thực hiện "cách mạng màu".  

Cảnh giác những “biến thể” mượn danh Gen Z phá hoại tư tưởng

Cảnh giác những “biến thể” mượn danh Gen Z phá hoại tư tưởng

Thế hệ trẻ hiện nay được biết đến với sự năng động, khả năng tiếp cận với khoa học, công nghệ hiện đại nhanh nhưng cũng là nhóm người đang chịu sự tác động không nhỏ bởi các tiêu cực xã hội. Các đối tượng chống đối chính trị đã và đang tìm mọi cách tác động, chuyển hóa nhận thức, từng bước làm suy giảm “sức đề kháng” trước các thông tin xấu, độc, gieo rắc mầm mống biểu tình, bạo loạn, “cách mạng màu” trong giới trẻ ở Việt Nam.

Để Gen Z không bị cuốn vào dòng xoáy thông tin gây bất ổn xã hội

Để Gen Z không bị cuốn vào dòng xoáy thông tin gây bất ổn xã hội

Tuần qua, liên quan vụ tai nạn giao thông xảy ra tại đường Nguyễn Huy Tự, Hà Nội (xe ô tô do ông Nguyễn Sỹ Cương, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội điều khiển đi không đúng phần đường, gây tai nạn chết người), mạng xã hội tiếp tục dấy lên những quan điểm tranh luận.

Nhận diện “cách mạng trắng” xuyên tạc bản chất, ý nghĩa Cách mạng Tháng Tám

Nhận diện “cách mạng trắng” xuyên tạc bản chất, ý nghĩa Cách mạng Tháng Tám

Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là một sự kiện vĩ đại trong lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam. Cuộc cách mạng ấy đã để lại nhiều giá trị và bài học vô cùng quý giá đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam XHCN mà thế hệ trẻ là những người gánh vác trọng trách quan trọng.

Nhận diện đúng “xã hội dân sự” để đấu tranh hành vi lợi dụng chống phá Việt Nam

Nhận diện đúng “xã hội dân sự” để đấu tranh hành vi lợi dụng chống phá Việt Nam

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, chuyển đổi số và sự phát triển mạnh mẽ của không gian mạng, thuật ngữ “xã hội dân sự” (XHDS) được nhắc đến ngày càng nhiều. Tuy nhiên, cùng với những giá trị tích cực, một số tổ chức, cá nhân đã lợi dụng danh nghĩa XHDS để thực hiện các hoạt động vi phạm pháp luật, xâm phạm lợi ích quốc gia, dân tộc. Vì vậy, nhận diện đúng bản chất XHDS và các hành vi lợi dụng là yêu cầu cấp thiết, góp phần bảo vệ vững chắc an ninh quốc gia trong tình hình mới.

Lại chụp mũ, vu cáo “đàn áp” tôn giáo, dân tộc

Lại chụp mũ, vu cáo “đàn áp” tôn giáo, dân tộc

Tuần qua, TAND tỉnh Đắk Lắk mở phiên xét xử sơ thẩm, tuyên phạt bị cáo Y Nuen Ayun (SN 1967, trú xã Ea Phê, tỉnh Đắk Lắk) 7 năm, 6 tháng tù về tội "Phá hoại chính sách đoàn kết" do tham gia, điều hành tổ chức phản động núp bóng tôn giáo, xâm phạm an ninh quốc gia. Ngay sau đó, các thế lực chống phá giở chiêu trò cũ khi bóp méo bản chất vụ án, vu cáo Việt Nam “đàn áp tôn giáo”, “bóp nghẹt quyền tự do” đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên…

Phòng, chống mua bán người - Minh chứng phản bác các luận điệu vu cáo

Phòng, chống mua bán người - Minh chứng phản bác các luận điệu vu cáo

Trong dòng chảy sôi động của thời đại, khi quyền con người đang trở thành giá trị phổ quát toàn cầu, Việt Nam – một quốc gia đang phát triển – không chỉ hội nhập mạnh mẽ vào đời sống quốc tế mà còn không ngừng nỗ lực bảo vệ và phát huy giá trị của con người.

Kỳ tích giảm nghèo của Việt Nam – Hành trình vì người dân

Kỳ tích giảm nghèo của Việt Nam – Hành trình vì người dân

Từ một quốc gia có hơn 50% dân số sống dưới chuẩn nghèo vào đầu thập niên 1990, đến nay Việt Nam chỉ còn 2,95% hộ nghèo. Điều này không chỉ phản ánh hiệu quả của các chính sách phát triển kinh tế - xã hội, mà còn cho thấy cách Việt Nam chuyển hóa thành quả tăng trưởng thành cơ hội phát triển cho người dân, từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển bao trùm và không để ai bị bỏ lại phía sau.

Bài cuối: Khi khát vọng đổi đời bị lợi dụng

Bài cuối: Khi khát vọng đổi đời bị lợi dụng

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và làn sóng dịch chuyển lao động quốc tế gia tăng mạnh mẽ, khát vọng tìm kiếm một cuộc sống tốt đẹp hơn, nâng cao thu nhập cho bản thân và gia đình là một nhu cầu hoàn toàn tự nhiên, chính đáng. Song, chính khát vọng ấy lại bị một số tổ chức phản động lưu vong và các đường dây môi giới bất hợp pháp lợi dụng để dựng nên chiếc bẫy mang tên “tị nạn chính trị”. Trong nhiều năm qua, không ít người dân vì nhẹ dạ, thiếu hiểu biết pháp luật đã tin rằng đây là con đường ngắn nhất để đổi đời nơi xứ người.

BÀI 2: Bóc trần "thị trường tị nạn cuội" và cái giá của sự ảo tưởng

BÀI 2: Bóc trần "thị trường tị nạn cuội" và cái giá của sự ảo tưởng

Cần nhìn lại sự kiện diễn ra đầu tháng 5/2025 trước Đại sứ quán Việt Nam tại thủ đô Luân Đôn, Vương quốc Anh, để thấy rõ hơn thủ đoạn của Nguyễn Văn Đài và tổ chức khủng bố Việt Tân. Trong khi nhân dân cả nước hân hoan tổ chức các hoạt động kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, trên không gian mạng và một số phương tiện truyền thông hải ngoại xuất hiện hàng loạt hình ảnh, video về một nhóm sinh viên, người lao động nhập cư tụ tập trước Đại sứ quán Việt Nam, mang theo băng rôn, biểu tượng của cái gọi là “Hội Anh em dân chủ”, Việt Tân và cờ vàng ba sọc đỏ.

Bài 1: Khi chiêu bài "Dân chủ" trở thành công cụ trục lợi

Bài 1: Khi chiêu bài "Dân chủ" trở thành công cụ trục lợi

Những thành tựu phát triển kinh tế - xã hội cùng vị thế quốc tế ngày càng được nâng cao của Việt Nam trong những năm qua đã tạo nên một thực tiễn sinh động, bác bỏ nhiều luận điệu xuyên tạc về tình hình đất nước. Trong bối cảnh đó, các tổ chức phản động lưu vong cùng những phần tử cơ hội chính trị có xu hướng điều chỉnh phương thức hoạt động: Bên cạnh các hoạt động chống phá truyền thống, chúng gia tăng lợi dụng vấn đề di cư và không gian mạng để tạo dựng một cơ chế vừa trục lợi, vừa phục vụ hoạt động chống phá, qua đó duy trì nguồn tài chính và ngụy tạo hình ảnh về lực lượng nơi xứ người.

Cảnh giác các thủ đoạn xuyên tạc, bôi nhọ truyền thống "Uống nước nhớ nguồn"

Cảnh giác các thủ đoạn xuyên tạc, bôi nhọ truyền thống "Uống nước nhớ nguồn"

Ngày 27/7 hằng năm đã trở thành một dấu mốc đặc biệt trong tâm thức của mỗi người dân Việt Nam. Đây không chỉ là ngày để tưởng nhớ về những người đã hiến dâng xương máu vì độc lập, tự do của dân tộc mà còn là dịp nhắc nhở các thế hệ hôm nay và mai sau về đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, về nghĩa cử cao đẹp của một dân tộc luôn biết trân trọng quá khứ và những hy sinh vì sự trường tồn của đất nước.

Nhân quyền không phải là tấm "giấy thông hành" để can thiệp vào chủ quyền quốc gia

Nhân quyền không phải là tấm "giấy thông hành" để can thiệp vào chủ quyền quốc gia

Mới đây, tổ chức Theo dõi Nhân quyền (HRW) lại tiếp tục ra tuyên bố yêu cầu Việt Nam “trả tự do vô điều kiện” cho 5 cá nhân bị xử lý theo pháp luật liên quan đến cuốn sách “Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng”. Đây là minh chứng rõ nét cho thấy ranh giới bị cố tình xóa mờ giữa việc bày tỏ quan điểm về nhân quyền với hành vi can thiệp vào hoạt động thực thi pháp luật của một quốc gia có chủ quyền.

Con người - tâm điểm trên hành trình phát triển của Việt Nam

Con người - tâm điểm trên hành trình phát triển của Việt Nam

Tuyên ngôn Độc lập ngày 2/9/1945 không chỉ khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, mở ra kỷ nguyên độc lập, tự do cho dân tộc mà còn khẳng định những quyền thiêng liêng của mỗi con người: quyền bình đẳng, quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc.