Tín hiệu tích cực khi Liên đoàn Lao động trực tiếp tham gia làm nhà lưu trú công nhân

Liên đoàn “xắn tay” cùng nhà đầu tư vào cuộc    

Sự kiện Liên đoàn Lao động TP Hồ Chí Minh và Công ty TNHH MTV Phát triển Công nghiệp Tân Thuận (IPC) ký kết thỏa thuận hợp tác triển khai Đề án phát triển nhà ở xã hội (NOXH) cho công nhân và người lao động trên địa bàn vào ngày 17/4 vừa qua đã mở ra hướng đi mới trong đẩy nhanh việc phát triển nhà lưu trú công nhân tại các KCN trên địa bàn.

Theo công bố, nội dung chính của việc hợp tác này là nghiên cứu, đề xuất và triển khai các dự án NOXH tại những khu vực có đông công nhân như các KCN, KCX và khu công nghệ cao (KCNC). Trong đó 2 đơn vị này sẽ tập trung vào các khu vực có khả năng thực tế để phát triển là KCN Hiệp Phước, An Phú Tây và Tân Mỹ… xuất phát từ danh mục quỹ đất có vị trí thuận lợi do IPC quản lý tại các khu vực này. Về trách nhiệm, IPC sẽ giữ vai trò chủ đầu tư, chủ trì việc tìm kiếm quỹ đất, xây dựng phương án tài chính và tổ chức thi công, vận hành dự án. Liên đoàn Lao động thành phố sẽ đảm trách việc khảo sát nhu cầu thực tế của công nhân, đề xuất các cơ chế chính sách ưu đãi với cơ quan Nhà nước nhằm đưa sản phẩm đến đúng đối tượng thụ hưởng.

Không chỉ hợp tác với IPC, trước đó Liên đoàn Lao động thành phố cũng đã ký kết hợp tác với 3 doanh nghiệp với mục tiêu xây dựng hơn 80.000 căn NOXH từ nay đến năm 2030. Trước mắt là phối hợp với Tập đoàn Hoa Sen triển khai ngay Dự án Hoa Sen An Hạ tại xã Tân Vĩnh Lộc với quy mô 1.785 căn hộ, gồm 7 block chung cư cao 18 tầng, tạo chỗ ở cho hơn 4.400 người lao động.

Theo khảo sát của Viện Nghiên cứu phát triển thành phố, nhu cầu về NOXH tại TP Hồ Chí Minh đến năm 2030 lên tới 974 nghìn căn và nhà ở dành cho công nhân chiếm khoảng 30% trong số này. Vì vậy, cùng với việc được trao thiết chế công đoàn để tham gia phát triển nhà ở cho người lao động tại các KCN, KCX, thì việc Liên đoàn Lao động thành phố hợp tác với doanh nghiệp nhằm tập trung xây dựng nhà lưu trú công nhân, nhà ở cho người lao động làm việc trong các KCN, KCX trên địa bàn đã tạo ra tín hiệu tích cực trong lĩnh vực này.

Liên quan đến việc xây dựng nhà lưu trú cho công nhân đang làm việc tại các KCN, KCX, KCNC và cụm công nghiệp trên địa bàn, ngay từ cách đây 17 năm, UBND TP Hồ Chí Minh đã thể hiện sự quan tâm đặc biệt đến lực lượng lao động đang làm việc tại các khu vực đông công nhân trên bằng kế hoạch xây dựng loạt khu nhà lưu trú công nhân. Khi đó thành phố dự báo đến năm 2015 các KCN, KCX, KCNC trên địa bàn sẽ có khoảng 500 nghìn người lao động tới làm việc. Trong số này sẽ có khoảng 40% người lao động có nhu cầu về nhà ở, tương ứng với khoảng 200 nghìn công nhân. Vì vậy, thời điểm đó thành phố đặt mục tiêu từ năm 2009-2015 sẽ hoàn thành 18 dự án nhà lưu trú công nhân với diện tích đất 43 ha, tổng diện tích sàn xây dựng khoảng 791 nghìn m2, đáp ứng chỗ ở cho trên 91 nghìn người.

Rà soát, đánh giá lại để có giải pháp hiệu quả  

Ngoài kế hoạch trên, TP Hồ Chí Minh còn yêu cầu các sở, ngành, đơn vị liên quan tổ chức rà soát, điều chỉnh quy hoạch chọn địa điểm xây dựng gần các KCN, KCX hiện hữu. Nhất là ở khu vực bên ngoài các tuyến đường Vành đai 2, Vành đai 3 như phía Tây Bắc với các KCN Tây Bắc, Hòa Phú, Tân Phú Trung… phía Đông Bắc như KCX Linh Trung, KCN Phú Hữu, KCNC và khu Nam như KCX Tân Thuận, KCN Hiệp Phước…nhằm tạo thêm quỹ đất khoảng 48 ha với mục tiêu tạo thêm 100 nghìn chỗ ở cho công nhân để mời gọi các doanh nghiệp tham gia xây dựng. Trong đó thành phố cũng đã nói rõ khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia đầu tư xây dựng theo phương thức xã hội hóa, nâng dần chất lượng nhà lưu trú công nhân.

Theo kế hoạch phát triển nhà lưu trú công nhân của thành phố khi đó, việc thực hiện chia làm 2 giai đoạn với 18 khu nhà lưu trú công nhân ở 18 KCN, KCX, KCNC và cụm công nghiệp sẽ phải được hoàn thành từ năm 2015. Cụ thể, trong các năm 2009-2010 có 9 dự án nhà lưu trú công nhân tại các KCN Tân Tạo, Vĩnh Lộc, Lê Minh Xuân, Tân Thới Hiệp cùng các KCX Linh Trung 2, Tân Thuận, KCNC và khu nhà lưu trú công nhân của Công ty Trường Thịnh ở Thủ Đức sẽ phải hoàn thành. Giai đoạn 2011-2015 tiếp tục hoàn thành 9 dự án ở các KCN Hiệp Phước, Tân Bình, Tây Bắc, Vĩnh Lộc cùng dự án ở cụm tiểu thủ công nghiệp Thạnh Mỹ Lợi và KCNC. Đồng thời trong khoảng thời gian triển khai 18 dự án này, các sở ngành, đơn vị liên quan tiếp tục điều chỉnh quy hoạch để tạo thêm quỹ đất với diện tích trên, đáp ứng thêm cho khoảng 144 nghìn chỗ ở cho công nhân để mời gọi các doanh nghiệp tham gia đầu tư. Việc dành diện tích đất 48 ha này được UBND TP Hồ Chí Minh giao diện tích cụ thể cho 7 quận, huyện cũ.

Tuy nhiên do nhiều nguyên nhân, cả khách quan lẫn chủ quan, trong đó nguyên nhân chủ quan của các đơn vị trực tiếp chịu trách nhiệm thực hiện phát triển loại hình nhà ở này là chủ yếu. Bởi thực tế trên địa bàn đã có vài KCN, KCX hình thành được các khu nhà lưu trú công nhân, thì nhiều nơi tuy đã được bố trí quỹ đất lại không thể triển khai dự án. Tình trạng này cũng khiến nhà lưu trú công nhân thiếu gay gắt, người lao động từ các tỉnh, thành khác đến thành phố làm việc trong các KCN, KCX chủ yếu phải ra ngoài thuê trọ của người dân.

Ông Nguyễn Văn Lợi, đại diện một doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực NOXH, nhà lưu trú công nhân cho rằng, xây dựng nhà lưu trú công nhân, NOXH cho người lao động làm việc tại các KCN, KCX gần các khu vực tập trung đông công nhân là giải pháp hiệu quả để giãn dân số trong khu vực trung tâm. Việc gắn liền phát triển đô thị với công nghiệp không chỉ góp phần ổn định nguồn nhân lực tại chỗ, mà còn góp phần giảm ùn tắc giao thông do người lao động phải đi làm xa chỗ ở. Đây cũng là giải pháp hài hòa mối quan hệ giữa doanh nghiệp và người lao động khi ngày càng nhiều doanh nghiệp bỏ tiền thuê nhà ở tập trung hoặc hỗ trợ một phần tiền thuê nhà ở cho người lao động trong doanh nghiệp.

Song với kết quả hết sức khiêm tốn trong kế hoạch trên, TP Hồ Chí Minh cần rà soát, đánh giá lại việc phát triển các dự án nhà lưu trú công nhân, nhà ở cho người làm việc trong các KCN, KCX, KCNC trên để có những giải pháp thực thi hiệu quả.