Kỷ niệm 250 năm ngày sinh Nguyễn Du:

'Tiếng thơ lay động đất trời…'

Từ đầu thế kỷ XX, học giả Phạm Quỳnh đã có câu nói nổi tiếng "Truyện Kiều còn, tiếng ta còn. Tiếng ta còn, nước ta còn". Trải qua biết bao dâu bể từ khi đại thi hào Nguyễn Du sáng tạo nên “Truyện Kiều”, “Truyện Kiều” đã lay động tâm trí hàng triệu người trên khắp thế giới. 

Hơn 200 năm qua, “Truyện Kiều” đã gắn bó với người dân Việt Nam. Nằm trong nôi chúng ta đã được nghe bà, nghe mẹ đọc Kiều, ngâm Kiều, ru ngủ à ơi theo tiếng võng. “Truyện Kiều” là tác phẩm không phân biệt người đọc, nó vừa mang tính bác học vừa mang tính bình dân. Chính vì vậy, bác nông dân cày ruộng vẫn say sưa với một vài câu Kiều; người lính trên rừng Trường Sơn trong những năm lửa đạn chiến tranh vẫn bắc võng ngâm Kiều trong những chặng đường hành quân; nhiều thế hệ giáo viên, học sinh vẫn say sưa nghiên cứu “Truyện Kiều” trên giảng đường đại học... 

Một hoạt động nhân kỷ niệm ngày sinh đại thi hào Nguyễn Du.
Một hoạt động nhân kỷ niệm ngày sinh đại thi hào Nguyễn Du.

Về tác phẩm Truyện Kiều từ trước tới nay đã được rất nhiều học giả dày công nghiên cứu, có người đã dành cả cuộc đời để đi tìm cái hay cái đẹp trong 3.254 câu Kiều. Sức lan tỏa của “Truyện Kiều” trong đời sống xã hội rất mãnh liệt. Có thể nói, nhân loại hiếm có tác phẩm văn học nào có ảnh hưởng sâu rộng trong các lĩnh vực đời sống xã hội như “Truyện Kiều”. Do yêu “Truyện Kiều” mà nảy sinh nhiều loại hình nghệ thuật xung quanh “Truyện Kiều”: tập Kiều, lẩy Kiều, bình Kiều, vịnh Kiều...; thậm chí còn dùng “Truyện Kiều” để bói toán vận hạn tốt xấu (bói Kiều). “Truyện Kiều” được dựng thành phim, đưa lên sân khấu: Tuồng, chèo, cải lương, hội họa..., và còn có cả một cuốn Từ điển để học giả, người đọc tra cứu điển tích ngữ nghĩa…

Để kỷ niệm 250 năm ngày sinh đại thi hào Nguyễn Du, hơn một năm qua, tỉnh Hà Tĩnh phối hợp với các bộ, ngành trung ương đã tích cực chuẩn bị nhiều chương trình cho lễ kỷ niệm. Tối 5-12, lễ kỷ niệm 250 năm ngày sinh Nguyễn Du sẽ được tổ chức tại thành phố Hà Tĩnh. Chương trình nghệ thuật đặc sắc tôn vinh Nguyễn Du và “Truyện Kiều” có chủ đề "Tiếng thơ ai động đất trời" được thể hiện qua 5 chương: Vùng địa linh nhân kiệt - áo gấm về làng; Quê mẹ Kinh Bắc; Tiếng thương như tiếng mẹ ru; Nguyễn Du viết truyện Kiều - đất nước hóa thành văn; Khúc vui xin lại so dây cùng người. Năm 1964 tại Béc-lin (Liên bang Đức), Hội đồng Hòa Bình thế giới họp từ ngày 6 đến ngày 9-12 và ra Quyết nghị lấy năm 1965 là năm kỷ niệm 200 năm năm sinh Nguyễn Du trên toàn thế giới cùng với 8 danh nhân khác đã có những đóng góp lớn cho nền văn hóa của nhân loại. Kể từ đó đến nay, Nguyễn Du và tác phẩm “Truyện Kiều” được nhân loại ngày một tôn vinh. Giờ đây, “Truyện Kiều” đã được dịch ra nhiều thứ tiếng trên thế giới: Anh, Pháp, Nga, Đức, Trung Quốc, Tây Ban Nha, Tiệp Khắc, Hung-ga-ri, Bun-ga-ri, Nhật Bản, Lào, Thái Lan, Hàn Quốc… Năm 1926, dịch giả người Pháp Rơ-ne-cry-sac khi dịch “Truyện Kiều” đã viết bài nghiên cứu dài 96 trang, có đoạn viết: “Kiệt tác của Nguyễn Du có thể so sánh một cách xứng đáng với kiệt tác của bất kỳ quốc gia nào, bất kỳ thời đại nào”. Cuối cùng ông kết luận: “Sung sướng thay bậc thi sĩ với một tác phẩm độc nhất vô nhị đã làm rung động và ca vang tất cả tâm hồn của một dân tộc”. Theo cách tính của một số nhà nghiên cứu, đến nay “Truyện Kiều” của Nguyễn Du đã đạt nhiều "kỷ lục" thế giới: Thú chơi tập Kiều; Mười bản dịch “Truyện Kiều” ra tiếng Pháp; Bảy cuốn Hậu Truyện Kiều; Truyện Kiều đọc ngược; Văn hóa Kiều. Và nhiều "kỷ lục" Việt Nam như: Quyển truyện thơ duy nhất dùng để bói; Quyển sách tạo ra hiện tượng độc đáo “Vịnh Kiều”; Tác phẩm tạo ra nhiều câu đố nhất; Quyển sách tạo ra nhiều giai thoại nhất; Tác phẩm có số sách viết nhiều nhất ở Việt Nam; Quyển sách nặng nhất Việt Nam... Ngoài ra còn có rất nhiều điểm độc đáo khác ở Truyện Kiều như: Quyển sách bằng chữ Nôm được in đi in lại nhiều lần nhất; Tác phẩm có số lượng các bài báo viết về nó nhiều nhất; Trong 4 năm gần đây nhất có thêm 20 quyển sách nghiên cứu về “Truyện Kiều”; “Truyện Kiều” là quyển sách có đời sống thăng trầm nhất; Tác phẩm văn học đầu tiên của Việt Nam làm điểm tựa cho một luận án Tiến sĩ của người nước ngoài và cũng là cơ sở cho nhiều luận án Tiến sĩ nhất; Tác phẩm được đưa lên sân khấu với nhiều thể loại nhất; “Truyện Kiều” là tác phẩm văn học mà hội họa đã qui tụ nhiều danh họa hàng đầu; Văn bản mà người ta cãi nhau về chữ nghĩa nhiều nhất... Tiến sĩ Võ Hồng Hải, một người con Hà Tĩnh, nhà nghiên cứu về Nguyễn Du và “Truyện Kiều” cho biết: “Truyện Kiều” đã ảnh hưởng sâu rộng đối với mọi tầng lớp nhân dân Hà Tĩnh. Qua các dịp lễ kỷ niệm, “Truyện Kiều” lại được vinh danh trong lòng người dân Hà Tĩnh. Tổ chức kỷ niệm ngày sinh của đại thi hào một cách trọng thể là một dấu mốc lớn trong việc nghiên cứu, đánh giá và khẳng định, tôn vinh Nguyễn Du và “Truyện Kiều”.

Nhân kỷ niệm 250 năm ngày sinh và vinh danh Danh nhân văn hóa thế giới - đại thi hào Nguyễn Du, chiều tối 5-12, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng cùng các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các bộ, ban, ngành trung ương đã về dâng hương tưởng niệm tại phần mộ và nhà thờ đại thi hào Nguyễn Du ở xã Tiên Điền, huyện Nghi Xuân (Hà Tĩnh).

Cùng dự lễ dâng hương, về phía Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hiệp quốc (UNESCO) có bà Katherine Muller Marin - Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam; về phía tỉnh Hà Tĩnh có Bí thư Tỉnh ủy - Chủ tịch UBND tỉnh Lê Đình Sơn cùng các đồng chí trong Thường trực Tỉnh ủy, HĐND, UBND, UBMTTQ tỉnh; lãnh đạo một số sở, ban, ngành, đoàn thể cấp tỉnh và huyện Nghi Xuân.

Trong không khí trang nghiêm, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng cùng các đồng chí lãnh đạo Trung ương, đại diện UNESCO và tỉnh Hà Tĩnh đã thành kính dâng nén hương thơm, những bông hoa tươi thắm để tưởng nhớ, tri ân những đóng góp to lớn của đại thi hào Nguyễn Du đối với nền văn học nước nhà, với văn hóa nhân loại. Nhân dịp này, các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước đã đi thăm quan các hiện vật trưng bày trong Khu lưu niệm và nghe giới thiệu những nét chính về cuộc đời, thân thế và sự nghiệp của đại thi hào Nguyễn Du; trồng cây lưu niệm trong khuôn viên Khu lưu niệm.

Ghi sổ lưu niệm tại Khu lưu niệm, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng viết: “Thăm di tích đại thi hào Nguyễn Du, nhớ câu thơ: “Thiện căn ở tại lòng ta/ Chữ tâm kia mới bằng ba chữ tài”. Một triết lý sống còn muôn thuở. Xin tưởng nhớ, kính viếng Cụ”. (PV)

Dương Sông Lam

Các tin khác

OCB30 “tăng nhiệt” với loạt đặc quyền mùa sinh nhật

OCB30 “tăng nhiệt” với loạt đặc quyền mùa sinh nhật

Bước vào giai đoạn sôi động nhất, chiến dịch mừng sinh nhật tuổi 30 của ngân hàng Phương Đông (OCB30) đang dần tăng nhiệt với hàng loạt đặc quyền được triển khai đồng bộ trên nền tảng trực tuyến, quầy giao dịch toàn quốc cùng nhiều điểm chạm ấn tượng khác.

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Là công trình đặc trưng của văn hóa Chăm Pa có nhiều giá trị khoa học, lịch sử, kiến trúc, di tích tháp đôi Liễu Cốc (ở làng Liễu Cốc Thượng, phường Kim Trà, TP Huế) hơn 1.000 năm tuổi đã được các cơ quan chức năng tổ chức khai quật khảo cổ học 2 đợt. Tuy nhiên đến nay, di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia này đang trong tình trạng xuống cấp, chưa được tu bổ, bảo tồn để phát huy giá trị di tích.

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Cách đây hơn nửa thế kỷ, giữa những ngày đánh Mỹ sôi sục, một bài thơ đặc biệt đã ra đời trong lửa đạn tại Khu 4 năm 1969. Tác giả của những dòng thơ ấy không ai khác chính là bác sĩ trẻ 23 tuổi, sau này trở thành Phó giáo sư, Viện sĩ Tôn Thất Bách lừng danh.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Ký ức thời hoa lửa

Ký ức thời hoa lửa

Tháng tư về, như bao người lính năm xưa, Thiếu tướng Nguyễn Văn Phê, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Dương (cũ) lại bồi hồi nhớ những năm tháng xông pha trận mạc, về từng trận đánh làm nức lòng quân dân miền Đông Nam bộ, cho đến khoảnh khắc chứng kiến Sài Gòn giải phóng. Ở tuổi 89, trong lòng của vị tướng già vẫn còn nguyên hương vị của ngày đại thắng mùa xuân, thống nhất đất nước.

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Khi “Non sông liền một dải”, trở về với cuộc sống đời thường, những điệp báo viên A10 lại tiếp tục chung tay kiến thiết, xây dựng đất nước bằng tất cả tâm huyết của mình, trong số đó có bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy – Cụm phó Cụm Điệp báo A10.

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Giữa làn mưa bom bão đạn của chiến trường miền Nam khốc liệt, có một đội quân không chỉ cầm súng mà còn cầm bút, tạo nên những trang sử bằng mực in và cả máu xương. Đó là những cán bộ, phóng viên Báo Quân giải phóng (mật danh A4, Báo chỉ tồn tại trong 12 năm: 1963-1975) - những người đã viết nên kỳ tích với 338 số báo, trở thành vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng, góp phần làm nên đại thắng mùa Xuân năm 1975.

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Đã 51 năm trôi qua, mỗi khi nhớ đến ngày 30/4/1975, biết bao người con đất Việt không khỏi nghẹn ngào xúc động, họ là những nhân chứng trong ngày vui bất tận của dân tộc, ngày hội non sông thu về một mối, Bắc – Nam một nhà. Ngày hội già trẻ, gái, trai từ Nam chí Bắc ngập trong rừng cờ, rừng hoa. Mỗi gương mặt sáng rỡ lên trong trời đất lộng gió hòa bình.

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Có những điểm đến gây ấn tượng bằng sự náo nhiệt. Trà Sư thì làm điều ngược lại. Khu rừng ngập nước này của An Giang không vội vàng chinh phục du khách bằng những cú “wow” phô trương, mà bằng một trải nghiệm lặng, sâu và kéo người ta ra khỏi nhịp sống quá nhanh.

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Cùng với chuyển biến tư duy từ bảo tồn văn hoá đơn thuần sang bảo tồn gắn với phát triển, nhiều địa phương đã từng bước khai thác giá trị văn hóa để tạo sinh kế, nâng cao đời sống cho người dân. Tuy nhiên, để văn hoá thực sự “sống” trong cộng đồng, tạo ra giá trị, nuôi sống cộng đồng thì vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức.

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, nhiều thanh niên, sinh viên tạm biệt mái trường, quê hương, gia đình để lên đường. Bến phà Gianh, Quảng Bình (cũ) là nơi họ đến cùng với nhân dân địa phương để bảo vệ tuyến đường huyết mạch vào Nam. Và nhiều người mãi mãi tuổi 20 ở lại phà Gianh.

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Cấm hát nhép được triển khai tại tất cả các địa phương trên cả nước, không phải chỉ riêng ở TP Hồ Chí Minh. Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) đã có công văn đề nghị các địa phương chấn chỉnh tình trạng biểu diễn, tổ chức biểu diễn không trung thực, trong đó tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, bao gồm cả hát nhép.

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Cuốn sách “Chí sĩ Nguyễn Khắc Cần trong phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX” của tác giả Thiếu tá Nguyễn Mạnh Tấn - một cán bộ đang công tác tại Công an TP Hà Nội - là một công trình có giá trị, thể hiện tinh thần trách nhiệm khoa học, sự tâm huyết với lịch sử và truyền thống dân tộc.

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

Nằm yên bình giữa miền đồi núi trập trùng của vùng Đơn Dương, Samten Hills Dalat (Lâm Đồng), không chỉ là một điểm đến mà còn là hành trình trở về với sự tĩnh tại trong mỗi con người. Ở nơi ấy, khi đêm vừa kịp khép lại, bình minh bắt đầu hé mở, thiên nhiên dường như cất lên một bản giao hưởng dịu dàng sâu lắng, nơi mây, nắng và gió quyện hòa trong từng khoảnh khắc.

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Văn nghệ Công an số 805 Phát hành thứ Năm, ngày 2/4/2026. Văn nghệ Công an số 805 với nhiều bài viết hấp dẫn, dày 24 trang, khổ 30x40cm, giá bán lẻ 8.000 đồng/ tờ.