Văn hóa lan tỏa từ cội nguồn
Với bề dày lịch sử, văn hóa đặc sắc và vị thế là vùng Đất Tổ, Phú Thọ xác định văn hóa không chỉ là giá trị cần bảo tồn mà còn là nguồn lực quan trọng cho phát triển. Năm 2026, các hoạt động văn hóa được tổ chức theo hướng vừa gìn giữ bản sắc, vừa tạo không gian để người dân trực tiếp tham gia, thụ hưởng.
Nổi bật là chuỗi hoạt động Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng và Tuần Văn hóa - Du lịch Đất Tổ năm 2026. Nhiều chương trình văn hóa, nghệ thuật, thể thao được tổ chức, tạo không khí sôi nổi, đồng thời góp phần quảng bá hình ảnh vùng đất cội nguồn. Riêng Liên hoan Văn nghệ quần chúng tỉnh Phú Thọ và các chương trình công diễn được tổ chức trong tháng 4 đã tạo thêm không gian để các loại hình văn nghệ quần chúng đến gần hơn với công chúng.
Môn thi đấu bóng chuyền tại Đại hội TDTT phường Vĩnh Phúc.
Một điểm nhấn khác là Lễ hội văn hóa dân gian đường phố năm 2026. Chương trình tái hiện, tôn vinh những giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể, các loại hình nghệ thuật, trò chơi và trò diễn dân gian đặc sắc của vùng Đất Tổ. Không gian văn hóa vì thế không chỉ nằm trong bảo tàng hay các di tích mà hiện diện sinh động giữa đời sống cộng đồng.
Cùng với các sự kiện lớn, hoạt động văn hóa cơ sở tiếp tục được chú trọng. Trong 6 tháng đầu năm, ngành Văn hóa tổ chức hơn 130 buổi tuyên truyền lưu động, gần 30 chương trình nghệ thuật chuyên nghiệp và hơn 1.000 buổi chiếu phim phục vụ nhân dân, nhất là tại vùng sâu, vùng xa. Những con số này cho thấy nỗ lực đưa đời sống văn hóa đến gần người dân, để người dân ở mọi địa bàn đều có cơ hội tiếp cận và hưởng thụ các giá trị văn hóa.
Môn Cầu lông tại Đại hội TDTT phường Vĩnh Phúc.
Sau sắp xếp đơn vị hành chính, yêu cầu đặt ra không chỉ là tổ chức nhiều hơn các hoạt động văn hóa mà quan trọng hơn là khai thác hiệu quả hệ thống thiết chế văn hóa, tạo không gian sinh hoạt cộng đồng phù hợp với nhu cầu mới.
Tại xã Thanh Sơn, các nhà văn hóa, sân thể thao trở thành điểm sinh hoạt quen thuộc của người dân. Mỗi buổi chiều, người cao tuổi, phụ nữ chơi bóng chuyền hơi; thanh niên tập bóng đá, cầu lông. Toàn xã hiện có 25 nhà văn hóa thôn, tổ dân phố cùng các nhà đa năng, sân vận động. Việc đầu tư, xã hội hóa và khai thác hiệu quả các thiết chế góp phần đưa văn hóa, thể thao trở thành một phần đời sống thường ngày.
Ở xã Sơn Đông, xây dựng đời sống văn hóa được bắt đầu từ những việc thiết thực. Trong 6 tháng đầu năm 2026, MTTQ và các tổ chức thành viên vận động 1.485 lượt người tham gia 97 buổi vệ sinh môi trường, làm sạch hơn 95km đường làng, thu gom khoảng 70 tấn rác và chăm sóc 15km đường hoa. Nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang từng bước được hình thành; khoảng 90% người qua đời trong 6 tháng đầu năm được hỏa táng.
Cùng với đó, các nhà văn hóa trở thành không gian giao lưu, rèn luyện với nhiều câu lạc bộ văn nghệ, dân vũ, cầu lông, bóng bàn, pickleball. Các hoạt động sẻ chia cũng được duy trì, như trao quà cho hơn 200 học sinh vượt khó, vận động trên 300 đoàn viên, thanh niên hiến máu, tiếp nhận 240 đơn vị máu. Từ những việc làm cụ thể, phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” ngày càng đi vào chiều sâu, góp phần củng cố tình làng, nghĩa xóm.
Những mô hình từ cơ sở cho thấy đầu tư cho văn hóa không chỉ là xây dựng thiết chế, mà quan trọng hơn là tạo không gian để người dân tham gia, thụ hưởng và cùng nhau vun đắp đời sống cộng đồng. Đây cũng là hướng Phú Thọ xác định nhằm phát huy văn hóa như nền tảng tinh thần, nguồn lực nội sinh cho phát triển bền vững.
Thể thao tạo khí thế mới
Nếu các hoạt động văn hóa góp phần bồi đắp bản sắc, thì thể thao đang tạo nên một sức sống mạnh mẽ từ cơ sở.
Đại hội TDTT xã Lương Sơn lần thứ I thu hút gần 1.500 vận động viên đến từ 6 đoàn đại diện cho 54 thôn, xóm, tiểu khu cùng các trường học và đơn vị lực lượng vũ trang.
Điểm nhấn lớn nhất của thể thao Phú Thọ năm 2026 là Đại hội Thể dục thể thao tỉnh Phú Thọ lần thứ I. Đây là kỳ Đại hội có ý nghĩa đặc biệt sau khi tỉnh thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, quy tụ lực lượng vận động viên từ 148 xã, phường cùng các đơn vị lực lượng vũ trang và ngành giáo dục.
Đại hội được tổ chức qua nhiều giai đoạn, với hệ thống môn thi đấu phong phú, từ bóng đá, bóng chuyền, bơi, điền kinh, việt dã đến pickleball, karate, taekwondo, võ cổ truyền... Qua đó, vừa đánh giá phong trào thể thao quần chúng, vừa tuyển chọn những vận động viên có năng lực cho các giải đấu cấp cao hơn.
Từ các xã, phường, không khí Đại hội đã tạo thành một phong trào rộng khắp. Tại xã Lương Sơn, gần 1.500 vận động viên tranh tài ở 8 môn với 37 nội dung. Ở xã Cẩm Khê, các vận động viên cũng để lại dấu ấn khi giành 2 Huy chương Vàng, 1 Huy chương Bạc và 2 Huy chương Đồng tại Đại hội cấp tỉnh. Những kết quả ấy cho thấy thể thao cơ sở không còn đơn thuần là hoạt động phong trào mà đang trở thành nơi phát hiện, nuôi dưỡng những nhân tố mới.
Xã Sơn Đông tổ chức thành công Liên hoan nghệ thuật quần chúng năm 2026.
Đáng chú ý, phong trào thể dục, thể thao quần chúng của tỉnh tiếp tục phát triển rộng. Đến giữa năm 2026, tỷ lệ người dân tập luyện thể dục, thể thao thường xuyên đạt 42,7%; tỷ lệ gia đình thể thao đạt 34,4%; toàn tỉnh có khoảng 2.350 câu lạc bộ thể thao hoạt động. Đây là nền tảng quan trọng để nâng cao sức khỏe cộng đồng, xây dựng lối sống tích cực và tạo sự gắn kết trong các khu dân cư.
Cùng với thể thao quần chúng, thể thao thành tích cao cũng được chú trọng theo hướng trọng tâm, trọng điểm. Trung tâm Đào tạo, Huấn luyện và Thi đấu thể thao tỉnh tập trung tuyển chọn, đào tạo vận động viên đội tuyển tỉnh, đội tuyển trẻ; tăng cường thi đấu cọ xát, ứng dụng khoa học và y học thể thao, đồng thời chăm lo toàn diện cho vận động viên. Đây được xem là nền tảng để Phú Thọ xây dựng lực lượng kế cận và nâng cao thành tích tại các đấu trường trong nước, quốc tế.
Sơn Đông tổ chức Lễ hội truyền thống chùa Am (Vĩnh Phúc tự) năm 2026.
Không chỉ dừng ở các môn thể thao hiện đại, những môn thể thao gắn với truyền thống và bản sắc cũng được phát huy. Các hoạt động võ thuật, bơi chải, bắn nỏ, kéo co, đẩy gậy... vừa tạo sân chơi rèn luyện sức khỏe, vừa góp phần bảo tồn những giá trị văn hóa đặc trưng.
Đặc biệt, việc Phú Thọ đăng cai Giải Bóng chuyền nữ quốc tế VTV Cup 2026 từ ngày 8 đến 15/8 là một dấu ấn quan trọng. Với sự tham dự của 8 đội bóng trong và ngoài nước, sự kiện không chỉ mang ý nghĩa thể thao mà còn là cơ hội quảng bá hình ảnh, văn hóa và con người Đất Tổ tới đông đảo khán giả. Tỉnh đã chuẩn bị các điều kiện về cơ sở vật chất, chuyên môn, ANTT nhằm bảo đảm giải đấu diễn ra an toàn, chuyên nghiệp.
Từ những sân chơi thể thao ở thôn, tổ dân phố đến các giải đấu quy mô quốc gia, quốc tế, thể thao Phú Thọ đang hình thành một hệ sinh thái ngày càng đa dạng. Ở đó, thể thao thành tích cao và thể thao quần chúng hỗ trợ, bổ sung cho nhau; phong trào rộng tạo nguồn cho thành tích cao, còn những thành tích trên đấu trường lớn lại truyền cảm hứng trở lại cộng đồng.
Lễ hội mang ý nghĩa sâu sắc, góp phần bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của quê hương.
Năm 2026 vì thế không chỉ là một năm nhiều sự kiện đối với văn hóa, thể thao Phú Thọ. Quan trọng hơn, đó là năm cho thấy sức sống của một vùng đất đang bước vào không gian phát triển mới nhưng vẫn giữ được mạch nguồn văn hóa truyền thống.
Từ lễ hội về cội nguồn, những sân khấu nghệ thuật, nhà văn hóa ở khu dân cư đến đường chạy, sân bóng và nhà thi đấu, văn hóa và thể thao đang cùng góp phần tạo dựng hình ảnh một Phú Thọ năng động, giàu bản sắc và hướng tới phát triển con người toàn diện. Đó cũng là nền tảng để những giá trị của Đất Tổ không chỉ được gìn giữ mà tiếp tục được trao truyền, lan tỏa và phát huy trong đời sống hiện đại.
