Gắn kiểm tra, giám sát với các phương thức kiểm soát quyền lực

Như tin Báo CAND đã đưa tin, sáng 13/4, Bộ Chính trị, Ban Bí thư Trung ương Đảng chủ trì tổ chức Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV.  Tại hội nghị, đồng chí Trần Sỹ Thanh, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương đã trình bày chuyên đề “Nghị quyết về đổi mới, nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật đảng". 

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Trần Sỹ Thanh, tại Hội nghị lần thứ hai, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã thông qua hai văn bản có ý nghĩa hết sức quan trọng trong việc “định vị” vị trí của công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng.   

Hai văn bản gồm: Nghị quyết về đổi mới, nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật Đảng (thay thế Nghị quyết Trung ương 5 khóa X) và Quy định về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng (thay thế Quy định số 296-QĐ/TW, ngày 30/5/2025).

“Hai văn bản này chính là ‘hành lang pháp lý’, ‘nền móng vận hành’ công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng cho cả nhiệm kỳ Đại hội XIV và giai đoạn mới; thể hiện bước phát triển mới về tư duy lý luận và tổng kết thực tiễn của Đảng ta trong công tác kiểm tra, giám sát, đáp ứng yêu cầu xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thời cơ và thách thức đan xen”, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Trần Sỹ Thanh nêu rõ.

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Trần Sỹ Thanh, việc ban hành các văn kiện này xuất phát từ yêu cầu thực tiễn sau hơn 20 năm triển khai Nghị quyết Trung ương 5 khóa X, trong bối cảnh đất nước đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng ở mức cao, với hàng loạt công trình, dự án quy mô lớn và các cơ chế, chính sách mới theo hướng thông thoáng, cởi mở để khơi thông nguồn lực phát triển, thì nguy cơ phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực cũng gia tăng.

Bên cạnh đó, nhiều vấn đề phức tạp có thể phát sinh trong quá trình phát triển kinh tế tri thức, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn; trong công tác quản lý nhà nước để đáp ứng yêu cầu tăng trưởng kinh tế, đặt ra nhiều vấn đề mới, yêu cầu cao hơn đối với công tác kiểm tra, giám sát.

Do đó, việc ban hành Nghị quyết thay thế Nghị quyết Trung ương 5 khóa X là rất cần thiết, góp phần xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, toàn diện; nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền, sức chiến đấu, sự đoàn kết, thống nhất trong Đảng và năng lực quản lý, quản trị quốc gia vì sự phát triển của đất nước.

Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Trần Sỹ Thanh nhấn mạnh, Nghị quyết mới được ban hành với nhiều điểm mới nổi bật. Nghị quyết xác định rõ, kiểm tra, giám sát không chỉ là phương thức, chức năng lãnh đạo của Đảng mà còn là cơ chế để Đảng tự chỉnh đốn, tự hoàn thiện và nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền; là công cụ để kiểm soát quyền lực, giữ vững kỷ cương, kỷ luật của Đảng; là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục của toàn Đảng, của mỗi cấp ủy, tổ chức đảng và ủy ban kiểm tra các cấp, mà trực tiếp, trước hết là người đứng đầu cấp ủy.

Đáng chú ý, công tác này phải góp phần kiến tạo, thúc đẩy phát triển; phát hiện và bảo vệ những nhân tố mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung; mọi tổ chức đảng và đảng viên phải tự soi, tự sửa, tự phê bình và phê bình, thường xuyên tự kiểm tra, giám sát và chịu sự kiểm tra, giám sát của Đảng; kiên quyết kiểm tra, xử lý nghiêm minh, kịp thời các dấu hiệu vi phạm suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, bảo đảm phương châm “không có vùng cấm”, “không có ngoại lệ”.

“Quan điểm chỉ đạo mới này đòi hỏi công tác kiểm tra, giám sát vừa nghiêm minh, vừa góp phần kiến tạo, khơi thông nguồn lực, thúc đẩy phát triển đất nước; kiên quyết xử lý các sai phạm, song phải bảo vệ người dám đổi mới, dám đột phá, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung”, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Trần Sỹ Thanh nhấn mạnh.

Cũng theo Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương, nghị quyết xác định hai mục tiêu quan trọng, cốt lõi, xuyên suốt. Thứ nhất, nâng cao chất lượng, hiệu lực, hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát gắn với kiểm soát quyền lực; ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, “lợi ích nhóm”, sự suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ…

Thứ hai, tăng cường giám sát chuyên đề, giám sát thường xuyên, giám sát ngay từ đầu, góp phần bảo đảm thực hiện nghiêm túc, hiệu quả các chủ trương, quyết sách của Đảng; kịp thời phát hiện, ngăn ngừa vi phạm, không để vi phạm, khuyết điểm nghiêm trọng hơn, phức tạp hơn.

Để hiện thực hóa mục tiêu, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Trần Sỹ Thanh nhấn mạnh, Nghị quyết đưa ra 6 nhóm giải pháp trọng tâm, trải rộng từ nhận thức đến tổ chức và công nghệ.

Trước hết là, tạo chuyển biến về nhận thức và trách nhiệm, coi kiểm tra, giám sát là nhiệm vụ thường xuyên của mọi tổ chức đảng và đảng viên. Trọng tâm là nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò và tầm quan trọng của công tác kiểm tra, giám sát ngay từ cấp cơ sở; gắn với kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Cấp ủy, tổ chức đảng các cấp, nhất là người đứng đầu phải coi kiểm tra, giám sát là nhiệm vụ thường xuyên; mỗi đảng viên phải coi tự kiểm tra là trách nhiệm chính trị trước Đảng.

Tiếp đó là, nâng cao chất lượng nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn; hoàn thiện hệ thống quy định của Đảng về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật Đảng. Trong đó, xây dựng cơ chế giám sát thường xuyên, coi đây là khâu đột phá để ủy ban kiểm tra các cấp có đủ thẩm quyền và điều kiện tiếp cận đầy đủ, toàn diện thông tin, hoạt động của tổ chức đảng, đảng viên.

Một điểm mới nổi bật là, yêu cầu đổi mới tư duy, phương pháp công tác kiểm tra, giám sát của Đảng, gắn kiểm tra, giám sát với các phương thức kiểm soát quyền lực, bảo đảm giữ vững kỷ luật, kỷ cương của Đảng.

Đặc biệt, đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện trong ngành Kiểm tra Đảng; đầu tư cơ sở vật chất, công nghệ, trang thiết bị, phương tiện làm việc đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới. Cùng với đó là kiện toàn tổ chức, bộ máy; nâng cao năng lực, hiệu quả hoạt động của ủy ban kiểm tra các cấp; xây dựng đội ngũ cán bộ kiểm tra bản lĩnh, liêm chính.

Cuối cùng là, phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan kiểm tra của Đảng với các cơ quan có liên quan. Theo đó, cần tăng cường phối hợp trong kiểm tra, giám sát việc thực hiện các kết luận kiểm tra, thanh tra, kiểm toán với tinh thần “không để tình trạng kết luận có nhưng chậm khắc phục, hoặc khắc phục hình thức; xử lý nghiêm trách nhiệm của tổ chức, cá nhân chậm phối hợp, không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ kết luận đã được ban hành”, như chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.